قدیم یول

قدیم یول

پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
کتابخانه / ترجمه فارسی شاطبیه / جلد اول کتاب شاطبیه / باب فرش حروف سورة آل عمران [546 - 586]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

باب فرش حروف سورة آل عمران [546 - 586]

ترجمه فارسی شاطبیه

فایل صوتی برای این بخش ثبت نشده است

546 - وإضجاعك التّوراة ما ردّ حسنه ... وقلّل في جود وبالخلف بلّلا
و حسن بودن اماله در توراة را ابن ذكوان والكسائي وأبا عمرو رد نکرده اند..... و به اماله ی صغری(بین بین) خوانده اند حمزة وورش و از قالون با خلاف مروی است
547 - وفي تغلبون الغيب مع تحشرون في ... رضا وترون الغيب خصّ وخلّلا
و تغلبون با تحشرون را غائب خوانده است.... حمزه و کسائی و يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ را غائب خوانده اند همه به غیر از نافع و این خاص نافع است.
548 - ورضوان اضمم غير ثاني العقود كس ... ره صحّ أنّ الدّين بالفتح رفّلا
راء رضوان را ضم کن به غیر از رضوان دوم مائده کسره ...اش را برای شعبه و همزه ان الدین را به فتح تعظیم کرده است کسائی.
549 - وفي يقتلون الثّان قال يقاتلو ... ن حمزة وهو الحبر ساد مقتّلا
و یقتلون دوم را یقاتلون گفت... حمزه و او عالم استوار است که سیادت کرد و با تجربه است.
550 - وفي بلد ميت مع الميت خفّفوا ... صفا نفرا والميتة الخفّ خوّلا
و بلد میت و المیت را تخفیف کرده اند(یاء ساکن بدون تشدید)... شعبة وابن كثير وأبو عمرو وابن عامر و المیته را به غیر از نافع همه به تخفیف خوانده اند.
551 - وميتا لدى الأنعام والحجرات خذ ... وما لم يمت للكلّ جاء مثقّلا
و میتا در انعام و حجرات را نیز همینطور بگیر... و آنچه صفت موت در آن ثابت نشده است به تشدید خوانده شده است نزد همه ی قراء
552 - وكفّلها الكوفي ثقيلا وسكّنوا ... وضعت وضمّوا ساكنا صحّ كفّلا
و کفلها را کوفیون به تشدید خوانده اند و ساکن کرده اند... عین وضعت را و تاء را مضموم خوانده اند شعبة وابن عامر.
553 - وقل زكريّا دون همز جميعه ... صحاب ورفع غير شعبة الاوّلا
و بگو زکریا بدون همزه برای همه ی... حفص وحمزة والكسائي و کسانی که همزه را آورده اند همه به غیر از شعبه به رفع خوانده اند، زکریاء اول را.
554 - وذكّر فناداه وأضجعه شاهدا ... ومن بعد أنّ الله يكسر في كلا
فنادته را مذکر خواندند و اماله کرده اند حمزة والكسائي.... و بعدش همزه ان الله را به کسر خوانده اند حمزه و ابن عامر در هر دو موضع
555 - مع الكهف والإسراء يبشركم سما ... نعم ضمّ حرّك واكسر الضّمّ أثقلا
یبشر در کهف و اسراء را ابن عامر وأهل سما وعاصم به ضم یاء و فتح باء و مشدد خوانده اند.
556 - نعم عمّ في الشّورى وفي التّوبة اعكسوا ... لحمزة مع كاف مع الحجر أوّلا
عاصم و نافع و ابن عامر یبشر در شوری و در توبه نیز چنین خوانده اند و عکسش صادق است... برای حمزه باضافه ی سوره مریم و یبشر اول در سوره ی حجر.
557 - نعلّمه بالياء نصّ أئمّة ... وبالكسر أنّي أخلق اعتاد أفصلا
عاصم ونافع : وَيُعَلِّمُهُ الْكِتابَ خوانده اند.... و به کسر انی اخلق عادت گرفته است نافع بخاطر اینکه از جمله قبل فصل کرده است.
558 - وفي طائرا طيرا بها وعقودها ... خصوصا وياء في نوفّيهمو علا
طائرا را طیرا خوانده اند در این سوره و در سوره مائده ... همه به غیر از نافع و فیوفیهم خوانده است حفص و بقیه نوفیهم خوانده اند.
559 - ولا ألف في ها هأنتم زكا جنا ... وسهّل أخا حمد وكم مبدل جلا
الف نیست در ها انتم نزد قنبل و ورش... و به تسهیل خوانده اند نافع وأبو عمرو و چه بسیار از اهل اداء از ورش ابدال همزه به الف روایت کرده اند.
560 - وفي هائه التّنبيه من ثابت هدى ... وإبداله من همزة زان جمّلا
و در هاءش (ها انتم) معنای تنبیه است از ابن ذكوان والكوفيين والبزى..... و در قرائت قنبل وورش هاء بدل از همزه است.
561 - ويحتمل الوجهين عن غيرهم وكم ... وجيه به الوجهين للكلّ حمّلا
و از غیر این قراء دو هر دو وجه محتمل است و چه بسیار... صاحب نظرانی که دو وجه را برای همه ی قراء ثابت کرده اند.
562 - ويقصر في التّنبيه ذو القصر مذهبا ... وذو البدل الوجهان عنه مسهّلا
وقصر میکند در تنبیه هر کس که الف نیاوردن را مذهب خود گرفته است(قنبل و ورش)... و هر کس که هاء را بدل گرفته بود از وی تسهیل نیز روایت شده است.
563 - وضمّ وحرّك تعلمون الكتاب مع ... مشدّدة من بعد بالكسر ذلّلا
و ضم کن و حرکت(فتح) ده تُعَلِّمُونَ را باضافه ی اینکه .... مشدد است بعد از کسره برای كوفيون وابن عامر.

.
564 - ورفع ولا يأمركمو روحه سما ... وبالتّاء آتينا مع الضّمّ خوّلا
ولایأمرکم را به رفع بخوان برای الكسائي ونافع وابن كثير وأبو عمرو...... و آتینا را به تاء مضموم خوانده اند همه به غیر از نافع یعنی آتیتکم خوانده اند و نافع آتیناکم خوانده است .
[تصوير]
565 - وكسر لما فيه وبالغيب ترجعو ... ن عاد وفي تبغون حاكيه عوّلا
به کسر خوانده است لام لما فیه را و غائب خواندن ترجعو...ن را حفص و تبغون را ابوعمرو حفص اعتماد کرده اند.
566 - وبالكسر حجّ البيت عن شاهد وغي ... ب ما تفعلوا لن تكفروه لهم تلا
حاء حج البیت را به کسر خوانده اند حفص وحمزة والكسائي و غائب تلاوت... ماتفعلوا و لن تکفروه را.
567 - يضركم بكسر الضّاد مع جزم رائه ... سما ويضمّ الغير والرّاء ثقّلا
یضرکم را به کسر ضاد و جزم راء خوانده اند... اهل سماء و دیگران به ضم ضاد و تشدید راء خوانند.
568 - وفيما هنا قل منزلين ومنزلو ... ن لليحصبي في العنكبوت مثقّلا
در این سوره منزلین را و منزلو...ن در عنکبوت را برای ابن عامر به تشدید بخوان.
569 - وحقّ نصير كسر واو مسوّمي ... ن قل سارعوا لا واو قبل كما انجلي
برای ابن كثير وأبو عمرو وعاصم به کسر واو مسومی... بخوان و بگو سارعوا بدون واو قبلش برای ابن عامر ونافع. هچنانکه آشکار شده است.
570 - وقرح بضمّ القاف والقرح صحبة ... ومع مدّ كائن كسر همزته دلا
قرح را به ضم و فتح خوانده اند صحبة (حمزه و کسائی و شعبه)..... و کأین را به الف و کسر همزه خوانده است ابن كثير یعنی کائن خوانده است.
571 - ولا ياء مكسورا وقاتل بعده ... يمدّ وفتح الضّمّ والكسر ذو ولا

و یاء مکسور در قرائت ابن کثیر نیست و قتل معه ربیون را به مد (الف) و فتح بجای ضم قاف و کسر تاء خوانده اند ابن عامر والكوفيون. یعنی بقیه قُتِل معه خوانده اند و ابن عامر و کوفیون قاتل خوانده اند.
572 - وحرّك عين الرّعب ضمّا كما رسا ... ورعبا ويغشى أنّثوا شائعا تلا
عین رعب راحرکت ضم داده اند اهل رسا (ابن عامر والكسائي)..... و رعبا را نیز چنین و یغشی طائفةرا مونث خوانده اند حمزة والكسائي.
573 - وقل كلّه لله بالرّفع حامدا ... بما يعملون الغيب شايع دخللا
قل إن الأمر كلُّه لله را به رفه کله خوانده است ابوعمرو...... وبمایعملون غائب خوانده اند حمزة والكسائي وابن كثير.
574 - ومتّم ومتنا متّ في ضمّ كسرها ... صفا نفر وردا وحفض هنا اجتلا
متم و متنا و مت را به ضم میم بجای کسر خوانده اند.... شعبة وابن كثير وأبو عمرو وابن عامر و فقط در این سوره حفص به ضم خوانده است.
575 - وبالغيب عنه تجمعون وضمّ في ... يغلّ وفتح الضّمّ إذ شاع كفّلا
و از حفص خیر ممایجمعون به غائب خوانده است و ضم کرده اند ... یغل را نافع وحمزة والكسائي وابن عامر. یُغَل خوانده اند.
576 - بما قتلوا التّشديد لبّى وبعده ... وفي الحجّ للشّامي والآخر كمّلا
لَوْ أَطاعُونا ما قُتِلُوا را به تشدید خوانده است هشام و بعد این.... و در حج مشدد است برای ابن عامر و در موضع دیگری نیز کامل کرده اند.
577 - دراك وقد قالا في الانعام قتّلوا ... وبالخلف غيبا يحسبنّ له ولا
(ابن عامر وابن كثير) دریاب آنرا و این دو گفتند در انعام قتلوا.... و با خلاف یحسبن را غائب خوانده است هشام.
578 - وأنّ اكسروا رفقا ويحزن غير الان ... بياء بضمّ واكسر الضّمّ أحفلا
إن الله لا يضيع را به کسر همزه إن خوانده است کسائی و یحزن را(به غیر از آنچه در انبیاء هست) نافع به ضم خوانده است و به کسر زاء را به ضم تبدیل کن و این را نشر کن.
579 - وخاطب حرفا يحسبنّ فخذ وقل ... بما يعملون الغيب حقّ وذو ملا
به خطاب خوانده است یحسبن الذین کفروا را حمزه و بگو... بمایعملون را به غائب خوانده اند ابن كثير وأبو عمرو اینان که دارای شرافت هستند.
580 - يميز مع الأنفال فاكسر سكونه ... وشدّده بعد الفتح والضّمّ شلشلا
یمیز در این سوره و در انفال را یاء ساکن را کسر کن... و یاء را مشدد بخوان بعد از اینکه میم را فتح کردی برای حمزة والكسائي.
581 - سنكتب ياء ضمّ مع فتح ضمّه ... وقتل ارفعوا مع يا نقول فيكملا
سنكتب ما قالوا را به یاء مضموم بخوان و به فتح تاء مضموم برای حمزه... وَقَتْلَهُمُ را مرفوع کرده اند و نقول را به یاء بخوان تا کامل شود.
582 - وبالزّبر الشّامي كذا رسمهم وبال ... كتاب هشام واكشف الرّسم مجملا
الزبر را بالزبر خوانده است شامی (ابن عامر) همچنین است در رسم الخط مصحف شامیان و بالکتاب خوانده است هشام و کشف کن رسم الخط مصحف را به خوبی. یعنی در رسم الخط مصحف تحقیق کن.
583 - صفا حقّ غيب يكتمون يبيّنن ... ن لا تحسبنّ الغيب كيف سما اعتلا
شعبة وابن كثير وأبو عمرو یکتمون را غائب خوانده اند و لیبیننه را نیز همینطور و لاتحسبن را غائب خوانده اند هر کجا که باشد ابن عامر ونافع وابن كثير وأبو عمرو.
584 - وحقّا بضمّ البا فلا يحسبنّهم ... وغيب وفيه العطف أو جاء مبدلا
ابن كثير وأبي عمرو باء فلایحسبنهم را مضموم خوانده اد... و غائب خوانده اند و این معطوف است یا بدل از جمله ی قبلش.
585 - هنا قاتلوا أخّر شفاء وبعد في ... براءة آخر يقتلون شمردلا
در این سوره آیه 195 قاتلوا را از قتلوا تاخیر کرده اند حمزة والكسائي (یعنی قتلوا و قاتلوا خوانده اند)و بعد از آن در سوره توبه مجهول را اول و معلوم را بعدش خوانده اند. فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ را فَيُقْتَلُونَ يَقْتُلُونَ خوانده اند بر عکس بقیه قراء. شمردل کریم و جوانمرد.
586 - ويا آتها وجهي وإنّي كلاهما ... ومنّي واجعل لي وأنصاري الملا
و یاء اضافه ی این سوره نیز از این قرار است وجهی و انی و منی و اجعل لی و انصاری.

تفسیر