کتابخانه / کتاب راه روشن حنفی / تحلیل و احکام آن
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

تحلیل و احکام آن

کتاب راه روشن حنفی

در حال پخش صوت بخش
فایل صوتی برای این بخش ثبت نشده است
0%
بازگشت
↻بچرخانید

تحلیل و احکام آن

اگر کسی زن خود را سه طلاق نماید، دیگر آن زن بر وی حرام است تا وقتی‌که به نکاح دیگری دربیاید و آن زوج دوم با وی نزدیکی داشته باشد و زوج دوم طلاق دهد و عدّت زوج دوم نیز بگذرد.

دلیل:

قرآن کریم: پس اگر باز زن را طلاق داد دیگر بر او حلال نیست

مگر آنکه به نکاح مردی دیگر درآید.[1]

رسول‌الله ﷺ به کسی که شوهرش وی را سه طلاق داده بود و آن زن به نکاح دیگری درآمده بود گفتند: تو بر شوهر اولت حلال نیستی تا وقتی‌که شوهر دومت با تو نزدیکی و آمیزش داشته باشد.[2]

توجه: طلاق یعنی گفتن الفاظ طلاق و به زبان آوردن آن و در این مورد اگر یک طلاق دهد، یکی واقع می‌شود و دو طلاق دیگر دارد و اگر بعداً یک طلاق دیگر دهد، طلاق دوم نیز واقع می‌شود و یک طلاق برای مرد باقی‌مانده است و اگر بار سوم طلاق دهد، زنش سه‌طلاقه شده است؛ پس حکمش مسئله‌ی فوق‌الذکر‌است.

و همچنین است اگر در همان اول بگوید: «دو طلاق»، برای وی یک طلاق باقی می‌ماند و اگر بار دیگر طلاق دهد، حکم فوق‌الذکر شامل وی می‌شود.

و همچنین است اگر به‌یک‌باره سه طلاق دهد، بر وی حکم فوق‌الذکر جاری می‌شود.

اگر کسی زن خود را 3 مرتبه طلاق دهد، آن زن بر آن مرد حرام است مگر اینکه آن زن با فرد دیگری ازدواج‌کرده و آن مرد زن را طلاق دهد و عدت زن بگذرد که در این صورت بر شوهر اول حلال می‌گردد و ازدواج کردن به این شرط که نکاح بکنند و دوباره بعد از نزدیکی طلاق دهند مورد لعن رسول‌الله ﷺ قرار گرفته است و با ملعون شدن نیز باز آن زن بر همسر اول حلال می‌شود و این قول امام اعظم (رض) است و امام ابویوسف (رض) آن را فاسد می‌داند و اصلاً با این عمل حلال نمی‌داند.

و امام محمد (رض) می‌گوید که این نکاح (دومی) جایز است ولی برای اولی حلال نمی‌شود.

قال: (فإن تزوجها بشرط التحلیل کره وحلت للأول)،

فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُ مِن بَعْدُ حَتَّىٰ تَنكِحَ زَوْجًا غَيْرَهُ فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَن يَتَرَاجَعَا إِن ظَنَّا أَن يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ يُبَيِّنُهَا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ.[3]

اگر (بعد از دو طلاق و رجوع، بار دیگر) او را طلاق داد، از آن به بعد، زن بر او حلال نخواهد بود؛ مگر اینکه همسر دیگری انتخاب کند (و با او آمیزش جنسی نماید. در این صورت) اگر (همسر دوم) او را طلاق گفت، گناهی ندارد که بازگشت کنند (و با همسر اول، دوباره ازدواج نماید)؛ درصورتی‌که امید داشته باشند که حدود الهی را محترم می شمرند. این‌ها حدود الهی است که (خدا) آن را برای گروهی که آگاه‌اند، بیان می‌نماید.

وقال أبو يوسف: النكاح فاسد لأنه كالمؤقت ولا تحل للأول لفساده. وقال محمد: هو جائز لشروط الجواز ولا تحل للأول لأنه عجل ما أخره الشرع فيعاقب بالمنع كقتل المورث. ولأبي حنيفة قوله - عليه الصلاة والسلام -: «لعن الله المحلل والمحلل له»، ومراده النكاح بشرط التحليل فيكره للحديث، وتحل للثاني لأنه - عليه الصلاة والسلام - سماه محللا وهو المثبت للحل، أو نقول وجد الدخول في نكاح صحيح، لأن النكاح لا يفسد بالشرط فتحل للأول.[4]

امام ابویوسف (رض) می‌گوید: نکاح به‌شرط تحلیل فاسد است و برای شوهر اول هم حلال نمی‌باشد و امام محمد (رض) می‌گوید نکاح جایز می‌باشد اما برای شوهر اول حلال نمی‌باشد چون آن چیزی را که شرع تأخیر کرده است را تعجیل کرده (شرع گفته بود که باکسی دیگر ازدواج کند و اگر طلاق داد و عدت گذراند برای همسر اول حلال می‌شود و این شخص با شرط کردن ازدواج برای تحلیل در این کار عجله کرده است) و امام اعظم (رض) می‌گوید که رسول‌الله ﷺ گفته است: لعنت الله ﷻ بر محلل و محلل له باشد و منظور نکاح به‌شرط تحلیل است و در این حدیث این ملعون‌ها را محلل و محلل له نامیده است پس حلالیت ثابت می‌شود و گوییم که دخول در نکاح شرعی یافت شد زیرا نکاح با شرط فاسد باطل و فاسد نمی‌شود پس برای اولی حلال می‌گردد.

قوله - عليه الصلاة والسلام -: «لعن الله المحلل والمحلل له»
رسول‌الله ﷺ: لعنت الله ﷻ بر محلِّل و محلِّلٌ له باشد.[5]

مُحَلِّل: کسی که برای «حلال گرداندن» بر زوج اول، زن مطلقه‌ی کسی را برای خود نکاح می‌کند.

محلِّلٌ له: کسی که برای «حلال گرداندن»، مطلقه‌ی خود را بر کسی دیگر نکاح می‌کند.

و درهرصورت محلل و محلل له ملعون به‌حساب می‌آیند.

وَقَالَ - عَلَيْهِ السَّلَامُ - «أَلَا أُنَبِّئُكُمْ بِالتَّيْسِ الْمُسْتَعَارِ قَالُوا بَلَى قَالَ هُوَ الرَّجُلُ يَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ فَيُحَلِّلُهَا لِزَوْجٍ كَانَ لَهَا قَبْلَهُ»[6]

رسول‌الله ﷺ: آیا شما را از حیوان نر عاریتی خبر دهم؟ گفتند: بلی خبر دهید. رسول‌الله ﷺ فرمودند: آن مردی است که زن خود را به نکاح درمی‌آورد تا برای شوهر اولش حلال شود.

وَأَمَّا إلْحَاقُ اللَّعْنِ بِالزَّوْجِ الْأَوَّلِ، وَهُوَ الْمُحَلَّلُ لَهُ فَيَحْتَمِلُ أَنْ يَكُونَ لِوَجْهَيْنِ: أَحَدُهُمَا: أَنَّهُ سَبَبٌ لِمُبَاشَرَةِ الزَّوْجِ الثَّانِي هَذَا النِّكَاحَ لِقَصْدِ الْفِرَاقِ، وَالطَّلَاقِ دُونَ الْإِبْقَاءِ، وَتَحْقِيقِ مَا وُضِعَ لَهُ، وَالْمُسَبِّبُ شَرِيكُ الْمُبَاشِرِ فِي الِاسْمِ، وَالثَّوَابِ فِي التَّسَبُّبِ لِلْمَعْصِيَةِ، وَالطَّاعَةِ.
وَالثَّانِي أَنَّهُ بَاشَرَ مَا يُفْضِي إلَى الَّذِي تَنْفِرُ مِنْهُ الطِّبَاعُ السَّلِيمَةُ، وَتَكْرَهُهُ مِنْ عَوْدِهَا إلَيْهِ مِنْ مُضَاجَعَةِ غَيْرِهِ إيَّاهَا وَاسْتِمْتَاعِهِ بِهَا، وَهُوَ الطَّلْقَاتُ الثَّلَاثُ إذْ لَوْلَاهَا لَمَا وَقَعَ فِيهِ فَكَانَ إلْحَاقُهُ اللَّعْنَ بِهِ لِأَجْلِ الطَّلْقَاتِ وَاَللَّهُ - عَزَّ وَجَلَّ - أَعْلَمُ.[7]

و اما ملعون بودن شوهر اول به خاطر راضی شدن به تحلیل به دو دلیل می‌تواند باشد:

دلیل اول اینکه این شخص باعث شده است که شوهر دوم این نکاح را به‌قصد جدایی و طلاق انجام دهد و به‌قصد نگاه‌داشتن زن نیست و قصد وی تثبیت آنچه نکاح برای آن وضع‌شده را ندارد و مسبب یک امر، شریک آن شخص اقدام کننده است و جزا و مکافات برای گناه و عبادت می‌باشد.

و دلیل دوم ملعون بودن زوج اول این است که وی اقدام به امری کرده است که کسی که طبیعت وی سالم باشد از آن امر نفرت دارد و از برگشت کردن به زنی که با دیگری همخوابی کرده و مورداستفاده‌ی جنسی وی واقع‌شده است اکراه دارد و آن سه طلاق است که اگر این نبود در آن ورود نمی‌کرد پس ملعون شدن وی به خاطر طلاق‌ها می‌باشد.

❦ منابع و پانویس‌ها ❦
۱سوره بقره/230
۲مسند ابی داود الطیالسی ج 3ص80 - المعجم الکبیر للطبرانی ج24ص350 - المبسوط للسرخسی ج6ص9
۳آیه 230 سوره بقره
۴الاختيار لتعليل المختار ج3ص151
۵سنن ابن ماجه ج3ص118 - السنن الصغیر للبیهقی ج3ص60
۶المبسوط للسرخسي (30/ 228)
۷بدائع الصنائع في ترتيب الشرائع (3/ 188)

تفسیر

GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود