تيمم در جاهايي كه از استعمال آب عاجز باشد، جانشين وضو و غسل است.

اسباب عاجز بودن از وضو و غسل:

1) به مقدار يك ميل از آب دور باشد (دو كيلومتر).

2) مريض باشد و استعمال آب ضرر داشته باشد.

3) هوا خيلي سرد بوده و براي گرم كردن وسيله‏اي نداشته باشد و بترسد كه اگر از آب استفاده كند، آب ضرر خواهد زد.

4) آب وجود دارد ولي وسيله‏اي ندارد كه آب را با آن بكشد؛ مثلاً كنار چاه باشد و امكان استفاده از آن نباشد.

5) آب وجود دارد ولي آن آب براي آشاميدن باشد طوري كه اگر از آن براي طهارت استفاده كند مي‏ترسد كه تشنه بماند و آب نيابد.

6) آب در نزديكي هست ولي در آنجا دشمن باشد و از آن مي‏ترسد. مثلاً در جنگل بوده و در كنار آب حيوانات وحشي وجود دارند و يا دشمن از نوع انسان باشد.

7) يا كسي مي‏ترسد كه اگر مشغول وضو شود، نماز جنازه فوت می‏شود (براي ولي ميّت جائز نيست که تیمم کند) يا مي‏ترسد كه نماز عيد را از دست بدهد.

طريقه ‏ي تيمم: اول نيت مي‏كنيم و بعد دست‏ها را به چيزي كه از جنس زمين باشد مي‏زنيم و دست را بر صورت خود مي‏كشيم و بعد دست‏ها را دوباره به چيزي از جنس زمين مي‏زنيم و به دست­هايمان تا آرنج مي‏كشيم و همه‏ي اين­ها (نيت – زدن به چيزي از جنس زمين كه پاك است – و به صورت خود مسح كردن و به دست‏ها مسح كردن) فرض است.

نواقض تيمم (سبب‏هايي كه تيمم را باطل مي­كند):

1) هر چیزی که وضو را باطل می‏کند تيمم را نیز باطل می‏کند.

2) قادر شدن تيمم كننده بر استعمال آب: آبي كه براي طهارت وي كافي باشد؛ يعني اگر به جاي وضو تيمم كرده باشد، آن مقدار آب بيابد كه براي وضوي وي كافي باشد و اگر بجاي غسل تیمم کرده باشد آن مقدار آب بیابد كه براي غسل وي كافي باشد و در اينجا دسترسی بر آب ناقض وضو‏ یا غسل است؛ چه آب را استفاده كند و چه استفاده نكند.