کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 1
احکام چاهی که در آن نجسی افتاده باشد:
۱اگر حیوانی افتاده و مرده و آماسیده باشد (باد کرده باشد یا اجزاء آن از هم جدا شده باشد) در این صورت فرقی نمی کند که چه نوع حیوانی است، چه بزرگ باشد مثل انسان و چه کوچک باشد مثل موش، پس باید تمام آب چاه کشیده شود
۲اگر حیوان بلافاصله و قبل از آماسیدن بیرون آورده شود، در این صورت اگر جثّه ی آن مثل انسان یا گوسفند باشد باز باید تمام آب آن کشیده شود.
اگر امکان کشیدن تمام آب نباشد پس آن مقدار باید کشید که در آن است و برای این کار می توان از دو نفر که مقدار آب در چاه را می دانند و در این کار خبره هستند پرسید و هر مقدار که آنان می گویند کشیده شود کافی است.
۱حیوانی که بلافاصله قبل از آماسیدن بیرون آورده شد اگر جثه اش مانند مرغ باشد پس برای پاک شدن چاه کافیست که چهل سطل (دلو) از آن کشیده شود و شصت سطل کشیدن مستحب است.
۲اگر گنجشک یا مانند آن باشد بیست سطل و اگر سی سطل بکشد مستحب است.
دلیل :
۱مردی حبشی در زمان صحابه (رض) درچاه زمزم افتاد و فوت کرد و ابن زبیر (رض) حکم کردند تا تمام آب آن را بکشند و خالی کنند و هر چه کشیدند آب آن تمام نمی شد. نگاه در چاه کردند و دیدند که در آن چشمه ای از طرف حجر الاسود جاریست. پس ابن زبیر (رض) گفتند: دیگر بس است.
(طحاوي واعلاء السنن ج1ص 299 - تحفة الأحوذي شرح سنن الترمذي (اقرار دارد به صحت اسناد ومتن) ج 1ص179(11ج دارالفكر)- شرح المعاني والاثار ج1ص11- مرقاه المفاتيح ج2ص176- نصب الرايه كتاب الطهارات – اعلاء ج1ص299).
و این کار در حضور جمعی از صحابه (رض) بوده است و کسی بر
ابن زبير (رض) انكار نكرد. (تحفة الأحوذي شرح سنن الترمذي (اقرار دارد به صحت اسناد ومتن) ج 1ص179(11ج دارالفكر)- شرح المعاني والاثار ج1ص11- مرقاه المفاتيح ج2ص176- نصب الرايه كتاب الطهارات - اعلاء ج1ص299).
۲از ابی سعید خدری (رض) ( از صحابه ی رسول الله ﷺ) روایت شده است که در مورد مرغ حکم کرد که چهل سطل کشیده می شود.
نصب الرايه كتاب الطهاراتهدايه ج1ص103فتح القدير ج1ص103البحرالرائق ج1ص261.
۳از انس (رض) (صحابی): در مورد موش دستور داد که بیست دلو بکشند.
نصب الرايه كتاب الطهاراتالبحرالرائق ج1ص261مراقي الفلاح ج1ص11شرح الوقايه علي القاري كتاب الطهارهدر مصنف ابن آبي شيبه عن عطاء مذكور است ج1ص118مصنف عبدالرزاق ج1ص81.
دلو: سطل آب
اندازه ی معتبر در این احکام، دلو وسط و میانه است نه بزرگ و نه کوچک. و اگر میانه نباشد پس با حساب وسط کشیده می شود؛ مثلاً اگر دلو بزرگ باشد طوری که گنجایش دو دلو میانه را دارد. پس با هر بار کشیدن، دو بار حساب کرده می شود. و بعضی گفته اند که دلو همان شهر معتبراست و اقوال دیگری نیز وجود دارد. البحرالرائق ج1ص261.
مسئله : وقتی در چاه نجاستی بیفتد، از چه زمانی نجس می شود؟
۱اگر زمان وقوع نجاست در آن معلوم باشد، از زمان وقوع نجس می شود.
۲اگر زمان وقوع حیوان معلوم نباشد پس نزد امام اعظم (رض) اگر باد نکرده باشد و آماسیده هم نباشد، پس وقت آن را یک شبانه روز قبل از پیدا شدن آن می داند که در این صورت هر نمازی که با آن آب در یک شبانه روز اخیر خوانده شده اعاده شود و اگر باد کرده باشد یا آماسیده باشد، سه شبانه روز حساب کرده می شود.
و نزد امامین (رض) گفته اند که از زمان پیدا شدن آن حساب کرده می شود.
دلیل :
۱امام اعظم (رض) می گوید: در اینجا برای موت این حیوان سبب ظاهری وجود دارد که همان وقوع در آب می باشد و زمان آن هم مشخص نیست و انتفاخ (باد کردن)، دلیل آن است که از زمان آن زیاد گذشته است؛ پس آن را سه شبانه روز گفتیم و در غیر انتفاخ معلوم می شود که زمان زیادی نگذشته است، پس آن را یک شبانه روز گفتیم؛ زیرا کمتر از آن ساعات و لحظه ها هستند که قابل شمارش نیست و نمی توان مقدار معین کرد.
العنايه شرح الهدايه باب الماءالذي يجوز به الوضوء ومالايجوزبنايه ج1ص462.
۲امامین (رض) در این باره می گویند: بر کسانی که از آن چاه استفاده کرده اند اعاده ی چیزی نیست تا وقتی که یقین حاصل کنند که چه وقت در چاه افتاده است؛ زیرا یقین با شک زائل نمی شود. اللباب فی شرح الکتاب ج1ص5الجوهره النیره کتاب الطهارهبنایه ج1ص461. یعنی در اینجا یقین پاک بودن چاه است که از آن استفاده می کردند و الآن با پیدا شدن آن نجس، در پاکی چاه شک بوجود آمد و مدت آن نیز معلوم نیست، پس تا قبل از پیدا شدن بر پاک بودن خود باقی است.
اللباب في شرح الكتاب ج1ص5الجوهره النيره كتاب الطهارهبنايه ج1ص461.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.