کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 1
1) نیّت نماز بکند.
۲الله اکبر را در حالی که با انگشتان ابهام خود گوش خود را لمس می کند، بگوید. (اگر خانم باشد دستهایش را تا برابر شانه ی خود بالا بیاورد. اگر به جای الله اکبر (در تکبیر تحریمه) کلماتی دیگر ذکر کند که دال بر تعظیم و بزرگداشت الله ﷻ باشد (مانند الله اجل، الله عظیم) جائز است و اگر به فارسی نیز بگوید مانند الله بزرگ است، جائز است و دعاء نکند. کسی که عربی بداند قرائت به فارسی برای وی جائز نیست. و اگر کسی نتواند عربی قرائت کند بر وی جائز است که به فارسی قرائت کند.
۳دست راست خود را بر روی دست چپ خود زیر ناف خود بگذارد (این کار را در جاهایی که قرائت وجود دارد در نماز و یا در دعای قنوت و در نماز جنازه انجام دهد و در قیام رکوع و بین تکبیرات دو عید دستهایش را رها کند).
۴سبحانک بخواند (سُبحانَکَ اللَّهم و بحمدِک و تبارکَ اسمُک وتعالَی جدُّک و لا إلَه غیرُکَ).
۵اعوذ بالله بگوید (أعُوذُ بـالله مِنَ الشَّیْطانِ الرَّجِیـمِ)
و این اعوذ برای قرائت می باشد؛ پس این را کسی بگوید که قرائت می کند؛ مثلاً امام و منفرد باید بگویند و مقتدی که قرائت ندارد نگوید. اعوذ بالله را در نماز عید بعد از تکبیرات عید گفته می شود.
۶بسم الله گوید (بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ). بین فاتحه و سوره بسم الله
گفته نمی شود و اعوذ و بسم الله را به جهر نگوید.
۷فاتحه بخواند و وقتی فاتحه تمام شد «آمین» گوید و این را نیز نباید به جهر بگوید. مقتدی نیز اگر قرائت امام را می شنود «آمین» گوید و بعد سوره بخواند و یا چند آیه.
۸در حالی که خم می شود و به رکوع می رود «الله اکبر» بگوید.
۹در رکوع، با دستهایش زانوهایش را بگیرد و بین انگشتان دست را باز کند. و سه بار «سُبْحَانَ رَبِّیَ الْعَظِیمِ» گوید و سه بار گفتن کمترین حدّ تسبیح می باشد. در رکوع پشت خود را صاف کند طوری که با سرش مساوی باشد.
۱۰در حالی که از رکوع بلند می شود «سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ» بگوید. این را امام بگوید و مقتدی «رَبَّنَا لَکَ الحَمْدُ» بگوید و منفرد (کسی که تنها نماز می خواند) هر دو را بگوید و راست می ایستد.
۱۱الله اکبر گفته به سجده می رود و برای سجده ی اول زانوهایش را به زمین می گذارد و بعد دستهایش را، و بین انگشتان خود را نزدیک می کند و بعد سرش را می گذارد و ساق دستش نباید با زمین تماس داشته باشد و شکم خود را نیز نباید به ران خود بچسباند و انگشتان پایش را به طرف قبله بگیرد. و در سجده سه بار «سُبْحَانَ رَبِّیَ الْأَعْلَی» بگوید و این سه بار گفتن کمترین حدّ تسبیح است. سجده گاه باید سفت باشد طوری که پیشانی در آن قرار یابد و طوری نباشد که هر چه فشار دهی پائین رود و اگر در جایی نماز بخواند که در آن جا ازدحام جمعیت است، پس وی می تواند بر پشت کسی که نماز می خواند در صف جلو سجده کند و اگر خانم باشد در سجده شکم خود را به ران خود بچسباند و تا می تواند خود را بر زمین بچسباند.
۱۳در حالی که سرش را از سجده بلند می کند، «الله اکبر» گوید و بنشیند (به مقدار یک «الله اکبر») و تکبیر «الله اکبر» گفته به سجده رود (مثل قبل عمل کند) و در حالی که از سجده بلند می شود تکبیر گوید و اول سرش را و بعد دستهایش را و بعد زانوان خود را از زمین بلند کند و با دستهایش بر زمین تکیه نکند و زود از زمین برخاسته در بین سجده و قیام ننشیند. رکعت اول تمام شد.
رکعت دوم: نیز مثل رکعت اول می باشد. با این تفاوت که در رکعت دوم «سبحانک» و «اعوذ» نیست و همچنین فقط در تکبیر تحریمه دستهایش را بلند می کند و آن نیز در رکعت اول می باشد. وقتی سجده ی دوّمِ رکعت دوّم را تمام کرد، تکبیر گفته بنشیند.
طریقه ی نشستن: اگر مرد باشد پای چپ خود را خوابانده و بر روی آن می نشیند و پای راست خود را راست نگه دارد و انگشتان را به طرف قبله بگیرد و دستهایش را روی ران خود بنهد و اگر زن باشد دو پایش را از طرف راست بیرون آورد و بر باسن چپش بنشیند.
و التّحيات بخواند (التَّحِيَّاتُ لله وَ الصَّلَوَاتُ و الطَّيِّبَاتُ، السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَ رَحْمَةُ الله وَ بَرَكَاتُهُ، السَّلامُ عَلَيْنَا، وَ عَلَى عِبَادِ الله الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لا إلهَ إلاَّ الله، وَ أَشْهَدُ أنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ).
اگر نماز مصلّی دو رکعتی باشد صلوات بخواند (اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ عَلَی آلِ مُحَمَّدٍ کَمَا صَلَّیْت عَلَی إبْرَاهِیمَ وَ عَلَی آلِ إبْرَاهِیمَ إنَّک حَمِیدٌ مَجِیدٌ اللَّهُمَّ َبَارِکْ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ عَلَی آلِ مُحَمَّدٍ کَمَا بَارَکْت عَلَی إبْرَاهِیمَ وَ عَلَی آلِ إبْرَاهِیمَ إنَّک حَمِیدٌ مَجِیدٌ) و دعاء بکند و در این دعاء از خواستن چیزهایی که از مردم خواسته می شود به زبان نیاورد و مانند (اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِـی وَ لِوَالِدَیَّ وَ لِجمیعِ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ الْمُسْلِمِینَ وَ مُسْلِمَاتٍ الْأَحْیَاءِ مِنْهُمْ و الْأَمْوَاتِ بِرَحْمَتِکَ یا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ)
بگوید. معنی آن: ای الله، بپوشان (در گذر) گناهان مرا و گناهان پدر و مادر مرا و همه ی مؤمنان را (زن و مرد) و مسلمانان را (زن و مرد). ببخش زنده ها و مرده های آنان را. با رحمت خود قبول کن دعایم ای رحم کننده ترینِ رحم کنندگان.
و اول به سمت راست خود سلام دهد و این سلام به کسانی است که در طرف راست نماز گزار می باشند (فرشتگان و مردم) و بعد به سمت چپ خود. اگر منفرد باشد فقط به فرشتگان سلام کند. و مقتدی امامش را نیز در هر جانبش که باشد نیّت کند و اگر مقابل وی باشد در هر دو طرف امامش را نیّت کند.
اگر نماز وی چهار رکعتی باشد، در قعده ی اول «التَّحِیَّاتُ» را تا «عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ» بخواند و بلند شود و بیش از این تأخیر نکند.
در رکعت سوّم اگر فرض باشد، فقط حمد بخواند و به رکوع رود و اگر نماز فرض چهار رکعتی باشد، در رکعت چهارم نیز مانند رکعت سوّم عمل شود و در آخر نماز همان «التّحیات» و «صلوات» و «دعاء» را بخواند.
اگر غیر از فرض باشد، بعد از حمد، سوره بخواند.
۱رسول الله ﷺ در تکبیر تحریمه دستهایشان را تا برابر گوشهایشان می آوردند.
2) از رسول الله ﷺ: مرد دستهایش را تا برابر گوشهایش و زن دستهایش را تا برابر سینه هایش بالا ببرد.
تکبیر همان تعظیم است پس با هر آنچه که بر تعظیم دلالت دارد، تکبیر حاصل می شود. الهدایه و البنایه ج2ص176
رسول الله ﷺ بعد از تکبیر تحریمه، سبحانک را می خواندند. سنن الترمذی ج2ص46سنن الدارمی ج1ص282سنن ابی داود ج2ص477صحیح ابن خزیمه ج1ص239سنن الکبری للبیهقی ج2ص322
از حضرت علی (رض): سنّت این است که در نماز کف دست راست را بر روی دست چپ زیر ناف گذاشته شود. سنن ابی داود ج2ص455
از وائل بن حجر (رض) از پدرش: رسول الله ﷺ را دیدم که دست راستش را بر روی دست چپش زیر ناف گذاشته بود.
مصنف ابن ابی شیبه ج1ص427
رسول الله ﷺ و حضرات ابوبکر (رض) و عمر (رض) و عثمان (رض) «بسم الله» را به خفیه می گفته اند (به جهر نمی گفته اند).
رسول اللهﷺ در نماز «اعوذ بالله» می گفتند. صحیح ابن حبان ج2 ذِکْرُ خبرٍ ثانٍ یُصَرِّحُ بصحةِ ما ذکرناهُسنن الکبری للبیهقی ج2ص324مسند الطیالسی ج1ص505مسند ابی یعلی ج13ص393
را به جهر نمی گفتند. (مجمع الزوائد ج2ص281
«بسم الله» آیه ای از فاتحه نیست و اوّلین آیه ی آن {الْحَمْدُ لله رَبِّ الْعَالَمِینَ} می باشد و با احادیثی از
رسول الله ﷺ ثابت است. صحیح مسلم ج4ص85مسند امام احمد ج2ص479سنن الترمذی ج8ص239سنن ابی داود ج3ص38موطا مالک ج1ص175
را سه بار می گفتند و به آن امر می کردند. صحیح مسلم ج6ص51سنن الترمذی ج2ص109
رسول الله ﷺ در سجود خود انگشتان پایش را به طرف قبله می کردند.
رسول الله ﷺ: در هنگام سجده کف دستهایت را بر زمین بگذار و مرفقین خود را بالا نگه دار. (صحیح مسلم ج4ص178 - مسند امام احمد ج5ص357 - صحیح ابن خزیمه ج1ص329
به من امر شده است که بر هفت استخوان سجده کنم: (1-پیشانی. 2و3- دو دست. 4و5- دو پا و 6 و7- اطراف دو قدم). صحیح البیخاری ج1ص279صحیح مسلم ج4ص173
رسول الله ﷺ در سجده صورت خود را بین دو کف قرار می دادند و دستهایشان را برابر گوشهایشان.
رسول اللهﷺ در سجده باسن خود را از ساق پا جدا می کردند. سنن ابی داود ج3ص166سنن الکبری للبیهقی ج2ص456
رسول الله ﷺ در رکوع انگشتان خود را از هم باز می کردند و در سجود جمع می کردند.
از ابن عمر (رض): از سنن نماز در جلوس این است که قدم راست را قائم و بر روی پای چپ نشسته شود. (سنن النسائی الکبری ج1ص248
از علی (رض): زن وقتی سجده می کند، باسن خود را به زمین بچسباند و ساق پا را نیز بر زمین مماس کند و ران های خود را جمع کند. مصنف عبدالرزاق ج3ص137
رسول الله ﷺ وقتی از سجده قیام می کردند بین سجده و قیام نمی نشستند.
را مانند آن که قرآن را تعلیم می کردند، به من تعلیم کردند؛ حرف به حرف و آن:
«التّحیات لله...» الی آخر می باشد. مسند امام احمد ج2ص44صحیح ابن خزیمه ج1ص350مسند امام الاعظم ص250
این تشهّد بهترین است؛ به خاطر اینکه از رسول الله ﷺمی باشد و اکثر صحابه (رض) و تابعین (رض) بر آن بوده اند و در این روایت به خواندن آن امر شده است و اصحّ احادیث در این باب می باشد.
(اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَعَلَی آلِ مُحَمَّدٍ کَمَا... الی آخر) دقیقاً از رسول الله ﷺ روایت شده است. صحیح البخاری ج3ص1232مسند امام احمد ج1ص263سنن الترمذی ج9ص69سنن الدارمی ج1ص309سنن ابی داود ج3ص268
رسول اللهﷺ فرمودند: بعد از «التّحیات» در آخر نماز دعاء کنید. مسند امام احمدج2ص9صحیح ابن خزیمه ج1ص348
رسول الله ﷺبه راست و چپ خود سلام می کردند (السلام علیکم و رحمة الله)
طوری که گونه هایشان (بر کسانی که بر وی اقتداء می کرده اند) دیده می شدند.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.