فصل احصار (ممنوع شدن محرم از حج):

مسئله 226◄ اگر حاج که قصد حج کرده و احرام بسته باشد از ادامه ی حج و ادای آن منع کرده شود، دمی را از کسی که به حرم داخل می شود بفرستد و روزی را برای ذبح آن دم تعیین کنند و بعد از ذبح آن، حاج منع شده از حج می تواند از احرام خود خارج شود.

دلیل:

ترجمه ی آیه: و حج و عمره براى خدا به اتمام رسانید پس اگر از (حج یا عمره) بازداشته شويد لازم است آنچه سهل باشد از قربانى و متراشيد سرهاى خود را تا آنكه قربانى بمکانش برسد‏... [سوره ی البقره آیه 196]

احصار (منع شدن از حج): بازداشتن حاج را از حج.

مسئله 227◄ منع شدن یکی از این دو فرض، احصار محسوب نمی شود: 1- وقوف عرفه. 2- طواف زیارت.

مسئله 228◄ علل مانع از ادامه ی حج: 1- وجود دشمن. 2- مریض شدن (طوری که نتواند حج را ادامه دهد).

دلیل:

رسول الله ﷺ: هر کس مریض شود و یا که (از اعضای بدنش) بشکند، از حجش حلال شده است و باید بعداً به جای آن حج بجا آورد. (سنن ابی داود ج2ص173 - سنن الترمذی ج3ص268 - سنن النسائی ج5ص198 - سنن ابن ماجه ج2ص1028 – مسند امام احمد ج24ص509). یعنی می تواند از ادامه ی حجش باز ایستد و حلال شود.

از ابن عباس (رض): هر کس احرام حج یا عمره ببندد و بعد دچار مریضی شود که ادامه ی احرام بر وی سخت آید، می تواند حلال شود و باید بعداً قضای آن را بجای آورد. (جامع البیان للطبری ج3ص22 ذیل آیه 196 البقره - معرفه السنن و الاثار ج7ص490 - فتح الباری لابن حجر ج4ص3 – مرعاة المفاتیح ج9ص428).

مسئله 229◄ کسی که برای حج مفرد احرام بسته است یک گوسفند و کسی که برای قِران احرام بسته است برای حلال شدن و بیرون آمدن از احرام باید دو دم بفرستد.

از ابن عمر (رض): آیا سنّت رسول الله ﷺ برای شما کافی نیست؟ هر کس از شما از حجش بازداشته شود پس طواف بیت الله نماید و سعی صفا و مروه بجای آورده و حلال گردد و بعداً قضای حجش را بجای آورد؛ پس هدی ذبح کند و اگر هدی نیافت روزه بگیرد. (صحیح البخاری ج3ص9 - سنن النسائی ج5ص169 - السنن الکبری للبیهقی ج5ص365 - عمده القاری ج10ص145).

مسئله 230◄ محل ذبح آن «دم» حرم می باشد و اگر در غیر حرم ذبح کند، آن حاج نمی تواند از احرام بیرون آید.

دلیل:

ابن عباس (رض) به کسی که هدی خود را در غیر حرم ذبح کرده بود امر کردند تا هدی خود را اعاده کند و دوباره در حرم ذبح کند و گفتند: رسول الله ﷺ به اصحابش (رض) امر کردند تا در عمره ی قضاء هدی خود را اعاده کنند. (سنن ابی داود ج2ص173 - المستدرک علی الصحیحین ج1ص660 - معرفه السنن و الاثار ج7ص494).

مسئله 231◄ کسی که برای حج مفرد احرام بسته بود و از آن منع شده بود، در قضای آن یک حج و یک عمره باید بجای آورد و کسی که از حج قِران حلال شده بود، باید در قضای آن یک حج و دو عمره بجای آورد و کسی که از عمره حلال شده بود یک عمره بر وی واجب است.

دلیل:

از ابن مسعود (رض): «محصر» هدی بفرستد و اگر توانست با عمره حلال شود و در آینده نیز قضای حجش را بجای آورد و اگر بدون عمره حلال شده باشد پس بر وی عمره و حج واجب است که در آینده باید بجای آورد و این قول ابن عباس (رض) نیز می باشد. (جامع البیان للطبری ج3ص413 - مصنف ابن ابی شیبه ج3ص162 - الدر المنثور ج1ص512 - اعلاء السنن ج7ص3512و3513و3514).

رسول الله ﷺ حضرت عائشه (رض) را برای قضای عمره اش همراه برادرش عبدالرحمان بن ابی بکر (رض) فرستادند و وی نیز قضای عمره اش را بجای آورد. (صحیح البخاری ج2ص140 - صحیح مسلم ج2ص870 - سنن ابی داود ج2ص153 - سنن النسائی ج1ص132).

مسئله 232◄ کسی از ادامه حج منع می شود و وی برای بیرون آمدن از احرام (حلال شدن) به مکه «دم» می فرستد و بعد احصار (منع) برداشته می شود، در این صورت اگر وی این امکان را داشته باشد که هم به حج و هم به دم فرستاده شده قبل از ذبح برسد، پس وی باید برای ادای حج اقدام کند و ادامه دهد.

مسئله 233◄ و اگر به یکی از این ها (ادای حج و ذبح دم) نتواند برسد، پس وی می تواند با ذبح حلال شده بعداً حجش را قضاء کند.