(و البِدْعَةُ) بالكسر: الحَدَثُ في الدين بعدَ الإكْمَالِ أو ما اسْتُحْدِثَ بعد النبيِّ،
(صلى الله عليه وسلّم)، من الأَهْواءِ والأَعْمالِ.
[1]
بدعت تأسیس کردن کاری در دین بعد از اکمال دین و آنچه پیداشده باشد بعد پیامبر ﷺ از قبیل اهواء و اعمال.
بدعت مولود در قرن چهارم و پنجم هجری توسط دشمنان اسلام به دلیل رواج بدعت و دور کردن مسلمانان از عبادت به وجود آورده شده است.
قَالَ رسولالله صلى الله عليه و سلّم لَا يَقْبَلُ اللَّهُ لِصَاحِبِ بِدْعَةٍ صَوْمًا وَ لَا صَلَاةً وَ لَا صَدَقَةً وَ لَا حَجًّا وَ لَا عُمْرَةً وَ لَا جِهَادًا وَ لَا صَرْفًا وَ لَا عَدْلًا يَخْرُجُ مِنْ الْإِسْلَامِ كَمَا تَخْرُجُ الشَّعَرَةُ مِنْ الْعَجِينِ.
[2]
رسولالله ﷺ: الله ﷻ از صاحب بدعت، نه نمازش را قبول میکند و نه روزه و نه صدقه و نه حج و نه عمره و نه جهاد و نه رویگردانی (توبه و یا نافله) و نه عدالت (فریضه) و خارج خواهد شد از اسلام همچنان که موی از خمیر خارج میشود.
فَقَالَ الْعِرْبَاضُ صَلَّى بِنَا رسولالله صلى الله عليه وسلّم ذَاتَ يَوْمٍ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَوَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَ وَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقَالَ قَائِلٌ يَا رسولالله صلى الله عليه و سلّم كَأَنَّ هَذِهِ مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَمَاذَا تَعْهَدُ إِلَيْنَا فَقَالَ أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ السَّمْعِ وَ الطَّاعَةِ وَ إِنْ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ بَعْدِي فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَ سُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الْمَهْدِيِّينَ الرَّاشِدِينَ تَمَسَّكُوا بِهَا وَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَ إِيَّاكُمْ وَ مُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ.
[3]
از عرباض (رض): رسولالله ﷺ با ما نماز خواند و بعد رو به ما کرد و موعظه کرد، موعظهای بلیغ، که چشمان را گریان کرد و قلبها ترسید و کسی به ایشان عرض کرد؛ یا رسولالله ﷺ گویا که این موعظهی وداع کننده است، پس بر ما چه چیزی عهد میکنی؟ گفت ﷺ: بر شماست که تقوی پیشه کنید و فرمانبرداری کنید از امیر خود گرچه آن امیر یک بندهی حبشی باشد، زیرا هر که بعد از من زنده باشد زود است که اختلافات زیادی ببیند، پس بر شما لازم است سنّت من و سنّت خلفای راشدین بعد از من و پس با چنگ و دندان بر آن بچسبید و دورباشید از محدثات (نو پیدا شدهها) زیرا هر محدثی بدعت است و هر بدعتی گمراهی.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مَنْصُورٍ الْحَنَّاطُ عَنْ أَبِي زَيْدٍ عَنْ أَبِي الْمُغِيرَةِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ رسولالله صلى الله عليه: أَبَى اللَّهُ أَنْ يَقْبَلَ عَمَلَ صَاحِبِ بِدْعَةٍ حَتَّى يَدَعَ بِدْعَتَهُ.
[4]
رسولالله ﷺ: الله ﷻ از قبول عبادت صاحب بدعت اِبا میکند (نمی پذیرد) تا وقتیکه از بدعتش برگردد.
عَنْ غُضَيْفِ بْنِ الْحَارِثِ الثُّمَالِيِّ قَالَ بَعَثَ إِلَيَّ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَرْوَانَ فَقَالَ يَا أَبَا أَسْمَاءَ إِنَّا قَدْ أَجْمَعْنَا النَّاسَ عَلَى أَمْرَيْنِ قَالَ وَ مَا هُمَا قَالَ رَفْعُ الْأَيْدِي عَلَى الْمَنَابِرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَ الْقَصَصُ بَعْدَ الصُّبْحِ وَ الْعَصْرِ فَقَالَ أَمَا إِنَّهُمَا أَمْثَلُ بِدْعَتِكُمْ عِنْدِي وَ لَسْتُ مُجِيبَكَ إِلَى شَيْءٍ مِنْهُمَا قَالَ لِمَ قَالَ لِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا أَحْدَثَ قَوْمٌ بِدْعَةً إِلَّا رُفِعَ مِثْلُهَا مِنْ السُّنَّةِ فَتَمَسُّكٌ بِسُنَّةٍ خَيْرٌ مِنْ إِحْدَاثِ بِدْعَةٍ.
[5]
غُضَيْفِ بْنِ الْحَارِثِ الثُّمَالِيِّ (رض): عبدالملک بن مروان
ترجمه
بهسوی من کسی را فرستاده بود و گفته بود که ای أَبَا أَسْمَاءَ، ما مردم را برای دو چیز جمع کردیم؛ یکی اینکه در منبر دستها را بالا میبریم (به هنگام سخنرانی) و دیگری هم اینکه بعد از نماز صبح و عصر برای مردم قصه تعریف میکنیم. من جواب دادم که اما آن دو چیزی که گفتی، به نزد من بارزترین نمونه از بدعتهای تو میباشد و من به هیچیک از اینها (برای شرکت در آنها) تو را اجابت نکنم؛ زیرا رسولالله ﷺ فرمودند: قومی بدعتی در دین نیاورند مگر اینکه مثل آن از سنّت خواهد مرد. پس تمسک به سنّت، از احداث بدعت اولی است.