بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

تفسیر ابن کثیر

کتاب احسان المحسن بإحسان خاتم الانبیاء

در حال پخش صوت بخش
فایل صوتی برای این بخش ثبت نشده است
0%
بازگشت
↻بچرخانید

تفسیر ابن کثیر:

اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُتَشَابِهًا مَثَانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ ذَلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ (زمر23)

الله ﷻ زیباترین سخن را به صورت کتابی متشابه، متضمن وعد و وعید، نازل کرده است. آنان که از پروردگارشان می هراسند پوست بدنشان جمع می شود، سپس پوستشان و دلشان به یاد الله ﷻ نرم می گردد، این است هدایت الله ﷻ، هر که را بخواهد به آن راه نماید، و هر که را الله ﷻ گمراه کند او را راهبری نیست.

...وقوله: ﴿ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ ﴾ أي هذه صفة الأبرار، عند سماع كلام الجبار، المهيمن العزيز الغفار، لما يفهمون منه من الوعد والوعيد. والتخويف والتهديد، تقشعر منه جلودهم من الخشية والخوف،

﴿ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ ﴾ لما يرجون ويُؤمِّلون من رحمته ولطفه،

فهم مخالفون لغيرهم من الكفار من وجوه:

أحدها: أن سماع هؤلاء هو تلاوة الآيات، وسماع أولئك نَغَمات الأبيات، من أصوات القَيْنات.

الثاني: أنهم إذا تليت عليهم آيات الرحمن خروا سجدا وبكيا، بأدب وخشية، ورجاء ومحبة، وفهم وعلم، كما قال: { إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ أُولَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ دَرَجَاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَمَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ }

أي: لم يكونوا عند سماعها متشاغلين لاهين عنها، بل مصغين إليها، فاهمين بصيرين بمعانيها؛ فلهذا إنما يعملون بها، ويسجدون عندها عن بصيرة لا عن جهل ومتابعة لغيرهم [أي يرون غيرهم قد سجد فيسجدون تبعا له].

[الأنفال:2-4] وقال تعالى: ﴿ وَالَّذِينَ إِذَا ذُكِّرُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ لَمْ يَخِرُّوا عَلَيْهَا صُمًّا وَعُمْيَانًا ﴾ [الفرقان:73]

وقال السُّدِّي: ﴿ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ ﴾أي: إلى وعد الله. وقوله: ﴿ ذَلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ ﴾ أي: هذه صفة من هداه الله، ومن كان على خلاف ذلك فهو ممن أضله الله، ﴿ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ ﴾ [الرعد:33].

قال عبد الرزاق: حدثنا مَعْمَر قال: تلا قتادة، رحمه الله: ﴿ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ ﴾

قال: هذا نعت أولياء الله، نعتهم الله بأن تقشعر جلودهم، وتبكي أعينهم، وتطمئن قلوبهم إلى ذكر الله، ولم ينعتهم بذهاب عقولهم والغشيان عليهم، إنما هذا في أهل البدع، وهذا من الشيطان.

الثالث: أنهم يلزمون الأدب عند سماعها، كما كان الصحابة، رضي الله عنهم عند سماعهم كلام الله من تلاوة رسول الله صلى الله عليه وسلم تقشعر جلودهم، ثم تلين مع قلوبهم إلى ذكر الله. لم يكونوا يتصارخُون ولا يتكلّفون ما ليس فيهم، بل عندهم من الثبات والسكون والأدب والخشية ما لا يلحقهم أحد في ذلك؛ ولهذا فازوا بالقِدح المُعَلّى في الدنيا والآخرة.

این صفت ابرار است هنگام شنیدن کلام الله بخاطر فهم آنها، تهدید های آن و وعده های آن، پوستشان از ترس جمع می شود.

بخاطر امید وآرزوی رحمت الله ﷻ و لطف وی.

پس آنها با کفار از چند وجه فرق دارند:

۱اینها چیزی را که گوش می دهند، آیات الله ﷻ است ولی کفّار نغمه های بیت را از خوانندگان می شنوند.

۲اینان وقتی آیات الرحمن را می شنوند پس گریه کنان با ادب و خشیّت و امید و محبت و فهم و علم به سجده می افتند همچنان که الله تعالی می فرماید{جز این نیست که مؤمنان آنانند که چون الله ﷻ یاد کرده شود دل ایشان بترسد و چون آیات الله ﷻ بر ایشان خوانده شود، آن آیات ایمان ایشان را زیاده سازند و بر پروردگار خویش توکّل می کنند. آنان که نماز را بر پا می دارند و از آنچه که ایشان را روزی دادهایم خرج میکنند.

این جماعت، ایشانند مؤمنان. به تحقیق ایشان را نزدیک پروردگار ایشان مرتبتها و آمرزش و روزی نیک است.ترجمه ی سوره ی انفال آیات 2 تا 4

و باز می فرماید: {و کسانی که هر گاه آیات پروردگارشان به آنان گوشزد شود، مانند کر و کور روی آن نمی افتند}[ترجمه سوره الفرقان آیه 73]

یعنی هنگام شنیدن آن از گوش کردن به آن مشغول نمی مانند و به بازی مشغول نمی شوند بلکه به آن گوش فرا می دهند در حالی که فهم کننده و بینا هستند. به همین خاطر است که به آن عمل می کنند واز روی بصیرت به سجده می روند نه از روی نادانی و تبعیت از غیر (تبعیت: می بینند که بقیه سجده کرده اند آنها هم به تبعیت از سجده کنندگان به سجده می روند).

۳آنها نزد شنیدن آیات ادب نگاه می دارند همچنان که صحابه (رض) هنگام شنیدن تلاوت آیات از رسول الله ﷺ بوده اند که پوستشان جمع می شد و بعد آرامش می یافت همراه قلبشان به ذکر الله ﷻ. آنها فریاد نمی کردند و خود را به آنچه که در خود نمی یافتند، به تکلّف (سختی) نمی انداختند، بلکه نزد آنها ثبات و سکون، قرار و ادب و خشیّت بود. آن صفاتی که غیر آنها را نبود به همین خاطر بود که به خیر دنیا و آخرت نائل شدند.

قتاده (رض) می گوید این است صفت اولیاء الله، الله ﷻ صفت آنان را بیان کرد به اینکه: پوست آنها جمع می شود و چشمان آنها گریان می شود و قلب آنها با ذکر الله ﷻ آرام می گیرد، آنها را الله ﷻ به ذهاب عقل و بیهوشی موصوف نداشت (صفت آنها را در بیهوشی و ذهاب عقل ندانست). وآن (بیهوشی و ذهاب عقل) از اهل بدعت صادر می شود و این از شیطان است.

سدّي مي فرمايد معني الي ذكرالله، وعده ی الله ﷻ است ومعني ﴿ذَلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ﴾

{این است هدایت الله ﷻ که هر که را خواهد به آنها هدایت می کند} این است که هر که خلاف این صفات باشد از جمله ی کسانی است که الله ﷻ آنها را گمراه کرده است (یعنی آنان که بر هدایتند فقط پوست آنها جمع می شود و بعد قلب و جسد آنان به ذکر الله ﷻ آرام می گیرد و هرکس که خلاف این باشد از گمراهان است).

الكتاب : تفسير القرآن العظيم

المؤلف : أبو الفداء إسماعيل بن عمر بن كثير القرشي الدمشقي [ 700 -774 هـ ]

تفسیر

GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود