بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

فصل17- نماز جمعه

کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 2

در حال پخش صوت بخش
فایل صوتی برای این بخش ثبت نشده است
0%
بازگشت
↻بچرخانید

فصل17- نماز جمعه

مسئله ۳۲۹شرایط وجوب جمعه

1) شرایط وجوب جمعه:

۱
اقامت در شهر.
۲
فرد از نظر جسمانی سالم باشد.
۳
آزاد باشد.
۴
بالغ باشد.
۵
چشم و پای وی سالم باشد.

دلیل:

رسول الله ﷺ: جمعه بر هر کس غیر از زن و کودک و مریض و بنده (غلام) و مسافر واجب است.

البنايه و الهدايه ج3ص70مجمع الزوائد ج2ص383معجم الطبراني الكبير ج2ص51سن الدارقطني ج2ص3السنن الصغري للبيهقي بَابُ مَنْ تَجِبُ عَلَيْهِ الْجُمُعَةُسنن الكبري للبيهقي ج4ص407سنن ابي داود ج3ص394

از رسول الله ﷺ:

هر کسی که به الله ﷻ و قیامت ایمان دارد پس جمعه بر وی واجب است مگر بر مریض و مسافر و کودک و مملوک (غلام) و هر کسی خود را بخاطر لهو (بازی) یا بخاطر تجارت از جمعه بی نیاز بداند پس الله ﷻ از وی بیزار است.

سنن الكبري للبيهقي ج4ص407سنن الدارقطني ج2ص3

مسئله ۳۳۰وقت ظهر (یعنی نماز جمعه در وقت ظهر اداء کرده می شود)

۲وقت ظهر (یعنی نماز جمعه در وقت ظهر اداء کرده می شود).

دلیل:

از انس (رض): رسول الله ﷺ جمعه را بعد از زوال خورشید با ما می خواندند.

مسند امام احمد ج3ص618سنن الکبری للبیهقی ج4ص420صحیح البخاری ج1ص306

مسئله ۳۳۱خطبه

۳خطبه: کمترین مقدار آن مانند یک تسبیح باشد.

دلیل:

از زهری (رض): چنین به ما رسیده (خبرش) که اوّلین جمعه ای که اقامه شد در مدینه بود و مصعب بن عمیر (رض) جمعه را خواندند و همچنین به ما رسیده که جمعه بدون خطبه نمی شود؛ هر کس خطبه نخواند پس چهار رکعت بخواند. (یعنی ظهرش را بخواند).

سنن الكبري للبيهقي ج4ص431نصب الرايه كتاب الصلاه باب الجمعهالبنايه و الهدايه ج3ص54

زیرا رسول الله ﷺ هرگز جمعه ای را بدون خطبه نخوانده است.

الهدايه و البنايه ج3ص54

مسئله ۳۳۲جماعت

4) جماعت:

دلیل:

زیرا جمعه مشتق از جماعت است؛ پس بدون آن (جماعت) تحقق نمی یابد همچنان که ضارب بدون ضرب تحقّق نمی یابد. البنایه و الهدایه ج3ص63

مسئله ۳۳۳اذن عام (اجازه برای عموم یعنی جمعه باید در

۵اذن عام (اجازه برای عموم یعنی جمعه باید در جایی برگزار شود که امکان حضور برای عموم باشد).

دلیل:

زیرا جمعه از شعائر (علامات) اسلام و خصائص دین می باشد؛ پس باید بر طریقه ی اشتهار و عمومی برگزار شود.

مراقي الفلاح ج1ص273حاشيه الطحطاوي ج1ص272تبيين الحقائق كتاب الصلاه باب صلاه الجمعهكنز الدقائق كتاب الصلاه باب صلاه الجمعهدرر الحكام شرح غرر الحكام كتاب الصلاه باب صلاه الجمعه

مسئله ۳۳۴شهر باشد

۶شهر باشد.

دلیل:

از حضرت رسول الله ﷺ: جمعه و تکبیر تشریق نمی شود مگر در شهر جامع.

(الآثار لابي يوسف باب العيدين)

از حضرت علی (رض): جمعه و تکبیر تشریق نیست مگر در شهر جامع.

سنن الكبري للبيهقي ج4ص400مصنف ابن ابي شيبه ج2ص10نيل الاوتار ج3ص280

مسئله ۳۳۵جمعه در غیر از شهر اداء کرده نشود

جمعه در غیر از شهر اداء کرده نشود.

دلیل:

صحابه در شهرها مساجد جامع بنا می کردند و جمعه ها را در شهرها اقامه می کردند نه در روستاها. اعلاء السنن ج5ص2253

اصل در شهر بودن مکّه و مدینه می باشند که از زمان رسول الله ﷺ تا به امروز در آن ها جمعه برگزار شده است.

اعلاء السنن ج5ص2255

تعریف شهر: مکانی بزرگ که در آن کوچه ها و بازارها باشد و دارای روستاهای تابعه باشد و در آن والی (حاکم) باشد که بتواند حقّ مظلوم را از ظالم بگیرد و صاحب هدایه دارای کوچه و روستاها بودن را ترک کرده و ذکر نکرده بخاطر اینکه تنفیذ احکام و اجرای حدود در جائی غیر از شهر اجرا نمی شود.

اعلاء السنن ج5ص2255بدائع الصنائع ج1ص383البحر الرائق ج2ص150حاشيه ردالمختار علي درالمختارج2ص147تحفه الفقهاء ج1ص159

از حضرت عائشه (رض): مردم از اطراف و روستاهای مدینه متناوباً (نوبتی) به جمعه می آمدند. صحیح البخاری ج1ص305صحیح مسلم ج6ص110سنن ابی داود ج3ص380

اگر جمعه بر روستاییان و اطراف مدینه واجب بود همه ی آن ها همیشه می آمدند نه نوبتی؛ پس نوبتی آمدن آن ها دال بر عدم وجوب جمعه بر غیر شهری ها می باشد.

اوّلین جمعه ای که بعد از مدینه اقامه شد در مسجد عبدالقیس در جواثی می باشد.

نیل الاوطار ج3ص280عمده القاری ج1ص302صحیح البخاری ج4ص1588صحیح ابن خزیمه ج3ص113سنن ابی داود ج3ص397

جواثی شهری از شهرهای بحرین می باشد. عمده القاری ج1ص302

گفته شده است که در آن بیش از چهار هزار نفر سکونت داشته اند ..... و در آن قلعه ای بوده است به نام جواثا. (باید بدانیم که قلعه را در یک روستا بنا نمی کنند). اعلاءالسنن ج5ص2276

جمعه در مکّه فرض شد و رسول الله ﷺ نتوانستند جمعه را در مکّه اقامه کنند و وقتی به قبا (نام روستا) رسیدند به مدت چهارده (14) روز در آنجا ماندند ولی در آنجا (قبا) جمعه نخواندند تا اینکه به مدینه آمده و جمعه را اقامه کردند؛ پس این دلیلی است بر عدم جواز جمعه در روستا (غیر شهر).

اعلاء السنن ج5ص2284

مسئله ۳۳۶بر معذور مکروه است که در روز جمعه نماز ظهرش

۷بر معذور مکروه است که در روز جمعه نماز ظهرش را به جماعت بخواند.

دلیل:

زیرا در این کار خلل وارد کردن به جمعه است؛ زیرا غیر معذور نیز به وی اقتداء خواهد کرد.

الجوهره النيره كتاب الصلاه باب الجمعهالهدايه و البنايه ج3ص76البحر الرائق ج2ص150مجمع الانهر ج1ص165

مسئله ۳۳۷نماز ظهر خواندن شخصی که عذر ندارد قبل از

۸نماز ظهر خواندن شخصی که عذر ندارد قبل از خوانده شدن نماز جمعه مکروه است.

دلیل:

زیرا در این کار مخالفت با امام جمعه می باشد.

(لِمَا مَرَّ مِنْ الإِخْلالِ و وغرر الحكام كتاب الصلاه باب الجمعه - وقايه الروايه في مسائل الهدايه كتاب الصلاه باب الجمعه)

مسئله ۳۳۸اگر

اگر آن شخص (کسی که قبل از جمعه ظهرش را خوانده است) به طرف جمعه حرکت کند در حالی که هنگام حرکت وی امام در جمعه باشد، نماز ظهرش باطل است؛ پس اگر به جمعه برسد جمعه اش را بخواند و اگر نرسد نماز ظهرش را اعاده کند (دوباره بخواند).

دلیل:

زیرا سعی (رفتن و حرکت به سوی جمعه) از خصائص جمعه است؛ پس احتیاطاً در حق باطل شدن نماز ظهرش، سعی کردن را مانند خود جمعه به حساب آورده می شود و حکم به ابطال نماز ظهرش نموده می شود.

(الهدايه و البنايه ج3ص76و77 - غرر الحكام كتاب الصلاه باب الجمعه - العنايه شرح الهدايه كتاب الصلاه باب الجمعه

مسئله ۳۳۹اگر قبل از سلام امام به نماز جمعه (فرضش)

۸اگر قبل از سلام امام به نماز جمعه (فرضش) برسد و اقتداء کند، جمعه اش را بخواند و اگر قبل از سلام نرسد ظهرش را بخواند.

دلیل:

از رسول الله ﷺ: وقتی اقامه را شنیدید با آرامش و سکینه به سوی نماز بروید و عجله نکنید؛ اگر رسیدید بخوانید و اگر نرسیدید پس تمام کنید. (چهار رکعت ظهر را).

صحیح البخاری ج1ص227صحیح مسلم ج5ص81مسند امام احمد ج2ص470سنن الترمذی ج2ص252سن الدارمی ج1ص294سن ابی داود ج2ص278

مسئله ۳۴۰وقتی اذان اول گفته شود مردم باید تجارت و

۹وقتی اذان اوّل گفته شود مردم باید تجارت و معامله را ترک کرده به سوی جمعه حرکت کنند.

مسئله ۳۴۱وقتی امام بر منبر رفت، نماز خواندن و کلام

وقتی امام بر منبر رفت، نماز خواندن و کلام (حرف زدن) حرام است.

دلیل:

رسول الله ﷺ فرمودند: اگر به رفیقت بگوئی ساکت در حالی که امام خطبه می خواند، همانا لغو کرده ای.

سنن النسائي الصغري ج3ص115سنن ابن ماجه ج1ص352مسند ابي يعلي ج10ص223

لغو: سخن بیهوده که اگر در روز جمعه و در هنگام خطبه انجام شود ثوابی از نماز جمعه نمی برد.

مسئله ۳۴۲وقتی امام بر منبر نشست اذان دوم گفته می شود

۱۰وقتی امام بر منبر نشست اذان دوّم گفته می شود.

دلیل:

زیرا اذان تا زمان حضرت عثمان (رض)، وقتی گفته می شد که امام بر منبر می نشست و وقتی مردم زیاد شدند در بیرون مسجد اذان اوّل گفته شد (در زمان حضرت عثمان (رض)).

مشکاه المصابیح ج1ص400سنن ابن ماجه ج1ص359صحیح بخاری ج1ص308سنن الترمذی ج4ص445

مسئله ۳۴۳و امام ایستاده و با طهارت دو خطبه بخواند و

و امام ایستاده و با طهارت دو خطبه بخواند و بین دو خطبه بنشیند.

دلیل:

رسول الله ﷺ

در جمعه دو خطبه می خواندند و بین آن دو می نشستند. صحیح البخاری ج1ص313مسند امام احمد ج2ص231سنن ابی داود ج3ص440

زیرا قیام، متوارث (میراثی) از گذشتگان است (خطبه را از اوّل ایستاده می خوانده اند) و اگر نشسته و بدون طهارت خطبه بخواند به خاطر حصول مقصود که همان وعظ و نصیحت می باشد جائز می باشد، ولی مکروه است؛ به این خاطر که اگر به غیر طهارت باشد بین خطبه و نماز فاصله خواهد افتاد. (زیرا وی مجبور است بعد از خطبه برای وضوء بیرون رود).

(الجوهره النيره كتاب الصلاه باب الجمعه)

تفسیر

GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود