بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

1) دعاي خير به يكديگر

کتاب قول الفصل فی شبهات الوهابیه

در حال پخش صوت بخش
فایل صوتی برای این بخش ثبت نشده است
0%
بازگشت
↻بچرخانید
بیان انواع دعاء مشروع:
1) دعای خیر به یکدیگر:
رسول الله ﷺ
ترجمه

هر گاه کسی صدقه یا هدیه ای برایش آورده می شد، نام طائفه یا شخص را می بردند و می گفتند: بار الها رحمت بفرست بر آل فلان.

❝
عن عبدِ اللّهِ بن أبي أوفى قال «كان النبيُّ صلى الله عليه و سلّم إذا أتاه قومٌ بصدقتِهم قال: اللهمَّ صَلِّ على آلِ فلانٍ. فأتاهُ أبي بصدقتِهِ فقال: اللهمَّ صَلِّ على آلِ أَبِي أوْفَى». از عبدالله ابن ابی اوفی (رض): رسول الله ﷺ
صحیح البخاری ج2ص543 – سنن ابی داود ج2ص106 – سنن النسائی ج5ص31
هرگاه قومی زکات خود را می آوردند دعاء می کردند: بار الها رحمت فرست بر آل فلان. پس پدر من نیز صدقه اش را آورد پس رسول الله ﷺ گفتند: بار الها رحمت فرست بر آل ابی اوفی.

و مردم نیز برای اینکه از رسول الله ﷺ دعای خیری بگیرند، با صدقه و هدیه می آمدند.

❝
وَ مِنَ الْأَعْرابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ و الْيَوْمِ الْآخِرِ و يَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ قُرُباتٍ عِنْدَ اللَّهِ و صَلَواتِ الرَّسُولِ أَلا إِنَّها قُرْبَةٌ لَهُمْ سَيُدْخِلُهُمُ اللَّهُ في رَحْمَتِهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحيمٌ ﴿99﴾.
سوره التوبه آیه 99
گروهی – دیگر- از عربهای بادیه نشین، به الله ﷻ و روز رستاخیز ایمان دارند و آنچه را انفاق میکنند، مایه ی تقرّب به الله ﷻ، و دعای– خیر- پیامبر میدانند. آگاه باشید اینها مایه ی تقرّب آنهاست! الله ﷻ به زودی آنان را در رحمت خود وارد خواهد ساخت. به یقین، الله ﷻ آمرزنده و مهربان است!

و در جائی دیگر الله ﷻ به رسول الله ﷺ امر می کندکه از مؤمنان صدقه آنان را بگیر و بر آنها دعاء کن.

❝
خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ و تُزَكِّيهِمْ بِها و صَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ و اللَّهُ سَميعٌ عَليمٌ ﴿103﴾.
سوره توبه آیه 103
از اموال آنها صدقه ای بگیر، تا به وسیله آن، آنها را پاک سازی و پرورش دهی! و (به هنگام گرفتن زکات) به آنها دعاء کن که دعای تو، مایه ی آرامش آنهاست و الله ﷻ شنوا و داناست!

و همچنین طلب آمرزش کردن بر دیگری نیز مشروع بوده و حضرت رسول الله ﷺ به آن مأمور شده بودند و به ما آموزش دادند و این کار طریقه ی انبیاء پیشین نیز بوده است:

❝
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلاَّ لِيُطاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ و لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاءُوْكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ و اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحيماً ﴿64﴾.
سوره النساء آیه 64
و هیچ رسولی نفرستادیم مگر برای آنکه به حکم الله ﷻ [از او] فرمان برده شود. و اگر آنان چون بر خویشتن ستم کردند، به نزد تو میآمدند و از الله ﷻ آمرزش میخواستند و رسول [الله ﷺ نیز] برای آنان آمرزش میخواست، بیگمان الله ﷻ را توبه پذیر مهربان مییافتند.
❝
قالُوا يا أَبانَا اسْتَغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا إِنَّا كُنَّا خاطِئينَ ﴿97﴾ قالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحيمُ ﴿98﴾.
سوره يوسف آیات 97و98
گفتند: «پدر! ازالله ﷻ آمرزش گناهانمان را بخواه، که ما خطاکار بودیم!» (97) گفت: «بزودی برای شما از پروردگارم آمرزش میطلبم، که او آمرزنده و مهربان است!» (98)
❝
فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ اللَّهُ و اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ و لِلْمُؤْمِنينَ و الْمُؤْمِناتِ و اللَّهُ يَعْلَمُ مُتَقَلَّبَكُمْ و مَثْواكُمْ ﴿19﴾.
سوره محمّد آیه 19
پس بدان که معبود [راستینی] جز الله ﷻ نیست و برای گناهت و برای مردان و زنان مؤمن آمرزش بخواه و الله ﷻ گردشگاه و قرارگاهتان را میداند.

حال با این آیات و احادیث معلوم شد که دعای خیر از کسی طلب کردن و دعای خیر کسی بر دیگری و استغفار کسی بر دیگری هیچ اشکالی نداشته بلکه سنّت نبوی می باشد.

اقوال علماء در مورد دعای خیر به یکدیگر:

بخاری در صحیح خود بابی تحت عنوان ((بابُ قَوْلِ الله تَعَالَى ﴿9﴾ وصل عَلَيْهِم} (التَّوْبَة: 103)
ترجمه

دارد؛ یعنی بیان «صل علیهم» به معنی «بر آنان دعا کن».

عینی مصنف عمدة القاری شرح صحیح البخاری
ترجمه

چنین ادامه می دهد که منظور از «صلاة» به اتفاق مفسرین «دعاء» است و معنی آن اینکه «برای آنان دعاء و استغفار کن».

عمدة القاري شرح صحيح البخاري 22/ 295
ترجمه

از حسن بصری (رح): وقتی کسی قصد حج داشته باشد پس وی را بدرقه کنید و طلب دعای خیر کنید.

غزالی مصنف احیاء علوم الدین گوید: از راه و روش سلف (بزرگان دین از صحابه (رض) و تابعین و انسان های صالح) این است که وقتی به استقبال حاجی بروند، بین دو چشم حاجی را بوسیده و از آنان طلب دعای خیر می کردند و این کار را قبل از اینکه حاجی آلوده ی گناه شود انجام می دادند.

(البحر العمیق فی مناسک المعتمر و الحاج الی البیت العتیق، ابی البقاء محمد بن احمد مکی حنفی/72 - احیاء علوم الدین 1/241)
ترجمه

بسیاری از مصنفین اهل سنت خصوصاً فقهاء و علمای حنفی در مقدمه کتب خود از دوستان مسئلت دعای خیر داشته اند و این مرسوم آنان بوده است.

محمد بن أحمد بن أبي أحمد، أبو بكر علاء الدين السمرقندي (المتوفى: نحو 540هـ) در کتاب تحفة الفقهاء بعد از ذکر حمد و صلوات چنین ادامه می دهد: وَلما عَمت رَغْبَة الْفُقَهَاء إِلَى هَذَا الْكتاب، طلب مني بَعضهم، من الاخوان والاصحاب...... وليذكرني بِصَالح الدُّعَاء، فِي الْحَيَاة وَالْمَمَات، فَهُوَ غرضي ونيتي. (تحفة الفقهاء 1/ 6)
ترجمه

ترجمه: یعنی بیان می دارد که تألیف این کتاب بنا به درخواست برادران دینی و دوستان وی بوده است و در آخر از آنان می خواهد که وی را از دعای صالح و خیر خود در زندگی و بعد مرگ فراموش نکنند و می گوید که این هدف و نیت من است.

أبو المعالي برهان الدين محمود بن أحمد بن عبدالعزيز بن عمر بن مَازَةَ البخاري الحنفي (المتوفى: 616هـ) در کتاب خود «المحیط البرهانی فی الفقه النعمانی»
ترجمه

در مقدمه ی خود چنین آورده است:

وتوقعت ممن ينظر فيه وينتفع به مدة حياتي أو بعد انقراضي أن يدعو لي بأن يتقبل الله في دينه جهدي، ويجعل كتابي هذا نقلاً من ميراثي وقد لا يصرف به وجهي عنه، نستعيذ من ردة. وما توفيقي إلا بالله عليه توكلت وإليه أنيب هو حسيب عباده ونعم الحسيب. (المحيط البرهاني في الفقه النعماني 1/ 29)
ترجمه

ترجمه: آنچه از دوستان و استفاده کنندگان از این کتاب توقع دارم این است که دعا کنند تا الله تعالی کوشش مرا در دین خود قبول نماید و این کتاب را جزو میراث من قرار دهد و توفیق من به جز توسط الله ﷻ نیست و بر وی توکل کردم و به سوی وی برمی گردم و وی بندگانش را کفایت است و چه خوش کفایتی است الله ﷻ.

استثنائات از دعای شرک طبق اعتقاد وهابیت:

وهابیان می گویند هر خواندن و خواستن که به طور طبیعی در زندگی جاری است شرک محسوب نمی شود؛ یعنی مثلاً همین کمک خواستن و فراخواندن زندگان، یکدیگر را، شرک نمی دانند.

و می گویند چون این اسباب و وسیله ای طبیعی است که الله ﷻ برای ما گذاشته و شرک نمی باشد، بلکه فراخواندن مردگان و کمک خواستن ازآنان شرک است.

و اینکه اینان از چه قاعده و قانون شرعی به این نتیجه رسیده اند، جای سؤال دارد. و دیگر اینکه منظور از وسائل طبیعی چیست؟ و چه چیزهائی طبیعی و چه چیزهائی غیر طبیعی است؟

که ان شاء الله در بحث های آینده در باره ی آن صحبت خواهیم کرد.

تفسیر

GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود