کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 2
«ولی» چه کسانی هستند؟
۱«عصبه» به ترتیبی که در فرائض مذکور است به شرطی که آن «عصبه» آزاد و مکلف باشد و همچنین در حق صغیره ی مسلمان، ولی نیز باید مسلمان باشد. ترتیب عصبات از این قرار است: اول پسر شخص، بعد پدر، بعد جد پدری، بعد برادر و بعد عمو.
دلیل:
از رسول الله ﷺ: حق نکاح برای عصبات ثابت است. نصب الرایه ج3ص195الدرایه فی تخریج احادیث الهدایه ج2ص62المبسوط للسرخسی ج4ص219.
۲مادر.
۳ذی رحم محرم. هرچه در نسب نزدیکتر باشد آن شخص به ولایت اولی است.
دلیل:
رسول الله ﷺ: «دایی» ولیِ کسی است که ولی ندارد. مسند امام احمد ج28ص432السنن الکبری للنسائی ج6ص115جامع المسانید و المراسیل ج8ص218کنز العمال ج11ص13.
۴مولی الموالاة: کسی است که با دیگری عهد کرده باشد که اگر من جنایتی انجام دهم او تاوان آن را بدهد و اگر بمیرد ارث به وی برسد.
۵قاضی ای که اجازه نکاح صغیر به وی داده شده باشد.
دلیل:
رسول الله ﷺ: سلطان ولی کسی است که ولی ندارد. سنن ابن ماجه ج1ص605موطا مالک ج1ص181مسند ابی داود الطیالسی ج3ص72مسند الشافعی ج1ص275.
اگر به خواستگاری دختری بیاید و آن شخص کفو آن دختر باشد و ولی نزدیکِ دختر حضور نداشته باشد و آن خواستگار منتظر خبر رسیدن از ولیِ نزدیک نشود و زود جواب بخواهد، در این صورت ولیِ دورتر می تواند آن دختر را تزویج کند.
و در نزد بعضی اگر ولیِ نزدیک به مقدار سفر دور باشد، ولیِ دورتر می تواند تزویج کند.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.