کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 1
اشیاء، از نجس مرئی (نجسی که دیده می شود)، با از بین بردن عین آن نجس با استفاده از آب و هر چیزی که مایع و از بین برنده باشد مانند سرکه و گلاب و غیره، پاک می شود (و اگر از بین بردن اثر آن با آب سخت باشد، در باقی ماندن اثر آن اشکالی نیست ولی با چیزهایی که از بین برنده نیست مانند گریس و روغن، پاکی حاصل نمی شود).
اشیاء از نجس غیر مرئی (دیده نمی شود)، با سه بار شستن آن شیء پاک می گردد و پس از هر بار شستن، آن شئ تا حد امکان فشرده می شود.
اگر اشیائی مانند ظروف که امکان فشردن آن نباشد، پس برای پاک کردن آن سه بار باید آن را شست و پس از هر بار شستن، تا عدم قطران، آن شئ را ترک می کنیم (تا وقتی که از آن آب نچکد).
دلیل:
۱زیرا پاک کننده بودن آب بخاطر قالع بودن آن است و مایعات نیز مانند آب، قالع هستند. بنایه ج1ص705.
قالع: از جایش می کند.
۲رسول الله ﷺ منی را از جامه ی خود با استفاده از آب گیاه اذخر پاک می کردند.
صحیح ابن خزیمه ج1ص149مسند امام احمد ج43ص179عمده القاری ج3ص145.
۳از حضرت عائشه (رض) : ما ازواج النبی فقط یک جامه داشتیم و وقتی به آن خون حیض می خورد، آن را به وسیله ی آب دهان خود پاک می کردیم. ابو داود ج2ص22سنن الکبری للبیهقی ج3ص396صحیح بخاری ج1ص118.
۴زیرا تکرار برای پاک کردن لازم است تا نجاست از آن خارج شود و ما بطور یقین نمی دانیم که با چند بار فشردن، آن نجاست خارج می شود؛ پس تا غلبه ی گمان بر پاک شدن آن ادامه می دهیم و غالباً با سه بار آن گمان حاصل می شود. البحرالرائق ج1ص468.
۵گفته ی پیامبر ﷺ: ظرفی را که به آن سگ لیس زده است، سه بار شسته می شود.
(نصب الرايه كتاب الطهارات - بدائع ج1ص248 - عن ابي هريره - سنن الدارقطني ج1ص66- شرح المعاني والاثار ج1ص - في سنن الكبري للبيهقي ج1ص411 (أَنَّهُ يُغْسِلُهُ ثَلاثاً أَو خَمْساً أَو سَبْعاً)).
۶زیرا خشک شدن چیزها در از بین رفتن نجاست آنها تأثیر دارد.
البحر الرائق ج1ص470.
منی پاک می شود با :
خف (کفش) از نجسی که دارای جرم باشد و خشک هم شده باشد با مالیدن آن بر زمین پاک می شود و از غیر آن (دارای جرم نباشد یا که جرم دارد ولی خشک نباشد) فقط با شستن آن پاک می شود.
شمشیر و مانند آن بوسیله ی مسح با چیزی مانند پارچه یا خاک و غیره پاک می شود.
جانمازی که از نمد یا از جنسی دیگر و بساط که امکان فشردن آنها نباشد، با جاری کردن آب بر آن به مدت یک شبانه روز، پاک می شود.
زمین و هر آنچه که به آن متصل است مانند گیاهان (اگر چیده نشده باشد) و سنگ های فرش شده بر آن، با خشک شدن آن نجاست و از بین رفتن اثر آن پاک می شود.
دلیل:
۱رسول الله ﷺ به حضرت عائشه (رض) گفتند که اگر تَر باشد آن را بشوی و اگر خشک باشد آن را با مالش دادن پاک کن.
(نصب الرايه كتاب الطهارات - اللباب في شرح الكتاب ج1ص39- بنايه ج1ص713- مسند امام احمد ج7ص180وهمان 191- ابوداود ج2ص31- صحيح ابن حبان ج2ص255- سنن الكبري للبيهقي ج3ص418- سنن النسائي الكبري ج1ص128 - مثله في صحيح ابن خزيمه ج1ص149- صحيح ابن حبان ج2ص255- مسند الامام اعظم ص51- سنن الدار قطني ج1ص131- مستخرج آبي عوانه باب بيان تطهير ثوب الذي يصلي فيه)
۲از ابوهریره (رض) : رسول الله ﷺ گفتند: وقتی یکی از شما با خفین بر روی نجاستی پا بنهد، پس خاک، پاک کننده ی آن است.
ابوداود ج2ص48صحیح ابن خزیمه ج1ص148صحیح ابن حبان ج2ص262اعلاءج1ص401.
۳اصحاب رسول الله ﷺ با شمشیرهای خود کفار را می کشتند سپس آن را به چیزی مسح می کردند و با آن نماز می خواندند، به این خاطر که نجاست به داخل آن نفوذ نمی کند و آنچه در ظاهر آن وجود دارد با مسح از بین می رود.
البحرالرائق ج1ص449مجمع الانهر ج1ص57هدايه ج1 ص 192تبیین الحقائق ج1ص72العنایه شرح الهدایه ج1ص198البنایه ج1ص719.
۴از حضرت عائشه (رض) و محمد بن حنفیه (رض) : پاک کننده ی زمین، خشک شدن آن است.
(مصنف ابن ابي شيبه ج1ص76- مرقاه المفاتيح ج2ص192- عن ابن الحنفية (نصب الرايه كتاب الطهارات)- عن ابي قلابةَ قال: إذا جفت الأرض فقد زكت مصنف ابن ابي شيبه ج1ص76مصنف عبدالرزاق ج3ص152تلخيص الحبير ج1ص35).
۵زیرا زمین قبل از نجس شدن پاک و پاک کننده بود. وقتی به آن نجاست رسید و آن نجاست از آن برطرف شد و از بین رفت، پاک کنندگی خود را از دست داد ولی پاک بودنش باقی ماند. از این جهت است که نماز در آن جائز است ولی تیمم ناجائز می باشد. البحرالرائق ج1ص449.
اگر کسی نماز بخواند و ببیند که در لباسش نجاستی از نجاست های خفیفه در آن وجود دارد، اگر مقدار نجاست از یک چهارم لباسش کمتر باشد این مقدار عفو است و نمازش درست است و لازم نیست نمازش دوباره خوانده شود و اگر به یک چهارم برسد یا بیشتر باشد باید نمازش را دوباره بخواند.
نجاست خفيفه: 1- ادرار اسب. 2- ادرار حيوانات مأكول اللّحم (مثل
گوسفند، گاو و غیره). 3- مدفوع پرندگان غیر مأکول اللحم. اما مدفوع پرندگان مأکول اللحم (حلال گوشت) به غیر از مرغ پاک است.
دلیل :
مقدار مانع از جواز نماز، نجسِ زیاد است و ربع در بعضی از احکام شرعی ملحق به کل است یعنی ربع حکم کل دارد؛ پس در اینجا ربع زیاد و کمتر از آن کم محسوب می شود. بنایه ج1ص729.
اگر نجس غلیظه به لباس یا شیء مربوط به نماز، به قدر درهم برسد یا کمتر از آن، پس آن مقدار نیز عفو است و نماز خوانده شده با این مقدار نجاست، صحیح است و لازم نیست دوباره خوانده شود و اگر بیشتر از آن باشد عفو نیست و باید نماز خوانده شده با آن لباس یا شیء دوباره خوانده شود.
مقدار درهم در نجسی که دارای غلظت باشد یک مثقال و در رقیق آن به مقدار عرض کف است، وقتی انگشتان را به داخل خم می کنیم (تقریباً مثل یک سکه ی دو تومانی قدیمی حدوداً با قطر سه سانتیمتر).
نجاسات غلیظه:
در وقت پیشاب کردن (ادرار کردن) اگر بر لباس یا بدن به مقدار سر سوزن بول پاشیده شود، اشکالی ندارد و عفو است، بخاطر ضرورتی که در آن است. البحر ج1ص466.
دلیل:
۱زیرا اجتناب از نجس کم امکان ندارد. اگر هم این امکان وجود داشته باشد خیلی به سختی ممکن است. پس آن را عفو گفتند و بخاطر این مقدار درهم گفتیم چرا که آن مقدار در استنجاء عفو است.
اللباب في شرح الكتاب ج1ص39هدايه وفتح القدير ج1ص192بنايه ج1ص725.
۲از ابن عمر (رض) و ابن عباس (رض) : آنان اشکالی در پاشیده شدن آب در هنگام غسل جنابت نمی دیدند.
فتح الباري شرح صحيح البخاري ج1ص279مصنف عبدالرزاق ج1ص92صحيح البخاري ج1ص102اعلاء السنن ج1ص 431.
اگر آب بر نجس وارد شود یا که بر آب نجسی بیفتد، در هر دو صورت آب نجس است.
خاکستر پِهِن و مدفوع پاک است.
اگر در نمک زار خری مرده باشد یا هر حیوان دیگر و آن حیوان تبدیل به نمک شده باشد، آن نمک پاک است.
اگر به آستر لباسی نجس برسد و آن آستر قابل جدا شدن از لباس باشد، مثلاً با دکمه یا زیپ به آن متصل باشد، پس می توان روی آن لباس نماز خواند.
اگر به یک گوشه ی بساط یا فرش نجس برسد، می توان در گوشه ی دیگر آن نماز خواند.
اگر به لباسی رطوبت نجس سرایت کرده باشد ولی طوری باشد که با فشردن از آن چیزی نمی چکد، پس می توان با آن نماز خواند و پاک است.
اگر بر روی دیواری لباس پهن کرده شود که آن دیوار از گلی ساخته شده که در آن سرگین بوده (مدفوع حیوانات) و خشک شده باشد، ضرری ندارد و با آن می توان نماز خواند.
اگر به جایی از لباس نجس برسد و محل آن فراموش شود، در این صورت اگر جایی از آن (را که به آن مشکوک است) بشوید، آن لباس پاک محسوب می شود.
اگر خرهایی که خرمن می کوبند بر خرمن بول کنند و جای آن نیز معلوم نباشد، پس اگر بعضی از آن را بشویند یا که هبه دهند (به کسی هدیه بدهند)، پس حکم به طهارت آن می کنند.
دلیل :
۱زیرا شریعت صفت نجس بودن را بر حقیقت آن شیء گذاشته است؛ یعنی گفته که مثلاً خوک نجس است یا مردار نجس است و وقتی که آن شیء به چیز دیگری تبدیل شود، مثلاً خاکستر یا نمک شود، حکم خاکستر و نمک را می گیرد.
البدايه ج1ص192البحر الرائق ج1ص453.
۲زیرا به منزله ی دو لباس جداگانه محسوب می شوند. بدائع الصنائع ج1ص238.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.