کتاب راه روشن حنفی
ای کسانی که ایمان آوردهاید، تقوای الله ﷻ در پیش گیرید و وسیله بجوئید بهسوی وی و جهاد کنید در راه وی.
شبهه: وجه تمسّک اینکه وهابیان گویند که وسیله در اینجا عمل صالح است.
ازآنجاکه عمل صالح نیز مخلوق میباشد پس چه فرقی است بین عمل صالح و رجل صالح؛ بلکه احترام انسان در نزد الله ﷻ از عمل بیشتر است؛ زیرا عمل در بعضیاوقات به خاطر حفظ سلامت انسان ساقط میگردد و ثانیاً معطوف باید از معطوف علیه مغایر باشد، در اینجا اول تقوا را ذکر کرده است بعد وسیله را؛ اگر وسیله نیز عمل باشد، تکرار تقوا خواهد شد، زیرا تقوا یعنی همان انجام اعمال صالحه.
و آیات درخواست بنیاسرائیل از حضرت موسی (ع)، برای اینکه پروردگارش را برای تعیین مراد خود و خبر دادن از قاتل و کشف عذاب بخواند و در هیچیک از این آیات، درخواست آنها را در قرآن کفر نداسته است، بلکه حضرت موسی (ع) برای آنها دعاء کرده و پروردگار وی نیز اجابت کرده است.
گفتند: برای ما از پروردگارت بخواه تا برایمان روشن سازد که آن چگونه - گاوی- است؟ - موسی (ع)- گفت: او- الله ﷻ- میفرماید که آن گاوی نه پیر و نه جوان است. میانسالی بین این– و آن- است. پس آنچه را که فرمان مییابید، انجام دهید.
و آیات 61 و 69 و 70 بقره و 134 اعراف.
و مورد تأیید بودن این نوع دعاء ازآنجا معلوم میشود که بنیاسرائیل درخواستهای دیگری نیز از حضرت موسی (ع) نمودهاند که درخواستهای نادرست آنان را تخطئه کرده است مانند:
و بنیاسرائیل را – سالم – از دریا عبور دادیم – ناگاه- در راه خود به گروهی رسیدند که اطراف بتهایشان، با تواضع و خضوع، گردآمده بودند. – در این هنگام، بنیاسرائیل – به موسی گفتند: «تو هم برای ما معبودی قرار ده، همانگونه که آنها معبودان – و خدایانی- دارند!» گفت: «شما جمعیّتی جاهل و نادان هستید!»
اهل کتاب از تو میخواهند که کتابی از آسمان بر آنها فرود آوری، آنان بزرگتر از این را از موسی (ع) خواستند، گفتند: الله ﷻ را آشکارا به ما بنمایان. پس به - سزای- گناهشان صاعقه آنان را درگرفت، آنگاه پسازآنکه معجزهها برایشان آمد، گوساله را - به پرستش- گرفتند، سپس از این – گناه- درگذشتیم و به موسی حجّتی آشکار دادیم.
و حتَی پیامبران به درخواست دشمنان خود نیز گوش میکردند و برای مدتی از آنها عذاب را برمیداشتند و وقتی باز عناد میکردند، دوباره بر آنها عذاب فرود میآمد:
هنگامیکه بلا بر آنها مسلّط میشد، میگفتند: «ای موسی! از خدایت برای ما بخواه به عهدی که با تو کرده، رفتار کند! اگر این بلا را از ما مرتفع سازی، قطعاً به تو ایمان میآوریم و بنیاسرائیل را با تو خواهیم فرستاد!».
در اینجا درخواستکنندگان فرعون و قومش هستند و حضرت موسی (ع) به اینها نمیگوید که از الله ﷻ بخواهید، بلکه با درخواست آنها از موسی (ع)، الله ﷻ است که عذاب را از آنها برمیدارد.
درخواست حضرت سلیمان (ع) از درباریان خود که قبلاً بیان شد و این نیز توسّل است.
در زمان حضرت عمر (رض) قحطی پیش آمد و مردی بهسوی قبر رسولالله ﷺ آمد و گفت: یا رسولالله ﷺ برای امّت خودت طلب باران کن، زیرا امّتت دارند هلاک میشوند. پس بر آن مرد در خوابش آمده شد و گفته شد: به عمر سلام برسان و به وی خبرده؛ شما بر راه مستقیم هستید و به وی بگو: فطانت و هوشیاری را لازم گیرد؛ پس آن مرد به پیش حضرت عمر (رض) آمد و از این واقعه به وی خبر داد و حضرت عمر (رض) گریه کرد و گفت: ای پروردگار من، از هیچچیز کوتاهی نمیکنم؛ مگر از آنچه که از آن عاجز هستم.
حضرت عمر (رض) آن شخص را نه متّهم به شرک و کفر کرد و نه او را از این کار بازداشت و الّا اگر این کار درست نمیبود، بیشک حضرت عمر (رض) وی را مجازات میکرد.
همانا مرد علیلی پیش رسولالله ﷺ آمد و گفت: ای نبیالله ﷺ، الله ﷻ را بخوان تا مرا سلامتی دهد. پس حضرت ﷺ فرمودند: اگر بخواهی آن را تأخیر کند که این برای آخرتت بهتر است و اگر هم خواستی برایت دعاء میکنم؟ آن مرد گفت: نه؛ برایم دعاء کن. پس به وی امر کرد تا وضو سازد و دو رکعت نماز بخواند و این دعاء را بخواند: بار الها؛ همانا من از تو میخواهم و بهسوی تو متوجه میشوم بهوسیلهی پیامبرت، محمّد ﷺ که نبی رحمت است؛ ای محمّد ﷺ، من بهوسیلهی تو بهسوی پروردگارم متوجّه میشوم دربارهی این نیاز خودم که آن را برآورده کنی و دراینباره مرا شفاعت کنی. راوی گوید: پس آن مرد این دعاء را چند بار تکرار میکرد (در اینجا فکر میکنم میگفت آن تشعنی فیه بهجای تشفعنی فیه) و راوی گوید: پس آن مرد این کار را انجام داد و از مرضش سلامتی یافت.
مردی بود که با حضرت عثمان بنِ عفّان (رض)دربارهی حاجتی که داشت اختلاف میکرد. پس حضرت عثمان (رض) به نیاز وی اعتناء نمیکرد تا اینکه با عثمان بن حنیف (رض) ملاقات کرد و از اینکه عثمان بن عفّان (رض) کار وی را راه نمیاندازد، به وی شکایت کرد و عثمان بن حنیف (رض) نیز به وی گفت که به وضوخانه برو و وضو ساز و به مسجد برو و این دعاء را بخوان: بار الها؛ همانا من از تو میخواهم و بهسوی تو متوجَه میشوم بهوسیلهی پیامبرمان محمّد ﷺ؛ ای محمّد ﷺ، من بهوسیلهی تو بهسوی پروردگارم متوجّه میشوم؛ پس حاجت مرا برآورده کن و نیازت را ذکر کن؛ و پیش من بیا، من نیز همراهت خواهم آمد. پس مرد رفت و آنچه عثمان بن حنیف (رض) به وی گفته بود را انجام داد. بعد به در عثمان بن عفّان (رض) آمد، پس دربان آمد و از دستش گرفت و او را بر عثمان بنِ عفّانَ (رض) داخل کرد و همراه وی بر نمدی نشاند و گفت- عثمان بن عفّان (رض) -: حاجتت را بگو؟ پس آن مرد حاجتش را گفت و وی آن را انجام داد و گفت: تا این لحظه حاجت تو یادم نبود و گفت اگر حاجتی داشتی پس پیش ما بیا. پس آن مرد خارج شد و عثمان بن حنیف (رض) را دید؛ پس به وی گفت: الله ﷻ تو را اجر نیکو دهد. به نیاز من التفاتی نمیکرد و به من نگاه هم نمیکرد تا اینکه تو دربارهی من با وی صحبت کردی. عثمان بن حنیف (رض) گفت: به الله ﷻ قسم با وی صحبتی نکردم ولی من در حضور رسولالله ﷺ بودم که مردی نابینا پیش ایشان آمد، پس از نابینا بودن خود شکایت کرد پس رسولالله ﷺ به وی گفتند: آیا صبر میکنی؟ آن مرد گفت: یا رسولالله ﷺ مرا کسی نیست که هدایت کند- قائد کسی که به کمک وی نابینا به اینطرف و آنطرف برود- و این بر من سنگین آمده است. پس رسولالله ﷺ به وی فرمودند: به وضوخانه برو و وضو ساز سپس دو رکعت نماز بخوان بعد این دعاء را بخوان. پس عثمان بن حنیف (رض) گفت: به الله ﷻ قسم که ما از همان مجلس که نشسته بودیم جدا نشده بودیم و کلام ما به درازا کشید تا اینکه آن مرد بر ما وارد شد، گویا که آن مرد را ضرری– نابینایی- اصلاً نداشته است. طبرانی بعد از ذکر طرق روایت آن گفته است که صحیح است.
در اینجا و با این حدیث معلوم میشود که صحابه (رض) در مورد ادعیه، تاریخ انقضاء متصوّر نبودند و معتقد نبودند که این توسّل برای زمان حیات رسولالله ﷺ میباشد، بلکه هر چیزی که میآموختند آن را بعد از وفات رسولالله ﷺ نیز استفاده میکردند.
در مدینه قحطی رخ داد؛ پس نزد حضرت عائشه (رض) از این قحطی شکایت کردند و ایشان فرمودند تا به قبر حضرت رسولالله ﷺبروند؛ پسازآن بهطرف آسمان روزنهای ایجاد کنند، طوری که بین روضهی نبی ﷺ و آسمان سقفی نباشد. پس آن را انجام دادند؛ پس ما را باران بارید تا اینکه گیاه روئید و شتران فربه شدند، طوری که از چربی زیاد شروع به شکافته شدن کردند، به همین جهت آن سال را سال فتق نام نهادند - سال شکافته شدن-.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.