الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
وَالصَّلَاةُ والسَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ
وَعَلَى آلِهِ وَأصْحَابِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإحْسَانٍ إلَى يَوْمِ الدِّينِ
أمَّا بَعْدُ
سلام آمین همچنین قبول حق.

چند نکته در این مورد:
۱ اول صف افضل از صفوف بعدی است.
۲ در صف اول افضل آن درست پشت سر امام است.
۳ اولویت با کسی است که بدون اذیت کردن دیگران در مکان بایستد. یعنی هرکس اول جا گرفت این مکان برای وی است.
۴ بهتر است که افضل قوم پشت سر امام بایستد.
۵ اگر افضل آمد بهتر است که مکانش را برای آن افضل ایثار کند یعنی خودش برود کنار تا آن افضل در آن مکان بایستد.
نتیجه و‌ جواب این سوال:
مؤذن اگر اول از همه پشت سر امام ایستاد حق با وی است و کسی حق ندارد وی را از مکانش دور کند. اگر مؤذن خودش ایثار کند بهتر است به جهت رعایت افضل پشت سر امام بودن. این ایثار نیز ثواب دارد.
از طرف دیگر تخصیص مکان برای خود خوب نیست طوری که اگر غیر بایستد ناراحت شود. آن افضل نیز بهتر است برای رعایت افضلیت خودش پشت سر امام بنشیند تا پشت سر امام قرار بگیرد.

ﻭﻳﻨﺒﻐﻲ ﻟﻹﻣﺎﻡ ﺃﻥ ﻳﻘﻒ ﺑﺈﺯاء اﻟﻮﺳﻂ ﻓﺈﻥ ﻭﻗﻒ ﻓﻲ ﻣﻴﻤﻨﺔ اﻟﻮﺳﻂ ﺃﻭ ﻓﻲ ﻣﻴﺴﺮﺗﻪ ﻓﻘﺪ ﺃﺳﺎء ﻟﻤﺨﺎﻟﻔﺔ اﻟﺴﻨﺔ. ﻫﻜﺬا ﻓﻲ اﻟﺘﺒﻴﻴﻦ ﻭﻳﻨﺒﻐﻲ ﺃﻥ ﻳﻜﻮﻥ ﺑﺤﺬاء اﻹﻣﺎﻡ ﻣﻦ ﻫﻮ ﺃﻓﻀﻞ

اﻟﻔﺘﺎﻭﻯ اﻟﻬﻨﺪﻳﺔ-ﻛﺘﺎﺏ اﻟﺼﻼﺓ ﻭﻓﻴﻪ اﺛﻨﺎﻥ ﻭﻋﺸﺮﻭﻥ ﺑﺎﺑﺎ-اﻟﻔﺼﻞ اﻟﺨﺎﻣﺲ ﻓﻲ ﺑﻴﺎﻥ ﻣﻘﺎﻡ اﻹﻣﺎﻡ ﻭاﻟﻤﺄﻣﻮﻡ- ﺻﻔﺤﺔ -89

ﻭﻓﻲ ﺣﺎﺷﻴﺔ اﻷﺷﺒﺎﻩ ﻟﻠﺤﻤﻮﻱ ﻋﻦ اﻟﻤﻀﻤﺮاﺕ ﻋﻦ اﻟﻨﺼﺎﺏ: ﻭﺇﻥ ﺳﺒﻖ ﺃﺣﺪ ﺇﻟﻰ اﻟﺼﻒ اﻷﻭﻝ ﻓﺪﺧﻞ ﺭﺟﻞ ﺃﻛﺒﺮ ﻣﻨﻪ ﺳﻨﺎ ﺃﻭ ﺃﻫﻞ ﻋﻠﻢ ﻳﻨﺒﻐﻲ ﺃﻥ ﻳﺘﺄﺧﺮ ﻭﻳﻘﺪﻣﻪ ﺗﻌﻈﻴﻤﺎ ﻟﻪ اﻩـ ﻓﻬﺬا ﻳﻔﻴﺪ ﺟﻮاﺯ اﻹﻳﺜﺎﺭ ﺑﺎﻟﻘﺮﺏ ﺑﻼ ﻛﺮاﻫﺔ ﺧﻼﻓﺎ ﻟﻠﺸﺎﻓﻌﻴﺔ. ﻭﻗﺎﻝ ﻓﻲ اﻷﺷﺒﺎﻩ: ﻟﻢ ﺃﺭﻩ ﻷﺻﺤﺎﺑﻨﺎ. ﻭﻧﻘﻞ اﻟﻌﻼﻣﺔ اﻟﺒﻴﺮﻱ ﻓﺮﻭﻋﺎ ﺗﺪﻝ ﻋﻠﻰ ﻋﺪﻡ اﻟﻜﺮاﻫﺔ، ﻭﻳﺪﻝ ﻋﻠﻴﻪ ﻗﻮﻟﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ {ﻭﻳﺆﺛﺮﻭﻥ ﻋﻠﻰ ﺃﻧﻔﺴﻬﻢ ﻭﻟﻮ ﻛﺎﻥ ﺑﻬﻢ ﺧﺼﺎﺻﺔ}


[ اﻟﺤﺸﺮ: 9]
ﻭﻣﺎ ﻓﻲ ﺻﺤﻴﺢ ﻣﺴﻠﻢ ﻣﻦ «ﺃﻧﻪ - ﻋﻠﻴﻪ اﻟﺼﻼﺓ ﻭاﻟﺴﻼﻡ - ﺃﺗﻲ ﺑﺸﺮاﺏ ﻓﺸﺮﺏ ﻣﻨﻪ ﻭﻋﻦ ﻳﻤﻴﻨﻪ ﺃﺻﻐﺮ اﻟﻘﻮﻡ ﻭﻫﻮ اﺑﻦ ﻋﺒﺎﺱ ﻭﻋﻦ ﻳﺴﺎﺭﻩ ﺃﺷﻴﺎﺥ، ﻓﻘﺎﻝ - ﻋﻠﻴﻪ اﻟﺼﻼﺓ ﻭاﻟﺴﻼﻡ - ﻟﻠﻐﻼﻡ: ﺃﺗﺄﺫﻥ ﻟﻲ ﻓﻲ ﺃﻥ ﺃﻋﻄﻲ ﻫﺆﻻء؟ ﻓﻘﺎﻝ اﻟﻐﻼﻡ ﻻ ﻭاﻟﻠﻪ، ﻓﺄﻋﻄﺎﻩ اﻟﻐﻼﻡ» ﺇﺫ ﻻ ﺭﻳﺐ ﺃﻥ ﻣﻘﺘﻀﻰ ﻃﻠﺐ اﻹﺫﻥ ﻣﺸﺮﻭﻋﻴﺔ ﺫﻟﻚ ﺑﻼ ﻛﺮاﻫﺔ ﻭﺇﻥ ﺟﺎﺯ ﺃﻥ ﻳﻜﻮﻥ ﻏﻴﺮ ﺃﻓﻀﻞ. اﻩـ.
ﺃﻗﻮﻝ: ﻭﻳﻨﺒﻐﻲ ﺗﻘﻴﻴﺪ اﻟﻤﺴﺄﻟﺔ ﺑﻤﺎ ﺇﺫا ﻋﺎﺭﺽ ﺗﻠﻚ اﻟﻘﺮﺑﺔ ﻣﺎ ﻫﻮ ﺃﻓﻀﻞ ﻣﻨﻬﺎ؛ ﻛﺎﺣﺘﺮاﻡ ﺃﻫﻞ اﻟﻌﻠﻢ ﻭاﻷﺷﻴﺎﺥ، ﻛﻤﺎ ﺃﻓﺎﺩﻩ اﻟﻔﺮﻉ اﻟﺴﺎﺑﻖ ﻭاﻟﺤﺪﻳﺚ ﻓﺈﻧﻬﻤﺎ ﻳﺪﻻﻥ ﻋﻠﻰ ﺃﻧﻪ ﺃﻓﻀﻞ ﻣﻦ اﻟﻘﻴﺎﻡ ﻓﻲ اﻟﺼﻒ اﻷﻭﻝ، ﻭﻣﻦ ﺇﻋﻄﺎء اﻹﻧﺎء ﻟﻤﻦ ﻟﻪ اﻟﺤﻖ ﻭﻫﻮ ﻣﻦ ﻋﻠﻰ اﻟﻴﻤﻴﻦ، ﻓﻴﻜﻮﻥ اﻹﻳﺜﺎﺭ ﺑﺎﻟﻘﺮﺑﺔ اﻧﺘﻘﺎﻻ ﻣﻦ ﻗﺮﺑﺔ ﺇﻟﻰ ﻣﺎ ﻫﻮ ﺃﻓﻀﻞ ﻣﻨﻬﺎ ﻭﻫﻮ اﻻﺣﺘﺮاﻡ اﻟﻤﺬﻛﻮﺭ. ﺃﻣﺎ ﻟﻮ ﺁﺛﺮﻩ ﻋﻠﻰ ﻣﻜﺎﻧﻪ ﻓﻲ اﻟﺼﻒ ﻣﺜﻼ ﻣﻦ ﻟﻴﺲ ﻛﺬﻟﻚ ﻳﻜﻮﻥ ﺃﻋﺮﺽ ﻋﻦ اﻟﻘﺮﺑﺔ ﺑﻼ ﺩاﻉ، ﻭﻫﻮ ﺧﻼﻑ اﻟﻤﻄﻠﻮﺏ ﺷﺮﻋﺎ، ﻭﻳﻨﺒﻐﻲ ﺃﻥ ﻳﺤﻤﻞ ﻋﻠﻴﻪ ﻣﺎ ﻓﻲ اﻟﻨﻬﺮ ﻣﻦ ﻗﻮﻟﻪ: ﻭاﻋﻠﻢ ﺃﻥ اﻟﺸﺎﻓﻌﻴﺔ ﺫﻛﺮﻭا ﺃﻥ اﻹﻳﺜﺎﺭ ﺑﺎﻟﻘﺮﺏ ﻣﻜﺮﻭﻩ ﻛﻤﺎ ﻟﻮ ﻛﺎﻥ ﻓﻲ اﻟﺼﻒ اﻷﻭﻝ ﻓﻠﻤﺎ ﺃﻗﻴﻤﺖ ﺁﺛﺮ ﺑﻪ ﻭﻗﻮاﻋﺪﻧﺎ ﻻ ﺗﺄﺑﺎﻩ. اﻩـ. ﻣﻄﻠﺐ ﻓﻲ اﻟﻜﻼﻡ ﻋﻠﻰ اﻟﺼﻒ اﻷﻭﻝ