ترجمه فارسی شاطبیه
إذا ألف أو ياؤها بعد كسرة❖أو الواو عن ضم لقى الهمز طوّلا
وقتی الف و یا یا بعد از کسره ... یا واو ماقبل مضموم همزه را ملاقات کنند صدایت را طول بده یعنی مد بکش.
فإن ينفصل فالقصر بادره طالبا❖بخلفهما يرويك درّا ومخضلا
اگر حرف مد از همزه منفصل باشد پس قصر را قصد کرده اند طالبش یعنی قالون و دوری از ابی عمرو... و با خلاف و روایت کند السوسی وابن کثیر بی خلاف. (با خلاف یعنی دو نوع و بی خلاف یعنی یک قول روایت شده است)
كجيء وعن سوء وشاء اتّصاله❖ومفصوله في أمّها أمره إلى
مثل: جیء وعن سوء وشاء برای متصل... و منفصل مثل فی امها و امره الی.
وما بعد همز ثابت أو مغيّر❖فقصر وقد يروى لورش مطوّلا
و حرف واقع بعد از همزه ثابت و تغییر یافته.... حکمش قصر است و از ورش مد نیز روایت شده است.
ووسّطه قوم كآمن هؤلا❖آلهة آتى للإيمان مثّلا
و وسط را از ورش اهل اداء روایت کرده اند. آمن و هؤلاء..... آلهة و آتی و للایمان مثال زده شده است.
سوى ياء إسرائيل أو بعد ساكن❖صحيح كقرآن ومسئولا اسألا
این گفته ام به غیر از یاء اسرائیل و یا بعد حرف ساکنِ.... صحیح، میباشدمثل قرآن و مسئول و اسألا.
وما بعد همز الوصل ايت وبعضهم❖يؤاخذكم آلآن مستفهما تلا
و اگر بعد همزه وصل باشد مثل ایت (نیز ورش با بقیه است) و بعضی از آنها.... یؤاخذکم و آلان که استفهام دارد را به استثناء تلاوت کرده اند.
وعادا الأولى وابن غلبون طاهر❖بقصر جميع الباب قال وقوّلا
و عادا الاولی نیز مستثنی است و طاهر بن غلبون.... جمیع باب را به قصر گفته است و آموخته است.
وعن كلّهم بالمدّ ما قبل ساكن❖وعند سكون الوقف وجهان أصّلا
و از همه به مد آمده است اگر ماقبل حرف مد ساکن باشد... و اگر سکون وقف باشد دو وجه خوانده اند.(مد مشبع و توسط)
ومدّ له عند الفواتح مشبعا❖وفي عين الوجهان والطّول فضّلا
و مد مشبع کن حروف اوائل سوره ها را... و در مورد حرف عین دو وجه آمده است و مد طویل دادن ترجیح است.
وفي نحو طه القصر إذ ليس ساكن❖وما في ألف من حرف مدّ فيمطلا
و در همانند طه (اسم حرف دو حرفی)، قصر است زیرا ساکن نیست... و در الف حرف مد نیست تا به طول خوانده شود.
وإن تسكن اليا بين فتح وهمزة❖بكلمة أو واو فوجهان جمّلا
و اگر یاء ساکن بین فتحه و همزه... در یک کلمه یا واو نیز چنین بیاید دو وجه جمیل از ورش آمده است.
بطول وقصر وصل ورش ووقفه❖وعند سكون الوقف للكلّ أعملا
در وصل و وقف ورش به طول و قصر(متوسط) خوانده است... و در سکون وقف همه به دو وجه عمل کرده اند.
وعنهم سقوط المدّ فيه وورشهم❖يوافقهم في حيث لا همز مدخلا
و از آنان سقوط مد را نیز روایت شده است و ورش با آنان .... موافق است در موضعی که همزه نباشد.
وفي واو سوءات خلاف لورشهم❖وعن كلّ الموءودة اقصر وموئلا
و در واو سوءات خلاف برای ورش روایت شده است.... و قصر کن از طرف همه ی راویان ورش موءودة و موئلا را.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.