کتابخانه / ترجمه فارسی شاطبیه / جلد اول کتاب شاطبیه / باب الفتح والإمالة وبين اللفظين [291 - 338]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

باب الفتح والإمالة وبين اللفظين [291 - 338]

ترجمه فارسی شاطبیه

در حال پخش صوت بخش
فایل صوتی برای این بخش ثبت نشده است
0%
بازگشت
↻بچرخانید
۲۹۱

وحمزة منهم والكسائيّ بعده❖أمالا ذوات الياء حيث تأصّلا

ترجمه

و حمزه ی قراء و کسائی بعد از اوی ... اماله کردند کلمات دارای یاء اصلی (که به الف قلب شده باشند.)

۲۹۲

وتثنية الأسماء تكشفها وإن❖رددت إليك الفعل صادفت منهلا

ترجمه

و تثنیه کردن اسماء اصل بودن یاء را آشکار کند و اگر .. فعل را به تو برگدانم (متکلم و مخاطب کنم) آن وقت راهت را یافته ای.

۲۹۳

هدى واشتراه والهوى وهداهم❖وفي ألف التّأنيث في الكلّ ميّلا

ترجمه

در کلمه هدی و اشتراه و هوی و هداهم.. و در الف تانیث در هر دو (حمزه و کسائی) اماله کرده اند.

۲۹۴

وكيف جرت فعلى ففيها وجودها❖وإن ضمّ أو يفتح فعالى فحصّلا

ترجمه

و الف تانیث به هر حرکتی باشد بر وزن فعلی پس در آن اماله است.... و اگر بر وزن فعالی باشد به ضم یا فتح فاء پس اماله حاصل کرده اند.

۲۹۵

وفي اسم في الاستفهام أنّى وفي متى❖معا وعسى أيضا أمالا وقل بلى

ترجمه

و در اسم انی استفهام و در متی ... با هم و عسی باز هم اماله کرده اند و بلی را هم بگو.

۲۹۶

وما رسموا بالياء غير لدى وما❖زكى وإلى من بعد حتّى وقل على

ترجمه

و آنچه با یاء نوشته شده باشد به غیر از لدی و به غیر و ما... زکی و الی بعدش حتی و علی را هم بگو (اماله شوند)

۲۹۷

وكلّ ثلاثيّ يزيد فإنّه❖ممال كزكّاها وأنجى مع ابتلى

ترجمه

و همه ی ثلالیات مزید پس آنها... اماله شده اند مثل زکاها و انجی باضافه ابتلی

۲۹۸

ولكنّ أحيا عنهما بعد واوه❖وفيما سواه للكسائيّ ميّلا

ترجمه

لیکن در احیا که بعد از واو (امات و احیا) اماله کرده اند (کسائی و حمزه).... و به غیر از این موضع کسائی احیا را اماله کرده است.

۲۹۹

ورؤياى والرّؤيا ومرضاة كيفما❖أتى وخطايا مثله متقبّلا

ترجمه

و رؤیای و رؤیا و مرضاة هر گونه(صیغه) که... بیاید و خطایا هم مثل آن اماله اش مقبول آمد.

۳۰۰

ومحياهمو أيضا وحقّ تقاته❖وفي قد هداني ليس أمرك مشكلا

ترجمه

و محیاهم نیز و حق تقاته... و در قد هدانی امرت مشکل نیست.

۳۰۱

وفي الكهف أنساني ومن قبل جاء من❖عصاني وأوصانى بمريم يجتلا

ترجمه

و در سوره کهف انسانی و از قبل آمده من..... عصانی و اوصانی در مریم متبلور شدند.

۳۰۲

وفيها وفي طس آتاني الّذي❖أذعت به حتّى تضوّع مندلا

ترجمه

و در آن و در طس آتانی الذی... اعلام کردم تا خوشبو کند مندل را (مندل دایره ای که جادوگران و دعا خوانان به دور خود کشند.)

۳۰۳وحرف تلاها مع طحاها وفی سجی ... وحرف دحاها وهی بالواو تبتلا

و لفظ تلاها با طحاها و در سجی... و لفظ دحاها و این با وجود واوی بودن امتحان کرده شده است. قبلی به یاء بود.

۳۰۴

وأمّا ضحاها والضّحى والرّبا مع ال❖قوي فأمالاها وبالواو تختلى

ترجمه

و اما ضحاها و ضحی و ربا باضافه ال... قوی پس این دو اماله کرده اند در حالیکه واوی هستند.

۳۰۵

ورؤياك مع مثواي عنه لحفصهم❖ومحياى مشكاة هداى قد انجلى

ترجمه

و رؤیاک و مثوای از حفص اماله روایت شده است.... و محیای و مشکاة و هدای آشکار شد.(اماله شدنش)

۳۰۶

وممّا أمالاه أواخر آي ما❖بطه وآي النّجم كي تتعدّلا

ترجمه

و از جمله مواضعی که اماله کرده اند اواخر آیات ... طه و آیات والنجم است تا تعادل حاصل شود.

۳۰۷

وفي الشّمس والأعلى وفي اللّيل والضّحى❖وفي اقرأ وفي والنّازعات تميّلا

ترجمه

و در والشمس و الاعلی و در واللیل و الضحی... و در اقرأ و در والنازعات اماله کرده اند.

۳۰۸

ومن تحتها ثمّ القيامة ثمّ في ال❖معارج يا منهال أفلحت منهلا

ترجمه

و در من تحتها و سوره قیامت و در ... معارج ای کثیر النفع به آبشخور دست یافته ای.

۳۰۹

رمى صحبة أعمى في الاسراء ثانيا❖سوى وسدى في الوقف عنهم تسبّلا

ترجمه

رمی را حمزه و کسائی اماله کردند اعمی دوم در اسراء را .... سوی و سدی در وقف از آنان ثابت است.

۳۱۰

وراء تراءى فاز في شعرائه❖وأعمى في الإسرا حكم صحبة أوّلا

ترجمه

وراء و تراءی در سوره شعراء پیروز شد به اماله... و اعمی اولی در سوره اسراء حکم به اماله داد (صحبه یعنی حمزه و کسائی و ابوعمرو)

۳۱۱وما بعد راء شاع حکما وحفصهم ... یوالی بمجراها وفی هود أنزلا

و اماله بعد از راء حکمش شایع است و حفصشان... در مجراها ادامه میدهد به اماله و در سوره هود اماله نازل شده است.

۳۱۲

نأى شرع يمن باختلاف وشعبة❖في الاسرا وهم والنّون ضوء سنا تلا

ترجمه

و در نأی را حمزه و کسائی با اختلاف اماله کنند و شعبه... در سوره اسراء اماله کند و همچنین آنان و اماله نون در ضوء سنا تلاوت کرده است.

۳۱۳

إناه له شاف وقل أو كلاهما❖شفا ولكسر أو لياء تميّلا

ترجمه

اناه را هشام و حمزه و کسائی اماله کردند (برای اماله دلیل کافی وجود دارد) و بگو او کلاهما را.... اماله کردند بخاطر مکسور بودن و یا بخاطر یاءش اماله کرده اند.

۳۱۴

وذو الرّاء ورش بين بين وفي أرا❖كهم وذوات اليا له الخلف جمّلا

ترجمه

و راء دار را ورش بین بین خوانده است و در ارا.... کهم و یاء داران برای وی به خلاف اماله آمده است.

۳۱۵

ولكن رءوس الآي قد قلّ فتحها❖له غير ما ها فيه فاحضر مكمّلا

ترجمه

و لیکن در سر آیات فتح آمدنش کم شد (بین بین خوانده است)..... برای ورش به غیر از مواضعی که کلمه ها (ضمیر مونث) آمده است پس کاملا یادت باشد و حضور ذهن داشته باش.

۳۱۶وکیف أتت فعلی وآخر آی ما ... تقدّم للبصری سوی راهما اعتلی

و وزن فعلی هر گونه بیاید و آخری آیات آنچه... قبلا گفتم برای بصری بین بین است به غیر از کلماتی که دارای راء (قبل از الف) هستند بلندی یافت.

۳۱۷

ويا ويلتا أنّى ويا حسرتى طووا❖وعن غيره قسها ويا أسفى العلا

ترجمه

و یا ویلتا و انی و یا حسرتی دوری از ابی عمرو را اماله کرده است ..... و از غیر وی قیاس کن و یا اسفی را .

۳۱۸وکیف الثّلاثی غیر زاغت بماضی ... أمل خاب خافوا طاب ضاقت فتجملا

و ثلاثی هر نوع باشد غیر از زاغت در ماضی (ثلاثی) را... اماله کن مثل خاب و خافوا و طاب پس جمال گرفت.

۳۱۹وحاق وزاغوا جاء شاء وزاد فز ... وجاء ابن ذکوان وفی شاء میّلا

و حاق و زاغوا و جاء و شاء و زاد برای حمزه .... و جاء و شاء ابن ذکوان اماله کرده است.

۳۲۰

فزادهم الأولى وفي الغير خلفه❖وقل صحبة بل ران واصحب معدّلا

ترجمه

و فزادهم اول را و در غیر از این مواضع از وی به اختلاف روایت شده است... و بگو شعبة وحمزة والکسائی بل ران را اماله کرده اند و با مرد درست اخلاق مصاحبت کن به حق راهنماییت کند.

۳۲۱وفی ألفات قبل را طرف أتت ... بکسر أمل تدعی حمیدا وتقبلا

و در الفهایی که قبل از راء صرف کلمه آمد... به کسر اماله کن ابوعمرو و دوری و کسائی و قبول کردند.

۳۲۲

كأبصارهم والدّار ثمّ الحمار مع❖حمارك والكفّار واقتس لتنضلا

ترجمه

مثل ابصارهم و الدار و الحمار باضافه... حمارک و کفار و قیاس کن تا خصمت را با حجت شکست دهی.

۳۲۳ومع کافرین الکافرین بیائه ... وهار روی مرو بخلف صد حلا

و کافرین و الکافرین را به یاء اماله کرده اند (ابوعمرو و دوری و کسائی).... و هار را الکسائی وشعبة وأبا عمرو وقالون اماله کردند و از ابن ذکوان در مورد اماله ی این کلمه به خلاف آورده اند

۳۲۴

بدار وجبّارين والجار تمّموا❖وورش جميع الباب كان مقلّلا

ترجمه

و در بدار و جبارین و الجار دوری از کسائی اماله ی الفش را آورده است.... و در جمیع این مواضع ورش الف را تقلیل کرده است.

۳۲۵

وهذان عنه باختلاف ومعه في ال❖بوار وفي القهّار حمزة قلّلا

ترجمه

و این دو از ورش به تقلیل کردنش به اختلاف مذکور است و همراه وی در ال... بوار و در قهار حمزه است در تقلیل الف.

۳۲۶

وإضجاع ذي راءين حجّ رواته❖كالابرار والتّقليل جادل فيصلا

ترجمه

و اماله کلمه دارای دو راء سوره حج راویانش ... مانند الابرار و تقلیل در این مواضع از حمزه و ورش است.

۳۲۷

وإضجاع أنصاري تميم وسارعوا❖نسارع والباري وبارئكم تلا

ترجمه

و اماله ی انصاری را (دوری از کسائی) و سارعوا ... نسارع و الباری و بارئکم تلاوت کرد.

۳۲۸

وآذانهم طغيانهم ويسارعو❖ن آذاننا عنه الجواري تمثّلا

ترجمه

و اذانهم طغیانهم و یسارعو...ن و آذاننا از وی الجواری مثال زده شده است.

۳۲۹

يواري أواري في العقود بخلفه❖ضعافا وحرفا النّمل آتيك قوّلا

ترجمه

و یواری و اواری در سوره مائده با خلاف اماله روایت شده است... و ضعافا و کلمه آتیک در سوره نمل نیز گفته است.

۳۳۰

بخلف ضممناه مشارب لامع❖وآنية في هل أتاك لأعدلا

ترجمه

و با خلاف مشارب نیز به اماله شده ها اضافه کردمی... و آنیه در هل اتاک را نیز از برای هشام از ابن عامر

۳۳۱

وفي الكافرون عابدون وعابد❖وخلفهم في النّاس في الجرّ حصّلا

ترجمه

و سوره کافرون عابدون و عابد را .... و با خلاف در کلمه الناس مجرور اماله حاصل کرده اند (از ابی عمرو)

۳۳۲

حمارك والمحراب إكراههنّ وال❖حمار وفي الإكرام عمران مثّلا

ترجمه

در کلمه حمارک و المحراب و اکراههن و ال... الحمار و در الاکرام و عمران را مثال زندند

۳۳۳

وكلّ بخلف لابن ذكوان غير ما❖يجرّ من المحراب فاعلم لتعملا

ترجمه

و هر یک از این کلمات را برای ابن ذکوان با خلاف اماله اش را در غیر از المحراب مجرور پس بدان تا عمل کنی.

۳۳۴

ولا يمنع الإسكان في الوقف عارضا❖إمالة ما للكسر في الوصل ميّلا

ترجمه

و اسکان کردن بخاطر وقف عارضی منع نمیکند.... اماله ی آنچه مکسور بود در هنگام وصل پس اماله کرده اند.

۳۳۵

وقبل سكون قف بما في أصولهم❖وذو الرّاء فيه الخلف في الوصل يجتلا

ترجمه

و اماله قبل سکون وقف کن طبق اصول هر قارئ .... و کلمه دارای راء خلاف در هنگام وصل متجلی است.

۳۳۶

كموسى الهدى عيسى ابن مريم والقرى ال❖لتي مع ذكرى الدّار فافهم محصّلا

ترجمه

مثل موسی الهدی و عیسی ابن مریم و القری اللتی.... همراه ذکری الدار پس فهم کن در حالیکه حاصل کرده ای.

۳۳۷

وقد فخّموا التّنوين وقفا ورقّقوا❖وتفخيمهم في النّصب أجمع أشملا

ترجمه

و اگر الف مماله بعدش تنوین بیاید تفخیم کن (به فتح بخوان) در وقف و ترقیق نیز کرده اند (با اماله نیز خوانده اند)..... و تفخیمشان در حالت نصبی از همه شامل است.

۳۳۸

مسمّى ومولى رفعه مع جرّه❖ومنصوبه غزّى وتترا تزيّلا

ترجمه

مثل مسمی و مولی در حالت رفع و جر... و در حالت نصبش غزی و تترا پس بیان شد انواع قرائات تنوین.

تفسیر

GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود