کتابخانه / ترجمه فارسی شاطبیه / جلد اول کتاب شاطبیه / باب وقف حمزة وهشام على الهمز [235 - 254]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

باب وقف حمزة وهشام على الهمز [235 - 254]

ترجمه فارسی شاطبیه

در حال پخش صوت بخش
فایل صوتی برای این بخش ثبت نشده است
0%
بازگشت
↻بچرخانید
۲۳۵

وحمزة عند الوقف سهّل همزه❖إذا كان وسطا أو تطرّف منزلا

ترجمه

و حمزه در هنگام وقف همزه را تسهیل میکند (تغییر میدهد نه تسهیل).... هر گاه میان کلمه باشد یا طرف کلمه.

۲۳۶

فأبدله عنه حرف مدّ مسكّنا❖ومن قبله تحريكه قد تنزّلا

ترجمه

پس ابدال کن از حمزه همزه را مد ساکن... و قبلش متحرک باید باشد.

۲۳۷

وحرّك به ما قبله متسكّنا❖وأسقطه حتّى يرجع اللّفظ أسهلا

ترجمه

و متحرک گردان به حرکت همزه ماقبلش را در حالیکه همزه را ساکن میکنی.... و همزه را اسقاط کن تا لفظ آسان آید.

۲۳۸

سوى أنّه من بعد ما ألف جرى❖يسهّله مهما توسّط مدخلا

ترجمه

جز اینکه اگر حمزه همزه ای که بعد از الف بیاید.... را تسهیل میکند هرگاه میان کلمه وارد باشد.

۲۳۹

ويبدله مهما تطرّف مثله❖ويقصر أو يمضي على المدّ أطولا

ترجمه

و ابدال میکند هرگاه طرف کلمه به مانند بیت قبل باشد... و قصر میکند و یا مد را طول میدهد.

۲۴۰

ويدغم فيه الواو والياء مبدلا❖إذا زيدتا من قبل حتّى يفصّلا

ترجمه

و در چنین مواضعی به واو و یاء ابدال میشود... وقتیکه واو ویاء زائد قبل از همزه بیایند تا واو و یاء زائد از اصلی شناخته شود.

۲۴۱

ويسمع بعد الكسر والضّمّ همزة❖لدى فتحه ياء وواوا محوّلا

ترجمه

و میشنواند حمزه بعد از کسره و بعد از ضمه، از همزه... در وقت مفتوح بودن، یاء و واو تغییر یافته.

۲۴۲

وفي غير هذا بين بين ومثله❖يقول هشام ما تطرّف مسهلا

ترجمه

و به غیر این بین بین میشنواند و به مانند وی .... هشام میگوید در مورد همزه ای که طرف کلمه باشد به تسهیل.

۲۴۳

ورئيا على إظهاره وادّغامه❖وبعض بكسر الها لياء تحوّلا

ترجمه

و رئیا را به اظهار همزه و ادغامش (از حمزه قرائت شده است)... و بعضی بخاطر کسر هاء همزه را به یاء ابدال میکند

۲۴۴

كقولك أنبئهم ونبّئهم ... ... .........

ترجمه

مثل گفته ات انبیهم و نبیهم.

۲۴۴

............. .......... وقد ... رووا أنّه بالخطّ كان مسهّلا

ترجمه

و روایت کرده اند که حمزه به بر وفق مصحف عثمان میخوانده است. (بر طبق نوشتار مصحف عمل میکرده است)

۲۴۵

ففي اليا يلي والواو والحذف رسمه❖والاخفش بعد الكسر ذا الضّمّ أبدلا

ترجمه

پس حمزه در یا و واو و حذف تابع رسم المصحف بوده است.. و اخفش همزه مضموم بعد از کسر را ابدال میکند

۲۴۶

بياء وعنه الواو في عكسه ومن❖حكى فيهما كاليا وكالواو أعضلا

ترجمه

به یاء و از وی روایت است به واو ابدال کردن در صورت عکس این قضیه.. و هرکس...حکایت کند در هر دو صورت به یاء و واو ابدال کردن پس وی پیچیده کرده است و به اغتشاش کشیده است.

۲۴۷

ومستهزءون الحذف فيه ونحوه❖وضمّ وكسر قبل قيل وأخملا

ترجمه

و در مستهزءون و امثال آن حذف همزه... و ضم ما قبل از حمزه آمده است و اگر کسی گوید کسر ماقبل باقی میماند، به خطا رفته است

۲۴۸

وما فيه يلفى واسطا بزوائد❖دخلن عليه فيه وجهان أعملا

ترجمه

و همزه ایکه وسط کلمه شده باشد بخاطر زائدی... که بر کلمه داخل شده است پس در آن دو وجه اعمال کرده اند.

۲۴۹

كما ها ويا واللّام والبا ونحوها❖ولامات تعريف لمن قد تأمّلا

ترجمه

مانند داخل شدن ها و یا و لام و ب و مانند آنها..... و الف و لام تعریف برای کسی که تامل میکند.

۲۵۰

وأشمم ورم فيما سوى متبدّل❖بها حرف مدّ واعرف الباب محفلا

ترجمه

و اشمام کن یا روم کن در غیر از همزه ی ابدال شده.... حرف و این باب را در محفل بیان کن.

۲۵۱

وما واو اصليّ تسكّن قبله❖أو اليا فعن بعض بالادغام حمّلا

ترجمه

و واو اصلی که ما قبلش ساکن باشد... و یا یاء پس از بعض روایت شده است که بر ادغام حمل شود.

۲۵۲

وما قبله التّحريك أو ألف محر❖ركا طرفا فالبعض بالرّوم سهّلا

ترجمه

و اگر ما قبلش متحرک باشد و الف متح... رک و طرف کلمه پس بعض با روم کردن آسان گردانده اند.

۲۵۳

ومن لم يرم واعتدّ محضا سكونه❖وألحق مفتوحا فقد شذّ موغلا

ترجمه

و کسانی روم نکردند و همزه ی ساکن خالص خواندند.... و بعض دگر مفتوح را نیز به اینها اضافه کردن پس هر دو بعض تک روی کرده اند و دور افتاده اند.

۲۵۴

وفي الهمز أنحاء وعند نحاته❖يضيء سناه كلّما اسودّ أليلا

ترجمه

و در تخفیف همزه طرق مختلفی ثابت است و به نزد اهل علم نحو (صرف)... نورش میدرخشد هر گاه شب تاریک شود.

تفسیر

GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود