ترجمه فارسی شاطبیه
وتسهيل أخرى همزتين بكلمة❖سما وبذات الفتح خلف لتجملا
و تسهیل همزه ی دوم از دو همزه در یک کلمه.... از نافع وابن کثیر وأبو عمرو و اگر مفتوح باشد از هشام خلافها روایت شده است تا آراسته شود.
وقل ألفا عن أهل مصر تبدّلت❖لورش وفى بغداد يروى مسهّلا
و بگو از اهل مصر تبدیل همزه به الف را... برای ورش و در بغداد به تسهیل از ورش روایت کنند.
وحقّقها في فصّلت صحبةء اع❖جمىّ والأولى أسقطنّ لتسهلا
و همزه دوم أأعجمی را شعبة وحمزة والکسائی محقق خوانده اند.... و همزه ی اولی را هشام باسقاط خوانده است تا آسان شود. پس بقیه به تحقیق اولی و تسهیل دومی خوانده اند.
وهمزة أذهبتم في الاحقاف شفّعت❖بأخرى كما دامت وصالا موصّلا
ابن عامر، وابن کثیر در اذهبتم، همزه را زوج کرده اند.... با همزه ای دیگر به قرائتی موصول و پیوسته از یکدیگر.
وفي نون أن كان شفّع حمزة❖وشعبة أيضا والدّمشقي مسهّلا
و در سوره نون أن کان را به دو همزه خوانده اند حمزه ... و شعبه و ابن عامر دمشقی همراه با تسهیل همزه دوم.
وفي آل عمران عن ابن كثيرهم❖يشفّع أن يؤتى إلى ما تسهّلا
و در سوره آل عمران از ابن کثیرشان.... زوج خواندن همزه ی یؤتی همراه با تسهیل.
وطه وفي الأعراف والشّعرا بها❖ء آمنتم للكلّ ثالثا أبدلا
و در سوره طه و اعراف و شعراء با همزه خوانده اند... أآمنتم را همه و سومین همزه را ابدال کرده اند.
وحقّق ثان صحبة ولقنبل❖بإسقاطه الأولى بطه تقبّلا
و همزه ی دوم را به تحقیق خوانده اند صحبة (شعبة، والکسائی، وحمزة) و قنبل ... اسقاط همزه ی اول در طه را قبول کرد.
وفي كلّها حفص وأبدل قنبل❖في الاعراف منها الواو والملك موصلا
و در همه ی این مواضع حفص اسقاط کرد و ابدال کرد قنبل ... در سوره اعراف همزه را به واو و در سوره ی ملک در حالیکه وصل بخواند (نه وقف)
وإن همز وصل بين لام مسكّن❖وهمزة الاستفهام فامدده مبدلا
و اگر همزه وصلیه بین لام مسکن ... و همزه استفهام بیاید پس مد ده آن را در حالیکه ابدال شده است.
فللكلّ ذا أولى ويقصره الّذي❖يسهّل عن كلّ كالآن مثّلا
و این ابدال نزد همه قراء اولی است... و تسهیل شود نزد همه امثال آلآن را
ولا مدّ بين الهمزتين هنا ولا❖بحيث ثلاث يتّفقن تنزّلا
و مدی بین دو همزه در اینجا نیست و نیست... در مواضعی که سه همزه کنار هم نازل شده باشد.
وأضرب جمع الهمزتين ثلاثة❖ء أنذرتهم أم لم أئنّا أءنزلا
و انواع جمع شدن دو همزه سه نوع است... 1ءأنذرتهم ام لم 2ائنا 3 أءنزل.
ومدّك قبل الفتح والكسر حجّة❖بها لذ وقبل الكسر خلف له ولا
و مد تو قبل از فتح و قبل از کسر حجت است... به آن (أبو عمرو، وقالون، وهشام) و قبل از کسر خلافی از هشام آمده است.
وفي سبعة لا خلف عنه بمريم❖وفي حرفي الأعراف والشّعرا العلا
و در هفت موضع خلافی از هشام نیامده در مریم... و دو طرف اعراف و شعراء
أئنّك أئفكا معا فوق صادها❖وفي فصّلت حرف وبالخلف سهّلا
و در أئنک أئفکا هر با هم در سوره بالای صاد (یعنی صافات)... و در فصلت یک روایت و خلاف نیز از هشام روایت شده است یعنی به تسهیلش روایت شده است.
وآئمة بالخلف قد مدّ وحده❖وسهّل سما وصفا وفي النّحو أبدلا
و در مورد ائمه با خلاف مد ثابت است... و به تسهیل خوانده اند نافع وابن کثیر وأبی عمرو و در علم نحو ابدال شده است.
ومدّك قبل الضّمّ لبّى حبيبه❖بخلفهما برّا وجاء ليفصلا
و مد تو قبل از همزه مضمومه قرائت هشام، وأبو عمرو است .... و خلافشان هم ذکر شده است و قالون بلاخلاف و همزه برای فصل آمده است.
۲۰۱وفی آل عمران رووا لهشامهم ... کحفص وفی الباقی کقالون واعتلی
و در آل عمران از هشام .... مانند حفص بودن روایت شده است و در باقی مانند قالون روایت شده و برتری یافت.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.