کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 1
احکام سؤر حیوانات (آب دهان حیوانات)
آب دهان این حیوانات و هر چیزی که این حیوانات به آن دهان زده باشند پاک هستند:
در این مسئله انسان فرقی ندارد که مسلمان باشد یا کافر یا جنب و یا حائض.
سؤر: آب دهان.
دلیل :
۱از رسول الله ﷺ: بر ایشان ظرف شیری آوردند و آن حضرت ﷺ از آن نوشیدند، بعد ظرف را به اعرابی که در سمت راست ایشان بود دادند و وی نیز از آن خوردند و به حضرت ابوبکر (رض) دادند و ایشان نیز از آن نوشیدند.
مسند امام احمد ج21ص157احادیث اسماعیل بن جعفر ج1ص390مسند البزار ج12ص344مسند ابی یعلی ج6ص347صحیح مسلم ج3ص1602صحیح البخاری ج3ص154مبسوط ج1ص44بدائع الصنائع ج1ص201المحیط البرهانی.
۲در روایت آمده است که حضرت عائشه (رض) از ظرفی آب نوشیدند و رسول الله ﷺ نیز از همان موضع که دهان حضرت عائشه (رض) به آن خورده بود، آب نوشیدند در حالی که حضرت عائشه (رض)
حائض بودند. رواه ابوداود و مسلم ج3ص172مسند امام احمد ج7ص275سنن الصغری للنسائی ج1ص164کبری له ج1ص 76نیل الاوطار شرح منتقی الاخبار ج1ص338بدائع ج1ص201.
۳سؤر حیوانات حلال گوشت پاک است؛ زیرا سؤر از گوشت پاک تولد یافته است هدایه ج1ص112فتح القدیر وبنایه ج1ص468. و علت غیر مأکول بودن گوشت اسب بخاطر احترام به آن است و آن نیز نزد امام اعظم (رض)، و نزد امامین (رض) مأکول است.
۴هر حیوان که پاک باشد پس سؤرش نیز پاک است. بنایه ج1ص468.
سؤر حیوانات درنده و گوشت خوار مثل سگ، گرگ، روباه، خرس و خوک نجس است و اگر یکی از این ها به شیء پاکی دهان بزنند، برای پاک کردن، باید آن را سه بار شسته شود.
دلیل:
۱از رسول الله ﷺ: اگر ظرفی را سگ لیس بزند باید آن را سه بار شسته شود.
سنن الکبری للبیهقی ج1ص411سنن الدارقطنی ج1ص66بنایه ج1ص470مصنف عبدالرزاق ج1ص96.
و این علامت نجس بودن است.
۲خوک خودش نجس عین است پس سؤرش نیز نجس است. البحرالرائق ج7ص313بنایه ج1ص476.
۳جابر (رض) از رسول الله ﷺ روایت می کند که نهی کردند از خوردن هر حیوان که چنگال دارد و هر پرنده ای که چنگال دارد و نهی یعنی این حیوانات حرام هستند و هر حیوانی که حرام باشد نجس است و هر حیوانی که نجس باشد سؤر آن نیز نجس است.
مسلم ج13ص70مسنداحمد ج2ص470سنن الکبری للبیهقی ج14ص287سنن الکبری للنسائی ج3ص158.
سؤر مرغ خانگی و پرندگان شکاری و حیواناتی که در خانه ها با انسان ها زندگی می کنند مثل موش و عقرب و مار مکروه است.
دلیل:
1- رسول الله ﷺ
گفتند: گربه هم از جمله ی حیوانات درنده است و مراد رسول الله ﷺ از این کلام بیان حکم گربه است که در این صورت سؤر گربه نیز باید مانند سایر درندگان نجس باشد لیکن نجس بودن آن ساقط است؛ بخاطر اینکه گربه با انسان زندگی می کند و در گفتن اینکه نجس است بر مردم حرج و سختی می شود، بخاطر همین آن را مکروه گفتیم.
مسند امام احمد ج2ص627سنن الكبري للبيهقي ج1ص423المستدرك علي الصحيحين ج1ص291سنن الدارقطني ج1ص62والمراد بيان الحكم .....الا انه سقطت النجاسة لعلة الطواف فبقيت الكراهة - بنايه ج1ص484).
۲مرغ خانگی منقار خود را به نجاست می زند و الّا باید سؤر آن پاک می بود و همچنین پرندگان شکاری منقار خود را به انواع نجاسات می زنند. هدایهفتح القدیر ج1112بنایه ج1ص487.
۳سواکن البیوت (موش – عقرب – مار) هم که باید سؤرشان نجس باشد بخاطر حرام بودن گوشتشان است، ولی بخاطر اینکه با انسان ها زندگی می کنند به
كراهت تنزّل يافت. بنايه ج1ص 487العنایه ج1ص113دررالحکام ج1ص27مراقی الفلاح ج1ص18مجمع الانهر ج1ص36.
سؤر الآغ و قاطر مشكوكٌ فيه
است؛ یعنی علماء در حکم آن، در این که آیا پاک است یا نجس، در شک هستند.
دلیل:
این شک تعارض آثار و دلائل در حرمت و اباحه است. یعنی در یک حدیث روایت شده که پیامبر ﷺ از آن نهی کرده اند سنن الترمذی ج5ص16مسند احمد ج4ص269عمده القاری ج12ص104نصب الرایه کتاب الذبائحبنایه ج1ص478صحیح مسلم عن ابن عباس ج13ص70. و در حدیث دیگر وارد شده که مباح است. ابی داود ج10ص281سنن الکبری للبیهقی ج14ص322بنایه ج1ص492. از حضرت علی (رض) : رسول الله ﷺ از الآغ و اسب و قاطر نهی کرده است. و از غالب بن ابجر (رض) اباحت آن مروی است.
و سبب دوم در شک، اختلاف صحابه (رض) در آن است که بعضی از آنان مکروه دانسته و بعضی پاک دانسته اند. البحر الرائق ج1ص293بنایه ج1ص491.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.