طریقت:
با این مقدمه و با امید به نتیجه بخش بودن این تحقیق، در اول تعریف کوتاهی از تصوّف می آوریم و بعد از آن به بدعت هائی که به نام صوفیه انجام می شود را با خلاصه ای توضیح به آیه های قرآن و تفاسیری که در این باره آمده موکول می کنیم. برای تعریف تصوّف سری به قرآن واحادیث نبوی می زنیم و نگاهی به آن می اندازیم باشد که راهنمای ما شود.
در بدو امر به حدیث شریف رسول الله ﷺ بر می خوریم که ایمان و اسلام و احسان را تعریف می کند و می فرماید:
❝
عن عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، قَالَ: بَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللّهِ ذَاتَ يَوْمٍ، إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ، شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ، لاَ يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ، وَلاَ يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ، حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ. فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ، وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ، وَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ! أَخْبِرْنِي عَنِ الإِسْلاَمِ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه وسلم: «الإِسْلاَمُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ الله وَأَنَّ مُحَمَّدا رَسُولُ اللّهِ، وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ، وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ، وَتَصُومَ رَمَضَانَ، وَتَحُجَّ الْبَيْتَ، إِنِ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلاً» قَالَ: صَدَقْتَ. قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ، يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ. قَالَ: فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِيمَانِ!. قَالَ: «أَنْ تُؤْمِنَ بِالله، وَمَلاَئِكَتِهِ، وَكُتُبِهِ، وَرُسُلِهِ، وَالْيَوْمِ الآخِرِ، وَتُؤْمنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ» قَالَ: صَدَقْتَ. قَالَ: فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِحْسَانِ؟. قَالَ: «أَنْ تَعْبُدَ الله كَأَنَّكَ تَرَاهُ. فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ، فَإِنَّهُ يَرَاكَ». قَالَ: فَأَخْبِرْنِي عَنِ السَّاعَةِ؟. قَالَ: «مَا الْمَسْؤُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ» قَالَ: فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا. قَالَ: «أَنْ تَلِدَ الأَمَةُ رَبَّتَهَا. وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ، الْعَالَةَ، رِعاءَ الشَّاءِ، يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ». قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ. فَلَبِثْتُ مَلِيّا. ثُمَّ قَالَ لِي: «يَا عُمَرُ! أَتَدْرِي مَنِ السَّائِلُ؟» قُلْتُ: الله وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَال«فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ. أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ». از حضرت عمر (رض): روزي ما نزد رسول الله ﷺ بوديم.
صحيح مسلم ج1ص134- مسند امام احمدج1ص84- سنن ابي داود ج12ص459
در این هنگام مردی با لباسی خیلی سفید و موهایی سیاه بر ما وارد شد و اصلاً بر وی اثری از اینکه مسافر باشد نبود. و کسی از ما نیز او را نمی شناخت. پیش رسول الله ﷺ آمد و زانو به زانو با ایشان نشست و دستان خود را بر زانوی رسول اللهﷺ گذاشت و گفت: ای محمّد به من از اسلام خبر ده؟ (به من بگو اسلام چیست؟) رسول الله ﷺ جواب دادند؛ اسلام این است که شهادت دهی و گواه باشی که هیچ الهی غیر از الله ﷻ نیست و محمد ﷺ پیامبر او است و نماز بر پاداری و زکات دهی و رمضان را روزه بگیری و اگر استطاعت داشتی، حج بجای آوری. آن مرد جواب داد: راست گفتی. حضرت عمر (رض) گفت: ما از این کار وی که هم می پرسد و هم تصدیق می کند تعجب کردیم. باز آن مرد پرسید به من از ایمان خبر ده؟ رسول الله ﷺ جواب دادند: ایمان این است که، الله ﷻ را باور کنی و فرشتگان الله ﷻ را و کتب آسمانی وی را و پیامبران وی را و قیامت را و اینکه ایمان آوری به اینکه خیر و شر از الله ﷻ است. آن مرد جواب داد: راست گفتی. باز آن مرد پرسید به من از احسان خبرده ؟ رسول الله ﷺ جواب دادند: احسان اینکه الله ﷻ را عبادت کنی طوری که انگار او را می بینی گرچه تو او را نمی بینی ولی او تو را می بیند. باز آن مرد پرسید به من از قیامت خبر ده؟ رسول الله ﷺ جواب دادند: در باره ی قیامت، سؤال شونده از سؤال کننده عالم تر نیست. پس آن مرد گفت پس از علامات قیامت خبر ده؟ رسول الله ﷺ فرمودند: از علامتهای آن اینکه کنیزان و اولاد آنها زیاد خواهد شد طوری که کنیز مالک خود را به دنیا خواهد آورد (و یا اینکه زنان بر مردان غالب خواهند شد) و اینکه کسانی را که هیچ نداشتند ببینی که در خانه های بزرگ به تفاخر مشغولند وکبر می ورزند. حضرت عمر (رض) فرمودند: بعد از آن مرد رفت. مدتی نشستیم بعد رسول اللهﷺ فرمودند ای عمر سائل را (سؤال کننده را) شناختی؟ گفتم الله ﷻ و رسول وی ﷺ عالمند. رسول الله ﷺ فرمودند: او جبرئیل (ع) بود و آمده بود که دین را به شما بیاموزد.
با تفکر در این حدیث می توان به این نتیجه رسید که تصوّف یعنی احسان و احسان یعنی اینکه الله ﷻ را عبادت کنی مانند آنکه او را می بینی. پس:
۳مانند کسی عبادت کنی که الله ﷻ را می بیند.
❝
قال رَسُولُ اللَّهِ: «إِنَّ اللَّهَ جَلَّ وَعَلا يَقُولُ: مَنْ عَادَى لِي وَلِيّاً، فَقَدْ آذَانِي، وَمَا تَقَرَّبَ إِلَيَّ عَبْدِي بِشَيْءٍ أَحَبَّ إِلَيَّ مِمَّا افْتَرَضْتُ عَلَيْهِ، وَمَا يَزَالُ يَتَقَرَّبُ إِلَيَّ بالنَّوَافِلِ حَتَّى أُحِبَّهُ، فَإِذَا أَحْبَبْتُهُ، كنْتُ سَمْعَهُ الَّذِي يَسْمَعُ بِهِ، وَبَصَرَهُ الَّذِي يُبْصِرُ بِهِ، وَيَدَهُ الَّتِي يَبْطِشُ بِهَا، وَرِجْلَهُ الَّتِي يَمْشِي بِهَا. فَإِنْ سَأَلَنِي عَبْدِي، أعْطَيْتُهُ، وَإِنِ اسْتَعَاذَنِي، أَعَذْتُهُ، وَمَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْءٍ أَنَا فَاعِلُهُ تَرَدُّدِي عَنْ نَفْسِ المُؤْمِنِ، يَكْرَهُ المَوْتَ وَأكْرَهُ مَسَاءَتَهُ». حديث قدسي: الله تعالي فرمودند:
صحيح ابن حبان ج1ص202 - سنن الكبري للبيهقي ج5ص156
هر کس ولی مرا دشمن بداند همانا مرا اذیت کرده است، بنده ی من به من نزدیک نمی شود مانند آنچه که نزدیک شده است با ادای فرائض (تا فرایض را به جا نیاورد به من نزدیک نمی شود) و با ادای نوافل بنده به من نزدیک و نزدیکتر می شود تا اینکه من او را دوست خود گیرم و وقتی دوست وی شدم پس من برای وی گوش و چشم و زبان و دست خواهم بود، پس اگر چیزی خواست به او عطاء کنم و اگر پناه خواست، پناه دهم. در انجام چیزی تردید نکردم مانند تردیدی که برای گرفتن جان مؤمن کردم. وی مرگ را ناخوش دارد و من هم ناخوشنودم از اذیت شدن وی.
این حدیث تکلیف به شریعت را طوری می نمایاند که اگر آن را انجام ندهیم به هیچ وجهی نمی توانیم به رضایت الله ﷻ برسیم و با انجام دادن فرایض و اضافه کردن نوافل به آن و خواستن رضایت الله ﷻ انسان را به دوستی با الله ﷻ می رساند و نوافل همان عبادات و کارهایی است که پیامبر ﷺ آنها را انجام می داده یا بر آنها دستور داده است. و این یعنی طریقت. یعنی کارهایی که پیامبر ﷺ انجام داده.
چه کسی باید بگوید که فلان عمل عبادت است و فلان چیز عبادت نیست؟ جواب آن معلوم است، آن را باید الله ﷻ بگوید نه کسی دیگر. حتّی حضرت رسول الله ﷺ نیز نمی تواند بگوید که چه چیزی عبادت است مگر با وحی از طرف الله ﷻ. چه رسد به
غير رسول اللهﷺ.
ترجمه
پس باید موافق شرع اسلام بود و غیر این بر باطل است.
و از آنجا که دیدن الله ﷻ بعد از مرگ برای مؤمنان ثابت است پس باید که قبل از مرگ طبیعی مُرد. یعنی خود را مانند مرده در نظر گرفته. موتوا قبل أن تموتوا مرقاة المفاتیح ج9ص53 و از مال و مقام دنیا دست کشید. پس کسی که بخاطر مال و مقام دست به هر کاری می زند، آیا می توان وی را محسن و صوفی دانست. پس تصوّف ادعاء نیست؛ زیرا مرده خود را به خاک تبدیل می کند؛ پس ای صوفی این تکبّر از کجاست.
به بیان دیگر: شریعت شرط است؛ طریقت ترک است؛ و حقیقت مرگ. (این سخن را یکی از بزرگان دین به نام الحاج حبیب الله قاری یزدانی (حاج ایشان) در دست نوشته ای که از ایشان باقی است به حضرت امام جعفر صادق (قدس سرّه) منتسب می کند.)
(شرط: یعنی باید به آن پایبند بود؛ بدون شریعت و پایبندی به آن، راه رفتن در راه طریقت امکان ندارد؛ ترک: یعنی فرار از شبهات؛ شبهه: چیزی که در آن احتمال ناروا بودن و درست نبودن باشد. و چیزهایی که ناروا می باشد را حرام گویند، مثل زنا و خمر و ربا و وام و عمل لوط؛ مرگ: یعنی خود را نیست دانستن. خود را در برابر الله ﷻ چیزی ندانستن مثل مرده بی آزار بودن و تسلیم الله ﷻ بودن).
حکایت موسی (ع) و جادوگران را بیاد آورید که در آن مردم موسی (ع) و جادوگران را به یک چشم می دیدند (زیرا هر دوی اینها کارهای عجیب از آنها سر می زد) و می گفتند که ببینیم کدام یک پیروز خواهد شد. در حالی که حضرت موسی (ع) از نزد الله ﷻ آمده بود و بر حقّ بود و جادوگران مخالف وی و بر باطل بودند و دیدید که در آخر موسی (ع) پیروز شد و جادوگران از کار خود توبه کردند و ایمان آوردند. پس بر ماست که مواظب باشیم و آگاه باشیم که دنبال جادوگر نرویم و دنباله رو موسی (ع) باشیم. (برای اطلاع از بحث بین موسی (ع) و جادوگران به قرآن رجوع شود خصوصاً سوره طه).
❝
مص تصوف إذا صار صوفيا. الصدق مع الله، والتحرر من سطوة الدنيا، وحسن التعامل مع الناس. هذا هو المشروع منه. وما أدخله بعضهم من انحراف عن القرآن والسنة من وحدة الوجود، والحلول، وسقوط التكاليف ونحوها، فهو كفر وزيغ وضلال.
معجم لغة الفقهاء ج1ص133
التصوف: تَصَوَّفَ: به کسی که صوفی شود، گفته می شود. صدق با الله ﷻ (رو راست بودن با الله ﷻ)، خود را از دنیا (مادیات) آزاد کردن و خوشرویی و احسان به مردم و این است آنچه مشروع است از تصوّف. آنچه که بعضی به تصوّف اضافه کرده اند چیزهایی که انحراف از قرآن و سنّت است مانند وحدت وجود (با الله ﷻ یکی شدن) و حلول (اینکه الله ﷻ در من حلول کرد) و اینکه می گویند از ما تکلیف (آنچه شرع به آن امر یا نهی کرده است) ساقط است و مانند اینها، پس آن کفر و گمراهی است.
تصوّف در حقیقت: از شبهه فرار کردن و عامل به شریعت بودن به طور کامل و ادامه دادن سنّت رسول الله ﷺ و صادق بودن و اخلاق حسنه داشتن در بین مردم می باشد.
گفتیم تصوّف یعنی از شبهه فرار کردن. ولی شبهه چیست؟ شبهه یعنی احتمال در امری است که امکان حرام یا بدعت یا مخالف سنّت بودن آن امر برود و کسانی که به عنوان اهل عرفان شناخته می شوند در امر دین و اخلاق و رفتار، کتاب الله ﷻ و سنّت رسول اللهﷺ را برپا می دارند و نسبت به بقیه ی افراد بیشترین پایبندی را به
احکام الهی و سنّت رسول اللهﷺ باید داشته باشند.
❝
کتاب فتح الرّبانی عبدالقادر گیلانی ص9و10
بایزید بسطامی می گوید: شهرت مردی را شنیدم که می گفتند در زهد و تقوی سرآمد زمان است، به دیدن او راغب شدم، یکی از یاران را گفتم مرا به نزد او راهنمایی کند، وقتی به خانه ی او رسیدیم، دیدیم از خانه خارج شد و به سوی مسجد رفت. بدنبال او داخل مسجد شدیم، دیدم در حالی که رو به قبله ایستاده بود، آب دهان بر زمین انداخت، او را سلام نگفتم و به دوستم گفتم بر گردیم، گفت مگر تو به دیدن این شخص نیامده ای، جواب دادم بلی، امّا او را دیدم که رو به قبله آب دهان خارج کرد و از آداب رسول الله ﷺ اطاعت نکرد، او را زاهد واقعی نمی دانم، چه هر کس یکی از سنّت های پیغمبر را ترک گوید، نمی تواند ادعای زهد و تقوی داشته باشد؛ و بدون اینکه کلمه ای با او سخن بگویم از مسجد خارج شدیم. همچنین وی می گوید: اگر کرامت شخص به جایی رسد که بر هوا بپرد، بدین عمل او نتوان اعتماد کرد، تا اینکه تحقیق کنیم در مقابل اوامر و نواهی شریعت چگونه رفتار می کند.
بله؛ طریقت یعنی در همه حال نگه داشتن احترام و تواضع در برابر الله ﷻ. یعنی در همه حال به یاد الله ﷻ بودن و وفق دادن زندگی به طریقی که الله ﷻ آن را بهتر و شایسته تر می داند.
و بیعت کردن یعنی کسی را که در علم و عمل به گفتار الله ﷻ و سنّت رسول اللهﷺ پایبند و از شریعت اسلام بیرون نیست را، به عنوان راهنما و پیر خود برگزیدن تا با کمک وی راههایی را که او برای رسیدن به الله ﷻ طی کرده تو نیز انجام دهی و رضایت و خشنودی الله ﷻ و رسولش ﷺ را به دست آوری.
شرایط بیعت:
❝
يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ عَلَى أَنْ لَا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِينَ وَلَا يَقْتُلْنَ أَوْلَادَهُنَّ وَلَا يَأْتِينَ بِبُهْتَانٍ يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ فَبَايِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿12﴾.
سوره ممتحنه آیه 12
ای پیامبر اگر زنان مؤمن نزد تو آمدند تا بیعت کنند، بدین شرط که هیچ کس را با الله ﷻ شریک نکنند و دزدی نکنند و زنا نکنند و فرزندان خود را نکشند و فرزندی را که از آن شوهرشان نیست به درو غ به او نسبت ندهند و در کارهای نیک نافرمانی تو نکنند، با آنها بیعت کن و برایشان آمرزش بخواه که الله ﷻ آمرزنده و مهربان است.
این است شرایط بیعت. بیعت کردن خارج شدن از شریعت نیست بلکه عمل به آن می باشد.
نکته:[و در کارهای نیک نافرمانی تو نکنند]. در اینجا الله ﷻ دستور می دهد که ای مسلمان، اگر پیامبر ﷺ نیز دستوری خلاف معروف بدهد از او اطاعت نکن و ما را در برابر تمام کارهایمان در شریعت مسئول می کند.
ما می دانیم که پیامبر عزیزمان هیچ وقت ما را به خلاف معروف راهنمایی نمی کند؛ زیرا خود الله ﷻ می گوید که: [او با هوای نفس سخن نمی گوید] و این حکم شامل ماست که اگر هر کس خلاف شریعت دستور و امر نماید، هر چند او پیامبر باشد یا اولیاء الله یا پیر یا عالم باشد، از او اطاعت مکن.
❝
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ. ﴿119﴾.
سوره توبه آیه 119
ای کسانی که ایمان آوردید، از الله ﷻ بترسید و با راستگویان باشید.
یعنی همنشینی با صادقان را برگزیدن و ادامه دادن راه آنها برای رسیدن به سعادت و رضایت الله ﷻ را به دست آوردن و این رضایت در صورتی به دست می آید که تنها راهی را که الله ﷻ گفته است را، انتخاب کنیم و بر راههای دیگر نرویم که راههای دیگر به سوی گمراهی است:
❝
وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ﴿153﴾.
سوره انعام آیه 153
و این است راه راست من. از آن پیروی کنید و به راههای گوناگون مروید که شما را از راه الله ﷻ پراکنده می سازد. اینهاست آنچه الله ﷻ شما را بدان سفارش می کند. شاید پرهیزگار شوید.
❝
وقال سيدي القطب الرباني الشيخ عبد القادر الكيلاني قدس سره: جميع الأولياء لا يستمدون إلا من كلام الله تعالى ورسوله صلى الله عليه وسلّمولا يعملون إلا بظاهرهما.
تفسیر آلوسی سوره ی کهف ذیل آیه ی82
عبدالقادر گیلانی (قدس سره) می فرمایند: همه ی اولیاء استمداد نمی کنند به غیر از کلام الله ﷻ و سنّت رسولش ﷺ، و عمل نمی کنند مگر بر ظاهر آیات و احادیث. مثل همه ی مسلمانان فقط به ظاهر شرع عمل می کنند و نمی گویند که مثلاً شما با ظاهر کار دارید ما با باطن. یعنی نماز می خوانند و تکالیف دیگر را انجام می دهند و هیچ گاه خود را از قید شریعت آزاد نمی بینند.
❝
وقال سيد الطائفة الجنيد قدس سره: الطرق كلها مسدودة إلا على من اقتفى أثر الرسول عليه الصلاة والسلام. وقال أيضاً: من لم يحفظ القرآن ولم يكتب الحديث لا يقتدي به في هذا العلم لأن علمنا مقيد بالكتاب والسنة.
تفسیر آلوسی سوره ی کهف ذیل آیه ی82
جنید بغدادی (قدّس سرّه) هم می فرمایند: همه ی راهها بسته است مگر بر کسی که طریقت رسول الله علیه الصلاة والسلام را در پیش گیرد و باز می فرمایند: هر کس که قرآن را حافظ نباشد و حدیث ننوشته باشد در این علم (تصوّف) به وی اقتداء نتوان کرد؛ زیرا علم ما بسته به قرآن و سنّت است.
❝
وقال السرى السقطي: التصوف اسم لثلاثة معان وهو لا يطفىء نور معرفته نور ورعه ولا يتكلم بسر باطن في علم ينقضه عليه ظاهر الكاتب ولا تحمله الكرامات على هتك محارم الله، وقال أيضاً قدس سره: من ادعى باطن علم ينقضه ظاهر حكم فهو غالط.
تفسیر آلوسی سوره ی کهف ذیل آیه ی82
سری سقطی می گوید: تصوّف اسمی است برای سه معنی و آن اینکه نور معرفت وی، نور پرهیزگاری وی را خاموش نکند (با دیدن چیزی از پرهیزگاری دست نکشد) و از سِرّ باطن حرفی نمی زند که با ظاهر کتاب الله مخالف باشد و دیدن کرامت، باعث زیر پا گذاشتن حرام های الله ﷻ نشود. و باز گوید که: هر کسی ادعای علم باطنی کند علمی که حکم ظاهر آن را نقض کند پس وی به راه اشتباه رفته است (به غلط رفته است).
❝
وقال أبو الحسين النوري: من رأيته يدعي مع الله تعالى حالة تخرجه عن حد العلم الشرعي فلا تقربه ومن رأيته يدعي حالة لا يشهد لها حفظ ظاهر فاتهمه على دينه. أبو الحسين النوري
تفسیر آلوسی سوره ی کهف ذیل آیه ی82
گوید: اگر کسی را دیدی که برای خود درجه ای از سوی الله ﷻ ادعاء می کند که با آن از حد علم شرعی خارج است، پس به وی نزدیک نشوید. و اگر کسی را دیدید که حالتی را برای خود ادعاء می کند ولی ظاهر شرع را رعایت نمی کند، پس وی را به دین خود متهم کنید (دیندار ندانید).
❝
وقال أبو سعيد الخراز: كل فيض باطن يخالفه ظاهر فهو باطل.
تفسیر آلوسی سوره ی کهف ذیل آیه ی82
أبو سعید الخراز گوید: هر فیض باطنی (چیزی که از طریق غیر مادی می رسد) که مخالف ظاهر شرع باشد آن باطل است.
و به اتفاق کامل علماء استقامت در شرع بزرگترین کرامت است و بزرگترین درجه ی اولیایی را در آن می بینند.
ما در میان خود علمایی داشتیم که در شریعت و عرفان سرآمد علماء بودند و کسانی مانند الحاج مقصود آخوند یزدانی، نظر آخوند ماهری، سلطان محمّد آخوند حبیبلی، اُراز آخوند محمّدی، حبیب الله قاری یزدانی (حاج ایشان)، آتا نیاز آخوند بخارایی و ... دیگر علماء بوده اند که همه دیده اند که ایشان هم از نظر علم و هم از نظر تقوا سرآمد بوده اند و در طول عمر مردم را راهنمایی و به راه راست هدایت کرده اند. و برای ما بهتر و پسندیده است که از راهی که آنها رفته اند پیروی کنیم، زیرا همه یقین داریم که ایشان خلاف شرع مصطفی ﷺ نکرده اند.