2) دعاء و استغفار برای میّت (مرده):
ممکن است که بگویند که استغفار برای مرده درست نیست و فائده ای ندارد.
باید عرض شود که در این آیات هیچ سخن از اینکه این دعاء خاص برای زندگان می باشد اشاره ای نشده و گفته نشده است که فقط بر زندگان حقّ دعاء کردن داری. بلکه این آیات عام و شامل هر دو می باشد و هیچ دلیل شرعی بر منع دعاء برای مرده نیست .
و آیه ای دیگر در قرآن آمده است که دلالت به استغفار بر مردگان دارد:
❝
وَ الَّذينَ جاءُوْا مِنْ بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا و لِإِخْوانِنَا الَّذينَ سَبَقُونا بِالْإيمانِ و لا تَجْعَلْ في قُلُوبِنا غِلاًّ لِلَّذينَ آمَنُوا رَبَّنا إِنَّكَ رَءُوْفٌ رَحيم ﴿10﴾.
سوره حشر آیه 10
همچنین- کسانی که بعد از آنها [بعد از مهاجران و انصار] آمدند و میگویند: «پروردگارا! ما و برادرانمان را که در ایمان بر ما پیشی گرفتند بیامرز، و در دلهایمان حسد و کینهای نسبت به مؤمنان قرار مده! پروردگارا، تو مهربان و رحیمی!»
و همچنین احادیث سلام دادن به اموات در هنگام رفتن به مزار آنها برای زیارت، دال بر خطاب قرار دادن مردگان می باشد:
❝
عن ابنِ عبَّاسٍ ، قال: مَرَّ النبيُّ بقُبورٍ بالمدينةِ، فأقبَلَ علَيهِم بوجهِه، فقال: «السَّلامُ علَيكم يا أهلَ القبُورِ ! يغفِرُ اللَّهُ لنا و لَكم، أنتُمْ سلَفُنا، و نحنُ بالأثَرِ».
مشكاة المصابيح ج1ص488 - سنن الترمذي ج4ص109- مسند الامام ابوحنيفه ص188- بلوغ المرام ج1ص110
از ابن عباس (رض): رسول الله ﷺ بر قبرستانی در مدینه گذر کردند و رو به آنها – قبور- کرده و گفتند: سلام بر اهل قبور. الله ﷻ ما را و شما را بیامرزد. شما گذشتگان ما هستید و ما هم دنبال شما خواهیم آمد.
❝
وعن بُريْدةَ ، قال: كانَ رسولُ الله صلى الله عليه و سلّم يُعلّمُهم إِذا خرَجوا إِلى المقابر: «السَّلامُ علَيكم أهلَ الدِّيارِ منَ المؤمِنينَ و المسلمينَ، و إِنا إِنْ شاءَ اللَّهُ بِكم لَلاحِقونَ، نسألُ اللَّهُ لنا و لَكُم العافيَةَ». (العافيَةَ: بخشش- سلامتي).
مشكاة المصابيح ج1ص488
از بریدة (رض) (صحابی): رسول الله ﷺ به ما تعلیم می داد که وقتی به – زیارت- قبور می رویم – بگوئیم- : سلام بر شما ای اهل دیار مؤمنان و مسلمانان. إِنْ شاءَ اللَّهُ ما هم به شما خواهیم پیوست. از الله ﷻ برای خودمان و شما عافیت می طلبیم.
❝
عثمان بن عفان يقول: مرّ رسول الله بجنازة عند قبر و صاحبه يدفن، فقال رسول الله : «اسْتَغْفِروا لأَخِيكُمْ و سَلوا الله لَهُ التَّثْبيتَ فَإِنَّهُ الآنَ يُسْأَلُ». رسول الله ﷺ
المستدرك علي الصحيحين ج1ص525 – جامع المسانید و المراسیل ج5ص513 – بلوغ المرام ج1ص108
بر جنازه ای نزد قبر گذر کردند و اولیاء میّت در حال دفن وی بودند. پس رسول الله ﷺ فرمودند: برای برادرتان طلب آمرزش کنید و از الله ﷻ بخواهید تا میّت شما بر ایمانش ثابت باشد؛ زیرا وی مورد سؤال قرار گرفته است (سؤال منکر و نکیر).
❝
قال رسول الله : «ما مِنْ مُسْلِمٍ يَموتُ فَيَشْهَدُ لَهُ أَرْبَعَةٌ مِنْ أَهْلِ أَبْياتِ جِيرانِهِ الأدْنَيْنِ أَنّهُمْ لا يَعلمونَ مِنْهُ إِلا خَيْراً، إِلا قالَ الله تَعالى و تبارك: قَدْ قَبِلْتُ قَوْلَكُمْ أَوْ قالَ: شَهادَتَكُمْ و غَفَرْتُ لَهُ ما لا تَعْلَمونَ» . هذا حديث صحيح على شرط مسلم و لم يخرجاه. رسول الله ﷺ
المستدرك علي الصحيحين ج1ص532 – مسند الجامع کتاب الجنائز - جامع المسانید و المراسیل ج6ص396
گفتند: در زمان مرگ مسلمانی؛ اگر چهار شخص از همسایگان نزدیک وی شهادت دهند که از آن میّت چیزی جز خوبی ندیده اند، الله ﷻ گوید که من شهادت شما را قبول کردم و آمرزیدم آنچه را که شما نمی دانید.
و در حدیثی دیگر شهادت دو نفر ذکر شده است. الدر المنثور ج1ص348مسند امام احمد ج3ص86مجمع الزوائد ج3ص82