کتاب قول الفصل فی شبهات الوهابیه
«عین باء دال» در لغت دارای دو معنی اصلی است که بقیه ی معانی بر آن استوار می باشد. یکی به معنی نرمی و ذلت (خواری) می باشد و دیگر معنای آن بر غلظت و شدّت و سختی دلالت دارد.
اصل العُبُودِیَّة: فروتنی و خواری می باشد. (الصحاح للجواهری فصل باب الدال فصل العین - تاج العروس فصل العین مع الدال المهملتین مع الدال المهملتین)
العِبَادَةُ: انجام آنچه که رضایت الله ﷻ در آن می باشد.
العُبُودِیّة: اظهار خوار بودن و مبالغه ی آن عبادت می باشد؛ زیرا عبادت آخر و منتهای خواری و ذلت است. به همین خاطر کسی لایق آن نیست مگر اینکه آخر فضل و کرم باشد (یعنی
الله ﷻ). غریب القرآن عبد الله بن مسلم بن قتیبة الدینوری ج2ص319 -مفردات ألفاظ القرآن الکریمکتاب الکلیات أبوالبقاء أیوب بن موسی الحسینی الکفوی583
العِبَادَةُ: غایت فروتنی و خواری است و آن همان توحید و یگانگی الله ﷻ است.
عبادت: معنای غالب این کلمه، تعظیم الله ﷻ به طریقه ی مبالغه می باشد.
عَبَدَ، یَعبُد،عبادةً: این فعل در باره ی کسی استعمال نمی شود مگر بر کسی که الله ﷻ را عبادت می کند.
العُبُودَة: راضی بودن به آنچه که الله ﷻ بر وی مقدّر کرده است.
و عامّه مردم بین عباد الله و عبید مملوکین فرق گذاشته اند. (مقاییس اللغة باب العین و الباء و ما یثلثهما - تهذیب اللغه باب العین و الدال مع الباء - لسان العرب باب العین)
یعنی هر دو لفظ (عباد و عبید) بر هر دو معنی صحیح است؛ یعنی بر بندگان الله و بندگان مردم، ولی عباد را در بندگان الله بکار بردند و عبید را بر بندگان مردم.
العَبْدُ: بنده را گویند، چه آزاد و چه مملوک باشد؛ زیرا همه بنده ی الله ﷻ هستند.
و عبد گفته و مملوک (غلام) منظور کرده می شود که در این صورت به شخص آزاد اطلاق نمی شود.
((عبد بر چهار معنی استعمال می شود:
۱شخص به حکم شرع عبد است؛ و آن مملوک می باشد و صاحب وی می تواند آن را بفروشد و بخرد.
۲عبد است از لحاظ ایجاد، که آن خاص الله ﷻ است؛ یعنی الله ﷻ وی را به وجود آورده است؛ پس وی بنده ی الله ﷻ است. از این وجه و این معنی در این آیه منظور شده است:
۳عبد است به اعتبار خدمت و عبادت؛ و مردم در این وجه بر دو قسمند: یکی بنده ی خالص الله ﷻ که این معنی منظور است در آیه ی: {واذکر عبدنا أیوب... یاد کن بنده ی من ایوب را.} و هر آیه ای که منظور پیامبران باشند.
۴و دیگری بنده ی دنیا و متاع آن و این معنی منظور است در
حدیث (تَعِسَ عَبْدُ الدِّرْهَمِ، تَعِسَ عَبْدُ الدِّینَارِ) بدبخت است بنده درهم و دینار. غریب القرآن عبد الله بن مسلم بن قتیبة الدینوری ج2ص319مفردات الفاظ القرآن راغب
عُبّادٌ یعبدون الله تعالی اطلاق می شود. (مقاییس اللغة باب العین و الباء و ما یثلثهما - تهذیب اللغه باب العین و الدال مع الباء - لسان العرب باب العین)
العبودیة: وفاء به عهد است و رضاء به موجود و صبر بر نداری.
عبادت: عمل بنده است بر خلاف هوای نفس خود برای جلب رضایت الله ﷻ. التعریفات جرجانی ص46ش قدیم
عبادت در شرع اخص از تعریف آن در لغت می باشد و آن؛ انجام آنچه که الله ﷻ از آن خشنود می شود؛ مانند خضوع و فروتنی و انجام اوامر وی تعالی و اجتناب از نواهی.
عبادت: نزدیکی جستن به الله ﷻ است به وسیله ی آنچه وی تعالی مشروع دانسته است؛ از قول و فعل ظاهری و باطنی. اسهام جمعیات التحفیظ ج1ص9
تکالیف با همه ی انواع خود در دو چیز خلاصه می شود 1)
تعظیم امر الله ﷻ و 2) شفقت و مرحمت بر خلق الله. (تفسیر رازی ذیل آیة8 مائدة)
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.