بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

رقص و سماع

کتاب راه روشن حنفی

در حال پخش صوت بخش
فایل صوتی برای این بخش ثبت نشده است
0%
بازگشت
↻بچرخانید

رقص و سماع

وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ إِلَّا مُكَاءً وَتَصْدِيَةً فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ ﴿35﴾.[1]

و نیست نماز ایشان نزد خانه‌ی الله ﷻ مگر صفیر زدن و دست‌به‌دست زدن (طریقه‌ی کفّار این بود که در وقت نماز به‌عوض آنکه نماز بخوانند، سوت می‌زدند و دست می‌زدند و به‌طور لهو و لعب حرکت می‌کردند) پس روز قیامت به ایشان گفته می‌شود: بچشید عذاب را به کیفر کفرتان.

رقص و به‌اصطلاح متصوّفه جذب که این دو در معنی با هم فرق دارند و معنی جذب یعنی کشش قلبی از طرف الله ﷻ، بنده را، بدون آن‌که او (بنده) بفهمد است، پیشه و سند گروه‌هایی شده که خود را اهل تصوّف می‌دانند و با این ادعا و همچنین گروهی با تکیه بر خوشنامی پدران و اساتیدشان و سادگی مردم ما، دین را به سخره گرفته‌اند و دین را به حوایج و نفس خود فروخته‌اند؛ همان‌گونه که الله ﷻ می‌گوید:

وَلا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلا ﴿41﴾.[2]

و آیات مرا به بهای اندک مفروشید.

این اعمال برای اوّلین بار از سوی اصحاب سامری که در زمان حضرت موسی (ع) به‌جای الله ﷻ گوساله را پرستش کردند، صادرشده و با گفتن (هَ هو) و سروصدا به رقص بر دور گوساله‌ی ساخت دست سامری درمی‌آمدند.

وسئل الإمام أبو بكر الطُّرْطوشي رحمه‌الله: ما يقول سيدنا الفقيه في مذهب الصوفية؟ وأُعلِم حرس الله مدته أنه اجتمع جماعة من رجال، فيكثرون من ذكر الله تعالى، وذكر محمد صلى الله عليه وسلّم، ثم إنهم يوقعون بالقضيب على شيء من الأديم، ويقوم بعضهم يرقص ويتواجد حتى يقع مغشياً عليه، ويحضرون شيئاً يأكلونه. هل الحضور معهم جايز أم لا؟ أفتونا مأجورين يرحمكم الله، وهذا القول الذي يذكرونه:
يا شيخُ كُفَّ عن الذُّنوبْ قبلَ التَّفرُّق والزَّلَلْ واعْمَلْ لنفسكَ صالحاً ما دام ينفعك العَمل ْ أمّا الشبابُ فقد مَضَى ومَشيبُ رأسكَ قد نَزلْ. وفي مثل هذا ونحوه.
از امام ابوبکر طرطوشی سؤال شد که:

در مذهب تصوّف چه نظری دارند؟ توضیح عمل آن‌ها اینکه: جماعتی از مردان جمع می‌شوند و ذکر الله ﷻ را بسیارگویند و رسول‌الله ﷺ را زیاد ذکر کنند و شروع به خواندن شعر می‌کنند و بعضی از آن‌ها به رقص درمی‌آیند و تواجد می‌کنند و برای خوردن هم چیزهایی می‌آورند. به ما بگویید که حاضر شدن پیش آن‌ها جایز است یا که خیر؟

و این جملات را به زبان می‌آورند:

ای شیخ ما، از ما، گناهانمان را بردارقبل از جدا شدن و لیز خوردنمان برای خود کار خیر انجام ده مادامی‌که عمل تو را نفع می‌دهد اما جوانی رفت و پیری در سرت ظاهر شد (موهایت رو به سفیدی گذاشت)؛ و حرف‌هایی از این قبیل.

الجواب:
يرحمك الله مذهب الصوفية بطالة وجهالة وضلالة و ما الإسلام إلا كتاب الله وسنة رسوله، وأما الرقص والتواجد فأول من أحدثه أصحاب السامريّ، لما اتخذ لهم عجلاً جسداً له خُوار قاموا يرقصون حواليه ويتواجدون؛ فهو دين الكفار وعبّاد العجل؛ وأما القضيب فأول من اتخذه الزنادقة ليشغلوا به المسلمين عن كتاب الله تعالى؛ وإنما كان يجلس النبي صلى الله عليه وسلّم مع أصحابه كأنما على رؤوسهم الطير من الوقار[3]؛ فينبغي للسلطان ونوابه أن يمنعهم من الحضور في المساجد وغيرها؛ ولا يحلّ لأحد يؤمن بالله واليوم الآخر أن يَحضُر معهم، ولا يعينهم على باطلهم؛ هذا مذهب مالك وأبي حنيفة والشافعي وأحمد بن حنبل وغيرهم من أئمة المسلمين وبالله التوفيق.[4]

جواب: مذهب صوفیه (با این صفات) باطل و نادانی و گمراهی است؛ و اسلام چیزی نیست جز قرآن و سنّت رسول‌الله ﷺ؛ و اما رقص و تواجد که گفتید، اوّلین کسانی که آن را انجام دادند اصحاب سامری بودند. وقتی‌که سامری مجسمه‌ی گوساله‌ای را برای آن‌ها درست کرد (برای عبادت آن گوساله) از آن گوساله صدایی شنیده شد. در این هنگام آن‌ها دور آن گوساله به رقص و پای‌کوبی و تواجد پرداختند. پس آن دین کفّار است و دین عبادت‌کنندگان گوساله (نه دین اسلام) و اما قضیب (شعر خواندن و مثنوی خواندن) که گفتید، پس اوّلین بار آن را زنادقه (کفار) پیدا کردند و به وجود آوردند تا با این کار مسلمانان را از کتاب الله (قرآن) بازدارند و مشغول دارند؛ و صفت رسول‌الله ﷺ و اصحابش (رض) در هنگام استماع (گوش دادن به) قرآن این‌گونه بود که انگار بر سر آن‌ها پرنده‌ای نشسته است (پرنده اگر بر جایی بنشیند اگر آن مکان از خود حرکتی انجام دهد پرواز می‌کند و می‌رود ولی اگر آنجا از خود حرکتی ندهد در آنجا می‌ایستد پس آن‌ها طوری می‌نشسته‌اند که انگار چیزی جماد هستند) از وقار. پس بر سلطان و نایبانش شایسته است که آن‌ها را از حضور در مساجد و غیر آن منع کنند؛ و بر کسی که به الله ﷻ و آخرت ایمان دارد نشستن با آن‌ها حلال نیست و نباید بر باطل آن‌ها را یاری کرد. این است مذهب ابوحنیفه (رض) و مالک (رض) و شافعی (رض) و احمد حنبل (رض) و غیر آن‌ها از امامان دین.

الله ﷻ توفيق دهد.

این متن در این تفاسیر نیز آمده است: تفسیر اضواء البیان سوره‌ی طه ذیل آیه‌ی 80 - تفسیر حقّی (روح البیان) سوره‌ی اعراف ذیل آیه 147 و 148

ولقد سئل أنس بن مالك عن القوم، يستمعون القرآن فيصعقون قال: أولئك الخوارج.[5]

از انس بن مالک (رض) از کسانی که وقتی قرآن می شنوند بیهوش می‌شوند، سؤال شد؛ وی جواب دادند: آنان خوارج هستند.

وسئل ابن سيرين عن الذي يسمع القرآن فيصعق فقال: ميعاد ما بيننا أن يجلس على حائط ويقرأ عليه القرآن من أوله إلى آخره، فإن سقط فهو كما يقول.[6]

از ابن سیرین (رض) در باره‌ی کسانی که هنگام شنیدن قرآن می‌افتند پرسیده شد پس گفت: وعده‌ی ما و ایشان این است که بر دیواری بنشیند و قرآن را از اوّل تا آخر خوانده شود؛ اگر افتاد پس وی آن است که می‌گفته است.

وقال قيس بن جبير: الصعقة عند القصاص من الشيطان».[7]

بیهوشی در هنگام قصه‌گویی از شیطان است.

❦ منابع و پانویس‌ها ❦
۱سوره انفال آیه 35
۲سوره بقره آیه 41
۳این حدیث را در این منابع می توانید ببینید: مسند امام احمد ج5ص350- سنن ابی داوود ج10ص334- شرح الوقایه کتاب الکراهیه
۴تفسیر قرطبی سوره‌ی طه ذیل آیه‌ی 90
۵الإبانة الكبرى (ابن بطه) باب ذکر العرش و الایمان
۶الإبانة الكبرى (ابن بطه) باب ذکر العرش و الایمان
۷الإبانة الكبرى (ابن بطه) باب ذکر العرش و الایمان

تفسیر

GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود