یادگیری موارد ضروری دین
انواع جنایاتی که با انجام آن، بر گردن حاج دم (گوسفند) واجب می شود:
جنایت: عملی که خلاف مشروع باشد؛ مثلاً امری را انجام ندهد و یا عملی نهی شده را انجام دهد.
۱اگر عضوی از بدن خودش را خوشبو کند.
۲اگر عضوی را کِرِم یا روغن بمالد.
۳لباس دوخته شده را یک روز کامل بپوشد.
۴اگر سرش را یک روز کامل بپوشاند.
۵اگر یک چهارم و یا بیشتر سرش را بتراشد.
۶اگر موی یک عضو را بتراشد.
۷اگر ناخن های یک دست یا یک پا را بگیرد.
۸اگر تمام ناخن هایش را در یک مجلس بگیرد.
۹اگر طواف فرضش (طواف زیارت) را بدون وضوء انجام دهد.
۱۰اگر طوافی غیر از طواف زیارت را بدون غسل انجام دهد.
۱۱اگر قبل از امام از عرفات برگردد و از حدود عرفات خارج شود.
۱۲اگر واجبی را ترک کند.
۱۳اگر اکثر واجب را ترک کند (مثلاً سعی بین صفا و مروه را کلاً ترک کند و انجام ندهد و یا اکثر آن را ترک کند).
۱۴نسکی (عمل) را از دیگر نسک تأخیر کند. (مثلاً قبل از رمی روز عرفه، سرش را بتراشد و در حجِّ قِران قبل از رمی ذبح کند....)
۱۵اگر طواف فرضش را از روزهای عید قربان تأخیر کند.
۱۶اگر در سه دور یا کمتر از سه دور طواف فرضش را ترک کند.
اگر اکثر طواف فرض را ترک کند، برای همیشه محرم باقی می ماند و حق خروج از احرام را ندارد تا وقتی که فرضش را انجام دهد.
اگر طواف فرضش را در حالت جنابت انجام دهد، پس بدنه واجب می-شود. [بدنه: شتر]
در جنایات مذکور در ذیل، صدقه دادن به اندازه ی «نصف صاع» واجب می شود (تقریباً دو کیلو گندم و یا معادل آن):
۱اگر از جنایات ذکر شده جنایتی کمتر انجام دهد. (مثلاً سرش را کمتر از یک روز بپوشاند).
۲اگر طواف غیر فرض را بدون وضوء انجام دهد.
۳اگر کمی از واجب را ترک کند.
۴اگر سر کسی دیگر را بتراشد.
اگر بخاطر عذری از شیء خوشبو استفاده کند و یا بخاطر عذری سرش را بتراشد، پس بر وی واجب است که یکی از این سه عمل را انجام دهد:
اگر حاجی قبل از وقوف عرفه با همسرش نزدیکی کند، حج وی باطل می شود و بر وی لازم است که حجش را ادامه دهد و دم ذبح کند و سال دیگر آن را قضاء کند. لازم نیست که در موقع قضاء حج از همسرش جدا نگه داشته شود.
اگر بعد از وقوف عرفه این جنایت (نزدیکی با همسر) را انجام دهد، پس بر وی بدنه واجب می شود.
اگر بعد از تراشیدن سرش این جنایت (نزدیکی با همسر) را انجام دهد، پس بر وی دم (ذبح گوسفند) واجب می شود.
اگر محرمی صیدی را بکشد و یا اینکه صید را به قاتل نشان دهد، پس بر وی واجب است که جزای آن را بپردازد و قیمت آن را دو شخص عادل در مکان وقوع جنایت یا مکانی نزدیک آن تعیین می کنند و با قیمت آن هدی خریده و در مکه ذبح کند و یا طعام خریده به فقراء بدهد؛ مانند صدقه ی فطر -یعنی نصف صاع به هر مسکین- و یا به جای هر نصف صاع گندم، یک روز روزه بگیرد.
اگر در آخر، چیزی کمتر از قیمت نصف صاع بماند، وی می تواند همان باقی مانده را صدقه دهد و یا به جای آن یک روز روزه بگیرد؛ یعنی اگر از کفارت صیدی که کشته است بخواهد برای مساکین طعام دهد پس برای هر مسکین باید به مقدار فطریه بدهد.
در این صورت اگر قیمت صید طوری باشد که مقداری از قیمت به نیم صاع نرسد، پس وی در مورد این پول کم مخیّر است که همان مقدار باقی مانده را صدقه دهد و یا اینکه نصف صاع را بدهد.
اگر نقص و عیبی به صید برساند، قیمت نقصان بر وی واجب می شود.
اگر نقص آنچنان باشد که صید دیگر نتواند خود را از دشمن محافظت کند، قیمت آن صید واجب می شود.
اگر تخم پرنده ای را بشکند، قیمت آن واجب می شود.
اگر کسی صید حرم را بدوشد، قیمت شیر آن واجب می شود.
اگر کسی گیاه و علف حرم را بچیند، قیمت آن واجب می شود.
اگر فردی غیر محرم صید حرم را ذبح کند، قیمت صید واجب می شود.
اگر علف یا گیاه متعلق به شخصی باشد و خشکیده باشد و همچنین گیاهی باشد که مردم آن را کاشته باشند، در این موارد ضمان برای حق شرع واجب نیست. (جنایت محسوب نمی شود و اگر مالک طلب ضمان کند، باید قیمت آن را بدهد).
به غیر از گیاهی به نام «اذخر» هیچ گیاهی نباید چیده و یا چریده شود.
اگر شپشی و یا ملخی را بکشد، در این جنایت صدقه ای و لو اندک بدهد.
حیواناتی که در کشتن آن ها چیزی واجب نمی شود:
برای محرم ذبح حیوان اهلی اشکالی ندارد.
اگر صیدی را کسی غیر محرم ذبح کرده باشد و در این کار محرمی دخالت نداشته باشد، محرم می تواند از آن تغذیه کند.
اگر کسی هنگام دخول به حرم صیدی در دستش باشد، باید آن را آزاد کند.
اگر آن را فروخته باشد باید بیع را فسخ کرده و صید را برگرداند و الّا بر وی جزای آن واجب است.
اگر هنگام احرام بستن صیدی (در قفس و یا خانه) داشته باشد، آزاد کردن آن لازم نیست.
اگر کسی صید محرمی دیگر را آزاد کند و محرم آن صید را قبل از احرام گرفته باشد، آزاد کننده ی صید ضامن است.
اگر محرمی صید محرمی دیگر را بکشد، هر یک از آن ها قیمت صید را ضامن می شود؛ یعنی هر یک از آن ها قیمت یک صید را بدهند؛ یعنی در یک صید دو قیمت واجب می شود.
و بعد از ادای قیمت، کسی که صید را گرفته بود می تواند قاتل صید را ضامن کرده و قیمت مضمونه را از وی بگیرد.
هر آنچه که بر حاج مفرد یک دم واجب باشد، بر قِران (حاجی قِران کننده) دو دم واجب می شود. مثلاً اگر حاج مفرد سرش را قبل از ذبح بتراشد، بر وی یک دم واجب می شود و بر قارن دو دم.
فقط در عبور از میقات بدون احرام، همچنان که بر حاج مفرد یک دم واجب می شود بر قارن نیز یک دم واجب می شود.
اگر دو شخص محرم صیدی را با هم بکشند، جزای دو صید واجب می-شود.
اگر دو شخص غیرمحرم صیدی را با هم بکشند، جزای یک صید واجب می شود.
اگر محرم صیدی را بخرد و یا بفروشد، هر دوی این معاملات باطل است.
اگر محرم صیدی را ذبح کند، آن صید حرام است.
اگر از صید بخورد، قیمت آنچه را که خورده است را ضامن می شود.
اگر محرمی غیر از ذابح (ذبح کننده) از آن بخورد، ضامن نیست.
ذابح: کسی که صید را ذبح کرده است.
اگر صیدی را از حرم خارج کرده شود و آن صید بعد از بچه آوردن به همراه بچه اش بمیرد، قیمت هر دوی آن ها را ضامن است.
اگر بعد از خارج کردن قیمت آن صید را بپردازد و بعد هر دوی آن صیدها بمیرند، قیمت بچه را ضامن نیست.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.