کتابخانه / ترجمه فارسی شاطبیه / جلد اول کتاب شاطبیه / باب إدغام الحرفين المتقاربين في كلمة وفي كلمتين [132 - 157]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

باب إدغام الحرفين المتقاربين في كلمة وفي كلمتين [132 - 157]

ترجمه فارسی شاطبیه

در حال پخش صوت بخش
فایل صوتی برای این بخش ثبت نشده است
0%
بازگشت
↻بچرخانید
۱۳۲

وإن كلمة حرفان فيها تقاربا❖فإدغامه للقاف في الكاف مجتلى

ترجمه

و اگر در یک کلمه دو حرف متقارب المخرج بیایند.... پس در این صورت ادغام قاف در کاف آشکار است

۱۳۳

وهذا إذا ما قبله متحرّك❖مبين وبعد الكاف ميم تخلّلا

ترجمه

و این وقتی است که ماقبلش متحرک باشد..... آشکار است وبعد از کاف میم جمع آمده باشد.

۱۳۴کیرزقکم واثقکم وخلقکم ... ومیثاقکم أظهر ونرزقک انجلا

مثل یرزقکم و واثقکم و خلقکم...... و میثاقکم ظاهر کرده شود و نرزقک نیز باید اظهار شود.

۱۳۵

وإدغام ذي التّحريم طلّقكنّ قل❖أحقّ وبالتّأنيث والجمع أثقلا

ترجمه

ادغام سوره تحریم طلقکن بگو.... اولی است و این بخاطر تانیث و جمع از میم ثقیلتر است.

۱۳۶

ومهما يكونا كلمتين فمدغم❖أوائل كلم البيت بعد على الولا

ترجمه

و هر وقت در دو کلمه باشند پس مدغم است..... حروفی که در اوائل کلمات بیت بعدی ذکر میشود به ترتیب.

۱۳۷

شفا لم تضق نفسا بها رم دواضن❖ثوى كان ذا حسن سأى منه قد جلا.

ترجمه

بیت بعدی همین است:

: الشين واللام والتاء والنون والباء والراء والدال والضاد والثاء والكاف والذال والحاء والسين والميم والقاف والجيم.
۱۳۸

إذا لم ينوّن أو يكن تا مخاطب❖وما ليس مجزوما ولا متثقّلا

ترجمه

وقتی است که تنویندار نباشند و یا تا مخاطب هم نباشد.... و مجزوم و مشدد هم نباشند.

۱۳۹

فزحزح عن النّار الّذي حاه مدغم❖وفي الكاف قاف وهو في القاف أدخلا

ترجمه

زحزح عن النار (ح در ع) که حاءش مدغم خوانده شود... و کاف در قاف ادغام شود و کاف به قاف داخل کرده شود.

۱۴۰

خلق كلّ شيء لك قصورا وأظهرا❖إذا سكن الحرف الّذي قبل أقبلا

ترجمه

در خلق کل قاف در کاف ادغام شود و در لک قصورا کاف در قاف ادغام شود و اظهار شود.... وقتی که حرف قبل از آن ساکن باشد.

۱۴۱

وفي ذي المعارج تعرج الجيم مدغم❖ومن قبل أخرج شطأه قد تثقّلا

ترجمه

و در سوره معارج جیم تعرج در تاء مدغم است... و قبل از آن جیم اخرج در شین شطأه مدغم است.

۱۴۲وعند سبیلا شین ذی العرش مدغم ... وضاد لبعض شأنهم مدغما تلا

شین ذی العرش در سین سبیلا مدغم است... و شاد بعض در شین شأن(لِبَعْضِ شَأْنِهِمْ) مدغم خوانده شده است.

۱۴۳

وفي زوّجت سين النّفوس ومدغم❖له الرّأس شيبا باختلاف توصّلا

ترجمه

در النُّفُوسُ زُوِّجَتْ سین در زاء مدغم است و مدغم بودن... سین الراس در شین شیبا اختلافی است.

۱۴۴وللدّال کلم ترب سهل ذکا شذا ... ضفا ثم زهد صدقه ظاهر جلا

و دال به حروف اوادل این کلمات ادغام شود: ت س ذ ش... ض ث ز ص ظ ج.

۱۴۵

ولم تدغم مفتوحة بعد ساكن❖بحرف بغير التّاء فاعلمه

ترجمه

و ادغام نشود اگر دال مفتوح باشد ماقبلش ساکن... در حروفی غیر از تاء پس بدان که در تا با این وجود نیز ادغام شود.

۱۴۶

وفي عشرها والطّاء تدغم تاؤها❖وفي أحرف وجهان عنه تهلّلا

ترجمه

و در ده حرفش باضافه طاء ت ادغام میشود... و در حرفهایی نیز دو وجه از تا آشکار شده است.

۱۴۷

فمع حمّلوا التّوراة ثمّ الزّكاة قل❖وقل آت ذا ذال ولتأت طائفة علا

ترجمه

پس در (ة) التوراة و ة الزکاة (مدغم)بگو ... و بگو آت ذا (مدغم) . ولتات طائفة نیز همینطور.

۱۴۸

وفي جئت شيئا أظهروا لخطابه❖ونقصانه والكسر الادغام سهّلا

ترجمه

و در جئت شیئا اظهار کرده اند بخاطر حرف خطاب بودنش.... و نقصان در حروفش و بخاطر مکسور بودنش ادغام کردند تا تسهیل شود.

۱۴۹

وفي خمسة وهي الأوائل ثاؤها❖وفي الصّاد ثمّ السّين ذال تدخّلا

ترجمه

و در پنج این حروف و آن اوائل است ثاءی آن ادغام شود... و در صاد و سین، ذال ادغام شود.

۱۵۰

وفي اللّام راء وهي في الرّا وأظهرا❖إذا انفتحا بعد المسكّن منزلا

ترجمه

و راء در لام ادغام شود و لام در راء و اظهار کرده شوند... وقتی که مفتوح باشند و ماقبلشان ساکن.

۱۵۱

سوى قال ثمّ النّون تدغم فيهما❖على إثر تحريك سوى نحن مسجلا

ترجمه

به غیر از قال که با وجود مفتوح و ماقبل ساکن بودن باز ادغام میشود سپس نون در راء و لام ادغام شود..... در پی متحرکی بیاید به غیر از نون نحن که با وجود متحرک نبودن ماقبلش باز ادغام میشود.

۱۵۲

وتسكن عنه الميم من قبل بائها❖على إثر تحريك فتخفى تنزّلا

ترجمه

از سوسی روایت است ساکن کردن میم اگر قبلش باء باشد... در پی متحرک پس اخفائی حاصل شود.

۱۵۳

وفي من يشاء با يعذّب حيث ما❖أتى مدغم فادر الأصول لتأصلا

ترجمه

باء یعذب در میم من یشاء هر جا باشد... مدغم شود پس دریاب آنچه از اصول برایت گفتم تا اصلی باشد برای رجوع به آن.

۱۵۴

ولا يمنع الإدغام إذ هو عارض❖إمالة كالأبرار والنّار أثقلا

ترجمه

ادغام عارض شده منع نمیکند از ... امالة مثل الابرار النار که ثقیل هستند.

۱۵۵

وأشمم ورم في غير باء وميمها❖مع الباء أو ميم وكن متأمّلا

ترجمه

اشمام کن و روم کن در غیر باء و میمش... همراه باء یا میم و تامل کن.

به غیر از این صور:
باء با باء مثل:
نُصِيبُ بِرَحْمَتِنا. و باء با ميم مثل: يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ، ميم با ميم : يَعْلَمُ ما. الميم با الباء مثل: أَعْلَمُ بِكُمْ
۱۵۶

وإدغام حرف قبله صحّ ساكن❖عسير وبالإخفاء طبّق مفصلا

ترجمه

و ادغام حرفی که قبلش حرف صحیح ساکن باشد.... سخت است و ادغام با اخفاء باشد صحیح و مطابق آید.

۱۵۷

خذ العفو وأمر ثمّ من بعد ظلمه❖وفي المهد ثمّ الخلد والعلم فاشملا

مثل خذ العفو وامر بالعرف و مثل من بعد ظلمه... و مثل فی المهد صبیا و مثل دار الخلد جزاءا
ترجمه

پس شامل این قاعده که گفتم هستند.

تفسیر

GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود