کتابخانه / کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 2 / ادامه کتاب نماز / آداب و رسوم مشروع، براي میّت و چگونگي احوال میّت پس از مرگ
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

آداب و رسوم مشروع، براي میّت و چگونگي احوال میّت پس از مرگ

کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 2

در حال پخش صوت بخش
فایل صوتی برای این بخش ثبت نشده است
0%
بازگشت
↻بچرخانید

آداب و رسوم مشروع، برای میّت و چگونگی احوال میّت پس از مرگ:

مسئله ۴۱۷مستحب است که حاضران برای دفن میت هر کدام با

مستحبّ است که حاضران برای دفن میّت هر کدام با دو دست خود سه بار خاک بر قبر بریزند؛ زیرا رسول الله ﷺ این کار را انجام داده اند.

سنن الكبري للبيهقي ج5ص284الجوهرة النيرة باب الجنائز

مسئله ۴۱۸بوسیدن میت جائز است و همچنین گریه کردن بر

بوسیدن میّت جائز است و همچنین گریه کردن بر میت؛ زیرا رسول الله ﷺ عثمان بن مظعون (رض) را بوسیدند در حالی که ایشان گریان بودند.

سنن الترمذي ج4ص25مجمع الزوائد ج3ص113المستدرك على الصحيحين ج1ص513مشكاة المصابيح ج1ص455

مسئله ۴۱۹حرمت میت مانند حرمت وی در حال حیات می باشد

حرمت میّت مانند حرمت وی در حال حیات می باشد.

رسول الله ﷺ: شکستن استخوان میّت مانند شسکتن آن در حال حیات وی است.

مسند امام احمد ج7ص152سنن ابي داود ج9ص24صحيح ابن حبان ج4 ذِكرُ الإِخبارِ عَمَّا يُستحبُّ لِلمرءِ مِنْ تحفُّظ أذى المَوْتى ولا سِيما في أَجْسَادِهِمْسنن الكبري للبيهقي ج5ص407

از حضرت عائشة (رض): من داخل می شدم به اتاقی که در آن رسول الله ﷺ و پدرم دفن شده بودند در حالی که پوشش خود کنار گذاشته بودم و می گفتم که اینان شوهر من و پدرم هستند (به همین خاطر حجابی را رعایت می کردم که وقتی زنده بودند پیش آن ها رعایت می کردم) و وقتی عمر (رض) دفن شدند به الله ﷻ قسم که بر آن بیت وارد نشدم مگر اینکه حجاب خود را بخاطر حیاء از عمر (رض) کامل پوشیده بودم.

مسند امام احمد ج7ص288مجمع الزوائد ج8ص57المستدرك علي الصحيحين ج3ص63مشكاة المصابيح ج1ص491

مالک بن أنس (رض): به من چنین رسیده است که ارواح مؤمنان به حال خود گذاشته شده هستند و هر جا که می خواهند می روند.

احياء علوم الدين ج4ص434تنقيح القول الحثيث بشرح لباب الحديث الباب الثامن و الثلاثون في فضيلة ذكر القبر و أحوالهتفسير آلوسي ذیل آية 85 سوره ی بني اسرائيلشرح الصدور بشرح حال الموتي و اهل القبور ج1ص232

و حضرت فاطمه (رض) بنت رسول الله ﷺ قبر عموی خود حضرت حمزة (رض) را هر جمعه زیارت می کردند و بر سر قبر گریه می کردند.

السنن الصغري للبيهقي با زيارة القبورالمستدرك علي الصحيحين ج1ص532نيل الاوطار ج4ص152تلخيص الحبير في أحاديث الرافعي الكبير ج2ص101 رسول الله ﷺ:

هر کس به زیارت من بیاید در حالی که قصد وی فقط زیارت من باشد، پس بر من حقّ است که در روز قیامت شفیع وی باشم.

مجمع الزوائد ج3ص666كنز العمال ج1ص2453جامع المسانيد و المراسيل ج7ص185معجم الطبراني الأوسط حرف العين اسمه عبدانمعجم الطبراني الكبير ج12ص291

و گفته شده است، برای همیشه؛ روح – میت- قبر خود را در هر جمعه زیارت می کند؛ به همین خاطر زیارت قبور در شب جمعه و روز جمعه و صبح شنبه طبق آنچه که علماء ذکر کرده اند مستحبّ است.

التذكرة في أحوال الموتى قرطبي باب ما جاء أن أرواح الشهداء في الجنة دون أرواح غيرهمفتاوي ابن حجر الهيثمي ج2ص2مواهب الجليل لشرح مختصرالخليل ج3ص3حاشية الصاوي على الشرح الصغير ج1ص542

رسول الله ﷺ: میّت شخصی را که در دنیا با وی آشنا بوده اگر به وی سلام دهد می شناسد و جواب سلام وی را می دهد.

عمدةالقاري ج8ص67مرقاةالمفاتيح ج4ص254حاشيةالطحطاوي علي مراقي الفلاح ج1ص305

از رسول الله ﷺ:

همانا اعمال شما بر خویشاوندانتان که مرده اند عرض کرده می شود؛ اگر خیر باشد بر آن حمد الله ﷻ گویند و اگر غیر این باشد، گویند: بار الها اینان را نمیران تا وقتی که هدایتشان کنی همچنان که ما را هدایت کردی.

كنز العمال ج1ص3225الفتح الكبير ج1ص292جامع المسانيد و المراسيل ج2ص217مسند امام احمد ج3ص643مجمع الزوائد ج3ص73

از رسول الله ﷺ:

وقتی زمان مرگ مؤمنی برسد، فرشتگان رحمت با ابریشمی سفید بر وی وارد شوند و گویند: خارج شو از جسد در حالی که راضی هستی و راضی کرده ای به سوی روح و ریحان- نعمت الهی- بدون غضب. پس جان مؤمن مانند بهترین مشک- با بهترین عطر- بیرون شود تا اینکه جان وی را فرشتگان دست به دست کنند تا اینکه به دروازه ی آسمان برسند. پس گویند - اهل السماء-: این چه بوی خوشی است که از زمین آمده است؛ پس وی را پیش ارواح مؤمنان ببرند؛ پس آنان از شادی شما در وقتی که غائبش بیاید شادترند- ارواح آن چنان شاد می شوند که انگار گمشده ی خود را پیدا کرده باشند، بلکه از آن هم شادترند- . پس - ارواح مؤمنان- از وی می پرسند: فلانی چه کار می کند؟ بعد گویند که او را به حالش بگذارید که وی در غم دنیا بوده است. در این حال وی گوید مگر فلانی پیش شما نیامده است؟ آنان گویند: پس وی به هاویه– جهنّم- رفته است و کافر وقتی مرگش حاضر شود فرشتگان عذاب پیشش می آیند و می گویند: خارج شو در حالی که غضب کرده شده ای به سوی عذاب الله ﷻ، پس جان وی با بدترین بوی خارج شود؛ پس با وی به دروازه ی زمین می روند؛ پس - اهل زمین- گویند که این چه بوی بدی است تا اینکه وی را پیش

ارواح كفّار برند. سنن النسائي الصغري ج4ص306نسائي الكبري ج1ص603جامع المسانيد و المراسيل ج1ص195مشكاة المصابيح ج1ص457الفتح الكبير ج1ص102المسندالجامع كتاب الجنائزصحيح ابن حبان ج4 باب المريض و مايتعلق به

رسول الله ﷺ: هر کس هنگام گذر بر مقابر سوره ی اخلاص را یازده بار بخواند و به اموات هدیه دهد، برای خواننده ی آن به عدد اموات ثواب داده می شود.

(جامع المسانيد و المراسيل ج7ص389 - كنز العمال ج1ص3192 - فضائل سورة الإخلاص حسن الخلال - عمدة القاري ج3ص114 - تحفة الأحوذي شرح سنن الترمذي ج3ص289 - مرقاة المفاتيح ج4ص180 - مراقي الفلاح شرح نور الإيضاح ج1ص305 - الدر المختار شرح تنوير الأبصار ج2ص204 - كنزالدقائق كتاب الحج باب الحج عن الغير)

رسول الله ﷺ: کفن های اموات خود را نیکو درست کنید؛ زیرا آنان (به خاطر کفنشان) با یکدیگر مباهات می کنند و همدیگر را در قبورشان زیارت می کنند.

التذكرة في أحوال الموتىشرح الصدوربشرح حال الموتي و اهل القبور ج1ص192كنز العمال ج1ص3173

از بریدة (رض) (صحابی): رسول الله ﷺ

به ما تعلیم می دادند که وقتی به مقابر می رویم (بگوئیم):

«السَّلامُ علَيكم أهلَ الدِّيارِ منَ المؤمِنينَ و المسلمينَ، و إِنا إِنْ شاءَ اللَّهُ بِكم لَلاحِقونَ، نسألُ اللَّهُ لنا و لَكُم العافيَةَ» يعني: سلام بر شما اي اهل ديار مؤمنان و مسلمانان. إِنْ شاءَ اللَّه ما

نیز به شما خواهیم پیوست. از الله ﷻ برای خودمان و شما عافیت می طلبیم.

(عافية: بخشش - سلامتي). مشكاة المصابيح ج1ص488 حضرت عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ (رض) (صحابي)

در مرض الموت بود که امور ذیل را وصیّت کردند: وقتی من فوت نمودم، همراه من نوحه خوان و آتش نیاورید و وقتی مرا دفن کردید پس بر من خاک بریزید، سپس کنار قبر من بمانید به اندازه ی نحر (سر بریدن) شتران و تقسیم گوشت آنان تا با شما انس گیرم و ببینم که به فرستادگان (منکر و نکیر) پروردگارم، چه جوابی می دهم. صحیح مسلم ج2ص112

رسول الله ﷺ: ميّت

در قبر خود مانند کسی است که در حال غرق شدن می باشد که کمک می خواهد و منتظر دعائی از طرف پدر و مادر یا ولد و یا دوست مورد اطمینان است. پس وقتی این دعاء به وی برسد، پس- همین دعاء- از دنیا و آنچه در آن می باشد دوست تر و بهتر است و همانا الله ﷻ بر اهل قبور، به سبب دعای اهل دنیا - هدیه هایی- مانند کوه ها و هدیه ی زندگان را به مردگان می رساند، و هدیه ی زندگان برای مردگان استغفار- طلب آمرزش- برای آن ها و صدقه از طرف آن ها می باشد.

جامع المسانيد و المراسيل ج6ص309لسان الميزان ج5ص113مزان الاعتدال ج6ص86الفردوس بماثورالكتاب ج4ص103

سعد (رض) (صحابی) نزد رسول الله ﷺ آمدند و گفتند: یا رسول الله ﷺ، همانا امّ سعد (رض)

صدقه دادن و آزاد کردن را دوست می داشت؛ پس آیا اگر من صدقه دهم یا که آزاد کنم برای وی اجری می باشد؟ حضرت ﷺ جواب دادند: بله. سنن الکبری للبیهقی ج9ص390

وقتی خبر فوت جعفر (رض) را برای حضرت رسول الله ﷺ آوردند حضرت ﷺ فرمودند: برای آل جعفر غذا درست کنید؛ زیرا بر آنان امری وارد شده است که آنان را مشغول خود می کند.

المستدرك علي الصحيحين ج1ص527

همانا عمران بن حصین (رض) (صحابی) وقتی اجلش نزدیک شد گفت: وقتی من مردم پس بر شکم من دستاری ببندید و وقتی از (دفن) برگشتید پس نحر (سر بریدن و ذبح کردن شتر) کنید و (به مردم) اطعام کنید (غذا دهید).

مجمع الزوائد ج3ص85معجم الطبراني الكبير ج18ص106

از ابن عباس (رض): ارواح اموات در روز عید و جمعه و نیمه ی شعبان بر در خانه های خود می آیند و می گویند: آیا کسی نیست که ما را یاد کند؟ آیا کسی نیست که بر ما رحم کند؟ آیا کسی نیست که غربت ما را یاد کند؟

.... تجهیز الجنازة ص164چاپ دارالکتب النعمانیة کابل

مستحب است که تا هفت روز از طرف میّت صدقه داده شود؛ به آن مقدار که وسع اولیاء میّت می رسد.

حاشية الطحطاوي على مراقي الفلاح ج1ص305

اگر ولی میّت طعامی برای فقراء بسازد و خیرات کند، حسن و نیکو است (اگر در ورثه وارث صغیر نباشد و اگر صغیر باشد، این کار از ترکه انجام نشود).

البحر الرائق شرح كنز الدقائق ج2ص183مرقاة المفاتيح ج10ص183حاشية الطحطاوي على مراقي الفلاح ج1ص305حاشية رد المحتار على الدر المختار ج2ص204

ولیّ میّت از طرف میّت به مدت هفت روز صدقه دهد و اگر وسعش نرسد سه روز این کار را بکند و اگر وسعش نرسد یک روز این کار را بکند.

تجهيز الجنازة ص161ناقلا عن المضمرات و شرعة الاسلام مخطوط تک جلدی ص ض39

دلیل:

طاووس تابعی بزرگ و عمیر و مجاهد: مردگان در قبر خود تا هفت روز مفتون میشوند پس صحابه مستحب میداشتند در این ایام از طرف میت اطعام کنند.(

المطالب العالية بزوائد المسانيد الثمانية أبو الفضل أحمد بن علي بن محمد بن أحمد بن حجر العسقلاني (المتوفى: 852هـ) 5ص330و أهوال القبور زين الدين عبد الرحمن بن أحمد بن رج (المتوفى: 795هـ)

و این از مسائلی است که رأی را بدان دخالتی نیست و در حکم مرفوع است زیرا صحابه به رای خود نمیتوانستند از غیب خبر دهند پس از رسول الله ﷺ شنیده اند.

مسئله ۴۲۰سنت این است که ولی میت قبل از تمام شدن شب اول قبر، از

سنّت این است که ولیِّ میّت قبل از تمام شدن شب اول قبر، از آنچه در وسع وی می باشد از طرف وی (میّت) صدقه دهد و اگر چیزی برای صدقه دادن نیافت پس دو رکعت نماز بخواند و در هر رکعت بعد از حمد یک «آیة الکرسی» و ده «الهاکم التکاثر» بخواند و بعد از آن بگوید: بار الها، من این نماز را برای تو خواندم و خود می دانی که از آن چه منظوری دارم؛ پس ثواب این نماز را به

قبر فلان کس برسان و الله تعالی اجری بسیار و نور و درجه و شفاعت تخصیص دهد. تجهیز الجنازة ص161 ناقلاً عن شرعة الاسلام

رسول الله ﷺ

وقتی از دفن میّتی برمی گشتند زن آن میّت کسی را پیش رسول الله ﷺ فرستاده بودند و ایشان را خبر دادند که برای آن ها طعامی ساخته است و رسول الله ﷺ دعوت وی را اجابت کردند و وقتی مشغول خوردن شدند اصحاب (رض) دیدند که رسول الله ﷺ لقمه را در دهانشان می چرخانند و فرمودند: می بینم که این گوشت گوسفندی است که بدون اجازه ی صاحب وی ذبح شده است و آن زن عذر خود را بیان داشتند؛ پس رسول الله ﷺ به وی گفتند که با این گوشت اسیران را طعام دهید.

مشكاة المصابيح ج3ص312سنن ابي داود ج9ص180سنن الكبري للبيهقي ج8ص240سنن الدارقطني ج4ص189

مسئله ۴۲۱برای مکروه دانستن طعام از اهل میت هیچ دلیل

برای مکروه دانستن طعام از اهل میّت هیچ دلیل شرعی نیست؛ مگر اینکه حدیث جیر که می گوید: ما اتّخاذ طعام را از نیاحت (نوحه) می دانستیم که آن حدیث نیز با حدیث فوق الذکر معارض است (حدیث سابق که

رسول الله ﷺ دعوت زن میّت را پذیرفتند). حاشیة الطحطاوی علی مراقی الفلاح ج1ص305

و آن کسی که از نیاحت می شمارد از صحابه (رض) است و اینکه دعوت را قبول می کند

رسول الله ﷺ می باشد (فافهم و لا تغفل و لا تأخذک العصبیه).

مسئله ۴۲۲و

و آن که صدقه دادن را برای ریاء انجام می دهند و این که طعام دادن برای جشن مشروعیّت دارد نه برای عزا، از نظر دلائل شرعی به پشیزی نمی ارزد؛ چون که احادیث نفع صدقه از طرف میّت بیشتر از آن است که شمرده شود و در هیچ یک از آن ها برای صدقه دادن وقت تعیین نکرده اند و از کسانی که می گویند این کار برای ریاء است می پرسم: آیا قلب آنان را شکافتید و دیدید که آنان برای ریاء این کار را انجام می دهند؟ (نعوذ بالله از چشم بستن و غیب گفتن).

و چه دلیلی است بر مشروعیت آن در جشن نه در حزن؟ جواب آن این است: هیچ دلیل شرعی برای آن نیست.

رسول الله ﷺ: گریه کردن بدون سر و صدا از اخلاق انبیاء است و نشانه ی دل رحم بودن و اگر همراه با سر و صدا باشد، آن از شیطان است.

صحیح البخاری ج1ص431صحیح مسلم ج6ص188مسند امام احمد ج1ص618صحیح ابن حبان ج1ص246سنن الکبری للبیهقی ج5ص437

تفسیر

GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود