کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 1
مشروع آنچه که در شرع انجام آن روا باشد و غیرمشروع مقابل آن است.
۱فرض: آنچه که انجام آن ثواب دارد و ترک آن عقاب دارد و منکر آن (کسی که آن را بر خود فرض نداند) کافر است.
(التوضیح ،عبیدالله بن مسعود،2(ج)آرام باغ ،پاکستان،تجارتخانه کتب ،ج2ص680،- نورالانوار وقمرالانوار ،(1ج)،ملتان ،پاکستان،کتب خانه مجیدیه،1407،ص170- الإحکام فی أصول القرآن ابن حزم ج3ص341بآب الثانی عشر فی الاوامر والنواهی فصل فی الأمر بعد الحظر - مراتب الشریعة وحاشیه البنانی ج1ص71- روضه الناظر ج1ص16- شرح المحلی علی جمع الجوامع الجلال المحلی ج2ص3و4و البحر المحیط بدرالدین زرکشی فصل فی الواجب - التقریر والتحبیر فی شرح التحریر ابن امیر حاج ج2ص98 بآب اول فی الاحکام و المستصفی فی أصول الفقه محمد بن محمد بن محمد الغزالی القطب الاول فی الثمره ج1ص52 - اللمع فی أصول الفقه ،ابی اسحاق شیرازی،ج1ص21- شرح المحلی علی جمع الجوامع،محمد بن أحمد بن محمد بن هاشم المحلی،ج2ص3 - فقه کیدانی ،نسفی ،تعریف مشروع ،مشروع اول).
در بعضی از کتب بجای لفظ فرض، واجب را می آورند که منظورشان همان فرض است.
۲واجب: وجوب عمل به آن با شبهه ثابت شده است و حکم آن در عمل مانند فرض است ولی در اعتقاد چنین نیست.
التوضيح ،ج2ص682نورالانوار ص170فقه كيداني مشروع دوماللمع في أصول الفقه آبي اسحق شيرازي،ج1ص21.
حکم واجب: انجام آن ثواب دارد و ترک آن موجب عذاب است ولی منکر آن کافر نمی گردد.
3) سنّت (مؤکده- سنَة الهدی):
آنچه از عمل که رسول الله ﷺ بر آن مداومت کرده است با ترک آن احیاناً. (یعنی تقریباً همیشه آن را انجام می داده و در بعضی از اوقات آن را ترک کرده است) و حکم آن: ثواب است با انجام دادن آن و انجام ندادن آن فعل، عتاب دارد (مؤاخذه شدن به اینکه چرا انجام نداده ای).
التوضیح ج2ص681نورالانوار ص170و171فقه کیدانی مشروع سوم.
۴مستحب (سنّت زائده- نفل- تطوع): آنچه که پیامبر ﷺ بعضی مواقع آن را انجام می داده و بعضی مواقع آن را ترک می کرده است. حکم آن: ثواب با فعل و عدم عذاب با ترک آن. التوضیح ج2ص681و682نورالانوار ص171فقه کیدانی مشروع چهارم.
۵مباح: آنچه از عمل که انجام و ترک آن یکی باشد و حکم آن عدم ثواب و یا عذاب با انجام یا ترک آن است. التوضیح ج2ص681فقه کیدانی مایلی مشروع..
۶حرام (منهی – منهی عنه) : آنچه از عمل که نهی از آن با دلیل قطعی ثابت شده است. حکم آن: اگر برای رضای الله ﷻ آن کار را انجام ندهد و ترک کند، ثواب دارد و انجام آن عذاب دارد و کسی که آن را حلال بداند (عمل به آن را جائز بداند) مسلمان نیست و کافر است. التوضیح ج2ص981فقه کیدانی غیر مشروع اول..
۷مکروه: آنچه از عمل که بر آن نهی وارد شده ولی دلیل حرمت (حرام بودن) آن قطعی نیست. نزد امام محمد (رض) حرامی است که بخاطر نبودن دلیل، به آن حرام گفته نشده است. و نزد امام اعظم (رض) و امام ابویوسف (رض) به حرام نزدیک است.
(التوضيح ج2ص685و686- فقه كيداني غير مشروع دوم - مختصر الوقايه (النقايه) كتاب الكراهيه ص139و140- المدخل إلى مذهب الإمام أحمد، ابن بدران،ج1ص53).
البته مکروه را به دو گروه تقسیم می کنند:
المستصفى في أصول الفقه محمد بن محمد بن محمد الغزالي،ج1ص52روضة الناظرعبد الله بن أحمد بن قدامة الجماعيلي المقدسي ،ج1ص16البحر المحيط محمد بن بهادُر بن عبد الله الزركشي،مساله تعريف حسن وقبح وفصل في المكروه.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.