کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 1
احکام نفاس
نفاس به خونی گفته می شود که بعد از تولد بچه از رحم زن می آید و بیشترین مدت آن چهل روز است و برای کمترین مدت آن حدی نیست، ممکن است یک ساعت باشد یا که بیشتر.
نفاس زنی که دوقلو بیاورد، ابتدای نفاسش نزد امام اعظم (رض) و امام ابی یوسف (رض) از اولین آن دوقلوها شروع می شود و نزد امام محمد (رض) از دومی حساب می شود.
اگر فاصله ی دو بچه کمتر از شش ماه باشد، دوقلو محسوب می شوند.
عدّت زنی که دوقلو آورده با وضع آخرین آنها تمام می شود.
اگر بچه ی زنی سقط شود، در این صورت اگر بچه دارای اعضای کامل باشد یا که بعضی از خلقت آن معلوم باشد؛ مثلاً دارای پا یا عضوی دیگر شده باشد، مثل این است که آن زن بچه به دنیا آورده است و احکام زنی را که بچه آورده بر این زن نیز ثابت می شود.
دلیل:
۱از انس (رض) : رسول الله ﷺ فرمودند: مدت نفاس چهل روز است، مگر اینکه قبل از آن تمام شود.
(دارقطني ج1ص227 - اعلاءالسنن ج1ص373 - عن عائشة (نصب الرايه باب الحيض)- عن عثمان بن آبي العاص المستدرك علي الصحيحين ج1ص282 عن ام سلمه - سنن الترمذي ج1ص378- سنن الكبري للبيهقي ج2ص50)
۲دلیل امام اعظم (رض) و ابویوسف (رض) :
با خروج بچه ی اول دهانه ی رحم باز می شود و رحم به وسیله ی خونی که می آید، تنفس کرده است؛ پس آن نفاس است. فیض الباری شرح صحیح البخاری ج1ص478مبسوط ج2ص14.
3- و دلیل امام محمد (رض) :
مادر دوقلوها تا وضع بچه ی دوم حامله محسوب می شود، پس آن زن صاحب نفاس نمی گردد همچنان که حائض نمی گردد. بنایه ج1ص697.
۴زیرا عدّت زن حامله با وضع حملش تمام می شود و هر دوی دوقلوها حمل وی است. بنایه ج1ص697.
۵زیرا سقط مانند بچه ی کامل است همچنان که بچه ی ناقص الخلقه بچه حساب می شود. بنایه ج1ص689.
حیض کسی که برای اولین بار حیض می بیند ده روز می باشد.
اگر خون دیدن کسی که برای اولین بار حیض می بیند از ده روز بیشتر شود، پس خونی که بعد از ده روز می بیند استحاضه است.
نفاس زنی که برای بار اول نفاس می بیند چهل روز می باشد.
اگر زنی برای اولین بار نفاس ببیند و خون بیش از چهل روز بیاید، پس خونی که بعد از چهل روز می آید استحاضه است.
استحاضه: خونی که بر طبق عادت نیست و جزو امراض به حساب می آید و حکم حیض و نفاس را ندارد.
دلیل:
زیرا ده روز مدت حیض است و چهل روز هم مدت نفاس و اصل آن است که در این مدت حیض و نفاس بودن خون صحیح باشد. پس با شک از حیض بودن و نفاس بودن خارج نمی شود. البحرالرائق ج1ص430.
زنی عادت مشخصی در حیض داشته باشد و در یکی از این عادت ها، خون چند روز بیشتر از عادت های قبلی وی بیاید در این صورت اگر روزهای اضافه بر عادت را همراه با عادت حساب کنیم کمتر از ده روز یا خود ده روز باشد، این روزهای اضافه آمده نیز حیض محسوب می شود و اگر روزهای اضافه آمده را با مدت عادتش جمع کنیم و بیش از ده روز بشود، آن روزهای بیشتر از عادت حیض حساب نمی شود.
همچنین اگر در نفاس عادت مشخصی داشته باشد و بیشتر از عادت وی بیاید، اگر این مدت بیشتر آمده را با عادتش در نفاس جمع کنیم بیش از چهل روز نشود، مدت عادت نفاس وی زیاد شده است و اگر بیش از چهل روز شود مدت عادت نفاس وی تغییر نکرده است.
مثال: زنی عادت حیض وی پنج روز باشد و در یک حیض خون بیشتر از پنج روز بیاید؛ در این صورت اگر خون بیشتر آمده از عادت، همراه با عادت بیش از ده روز نباشد مثلاً دو روز بیشتر آمده باشد که با مدت عادت وی که پنج روز بوده، هفت روز می شود پس مدت عادت وی از پنج روز به هفت روز تغییر کرده است و دو روز زائد را نیز حیض حساب کرده می شود.
و اگر مدت زائد بر عادتش هفت روز باشد که با جمع کردن مدت عادت قبل دوازده روز می شود که این مدت بیش از ده روز است؛ پس عادت وی همان پنج روز می باشد و عادت وی تغییر نکرده است.
همچنین در نفاس نیز اینگونه حساب کرده می شود؛ اگر همراه عادتش جمع کنیم و بیشتر از چهل روز نشود، عادتش تغییر کرده و افزایش یافته است و اگر بیش از چهل روز بشود، عادتش همان مدت قبلی است.
فایده در این است که اگر کسی نماز روزهای زائد از مدت حیض که بیشتر از ده روز می شود را نخوانده باید قضای آن ها را به جا آورد و...
دلیل:
زیرا روزهای اضافه شده در مدت حیض بوده است و صلاحیت حیض بودن را دارد ولی خون زائد از عادت، هم صلاحیت حیض بودن و هم صلاحیت فاسد بودن را دارد. وقتی از اکثر مدت حیض گذشت معلوم شد که خون زائد از روی مریضی بوده است. و همچنین است در نفاس. و بخاطر قول رسول الله ﷺ: مستحاضه در ایام حیض خود نمازش را ترک می کند.
سنن الترمذی ج1ص348آبی داود ج1ص462سنن الکبری للبیهقی ج2ص58سنن ابن ماجه ج1ص204بنایه ج1ص665.
زن حامله حیض ندارد و اگر خونی ببیند، آن خون استحاضه است.
استحاضه: خون دیدن زن از روی درد و مریضی و غیر طبیعی که حیض نیست و احکام حیض بر آن ثابت نمی شود.
مستحاضه: زنی که استحاضه دارد.
حکم استحاضه: نماز و روزه و نزدیکی را مانع نمی شود؛ یعنی مستحاضه بخاطر استحاضه نماز و روزه را نباید ترک کند و بر شوهرش جائز است که در حالت استحاضه با زنش نزدیکی کند.
اگر کسی دارای عذری باشد که بخاطر آن نمی تواند وضویش را تا خواندن نماز نگه دارد مثلاً خون دماغ می شود (از بینیش خون بیاید و بند نیاید) یا که زخم دیگری دارد که از آن خون یا چرک می آید و خون بند نیاید یا که مستحاضه باشد.
اگر کسی دارای عذری باشد که بخاطر آن نمی تواند وضویش را تا خواندن نماز نگه دارد مثلاً خون دماغ می شود (از بینیش خون بیاید و بند نیاید) یا که زخم دیگری دارد که از آن خون یا چرک می آید و خون بند نیاید یا که مستحاضه باشد و یا مانند آن، پس وی باید برای هر نماز فرض در وقت آن نماز وضوء بگیرد و می تواند با آن وضو تا خروج وقت آن فرض، هر نمازی که خواست بخواند.
دلیل :
۱از حضرت عائشه (رض) : حامله حیض نمی بیند. سنن الکبری للبیهقی ج11ص388سنن الدارقطنی ج1 ص226بدائع ج1ص160.
۲از رسول الله ﷺ در مورد مستحاضه: وضو بگیر و نماز بخوان گرچه خون به حصیر بچکد.
سنن الدار قطنی ج1ص219بنایه ج1ص662سنن ابن ماجه ج1ص204مصنف ابن ابی شیبه ج1ص118مسند اسحق بن راهویه ج2ص97مسند احمد ج41ص507.
۳وقتی حکم نماز شناخته شد، حکم روزه و وطی (نزدیکی) نیز با اجماع ثابت شد. بنایه ج1 ص663.
۴مستحاضه برای وقت هر نماز، باید وضو بگیرد.
البحر الرائق ج1ص7المبدع شرح المقنع ج1ص290نيل الاوطار ج1ص330بنايه ج1ص675.
برای اینکه کسی صاحب عذر و معذور شناخته شود، باید که در بار اول مثلاً اگر خون آمد پس باید نمازش را تا آخر وقت تأخیر کند، اگر بند نیامد باید وضو گرفته و بخواند سپس وقتی وقت نماز دوم آمد اگر خون بند بیاید قبل از گذشتن وقت نماز دوم، باید نماز اولش را نیز قضا کند. زیرا وی معذور نیست ولی اگر در وقت نماز دوم هم بند نیاید، پس قضا لازم نیست؛ زیرا وی معذور است.
البحر الرائق ج1ص432.
خروج وقت نماز وضوی معذور را باطل می کند؛ مثلاً کسی برای نماز صبح وضو بگیرد وقتی که خورشید طلوع کند وضوی وی می شکند ولی دخول وقت نماز، وضویش را باطل نمی کند؛ مثلاً کسی بعد از طلوع خورشید وضو بگیرد پس وی می تواند که با آن وضو نماز ظهرش را بخواند تا خروج وقت ظهر.
بحث: اینکه دخول وقت ناقض است یا که خروج وقت، فقط در مورد صبح و ظهر فرق دارد و در نمازهای دیگر، هم خروج و هم دخول وجود دارد.
دلیل:
خروج وقت دلیل بر زائل شدن نیاز به وضو است؛ یعنی طهارت معذور در وقت نماز بخاطر احتیاج وی بوده است، وقتی وقت خارج شد پس دیگر نیازی به وضو ندارد. بنایه ج1ص683.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.