0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ نُوحٍ إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ إِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكُمْ مَقَامِي وَتَذْكِيرِي بِآيَاتِ اللَّهِ فَعَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْتُ فَأَجْمِعُوا أَمْرَكُمْ وَشُرَكَاءَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُنْ أَمْرُكُمْ عَلَيْكُمْ غُمَّةً ثُمَّ اقْضُوا إِلَيَّ وَلَا تُنْظِرُونِ ﴿71﴾
يُونُس
فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَمَا سَأَلْتُكُمْ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى اللَّهِ ۖ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ ﴿72﴾
يُونُس
فَكَذَّبُوهُ فَنَجَّيْنَاهُ وَمَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَجَعَلْنَاهُمْ خَلَائِفَ وَأَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا ۖ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُنْذَرِينَ ﴿73﴾
يُونُس
ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْ بَعْدِهِ رُسُلًا إِلَىٰ قَوْمِهِمْ فَجَاءُوهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا بِمَا كَذَّبُوا بِهِ مِنْ قَبْلُ ۚ كَذَٰلِكَ نَطْبَعُ عَلَىٰ قُلُوبِ الْمُعْتَدِينَ ﴿74﴾
يُونُس
ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْ بَعْدِهِمْ مُوسَىٰ وَهَارُونَ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِ بِآيَاتِنَا فَاسْتَكْبَرُوا وَكَانُوا قَوْمًا مُجْرِمِينَ ﴿75﴾
يُونُس
فَلَمَّا جَاءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوا إِنَّ هَٰذَا لَسِحْرٌ مُبِينٌ ﴿76﴾
يُونُس
قَالَ مُوسَىٰ أَتَقُولُونَ لِلْحَقِّ لَمَّا جَاءَكُمْ ۖ أَسِحْرٌ هَٰذَا وَلَا يُفْلِحُ السَّاحِرُونَ ﴿77﴾
يُونُس
قَالُوا أَجِئْتَنَا لِتَلْفِتَنَا عَمَّا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا وَتَكُونَ لَكُمَا الْكِبْرِيَاءُ فِي الْأَرْضِ وَمَا نَحْنُ لَكُمَا بِمُؤْمِنِينَ ﴿78﴾
يُونُس
وَقَالَ فِرْعَوْنُ ائْتُونِي بِكُلِّ سَاحِرٍ عَلِيمٍ ﴿79﴾
يُونُس
فَلَمَّا جَاءَ السَّحَرَةُ قَالَ لَهُمْ مُوسَىٰ أَلْقُوا مَا أَنْتُمْ مُلْقُونَ ﴿80﴾
يُونُس
فَلَمَّا أَلْقَوْا قَالَ مُوسَىٰ مَا جِئْتُمْ بِهِ السِّحْرُ ۖ إِنَّ اللَّهَ سَيُبْطِلُهُ ۖ إِنَّ اللَّهَ لَا يُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِينَ ﴿81﴾
يُونُس
وَيُحِقُّ اللَّهُ الْحَقَّ بِكَلِمَاتِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ ﴿82﴾
يُونُس
فَمَا آمَنَ لِمُوسَىٰ إِلَّا ذُرِّيَّةٌ مِنْ قَوْمِهِ عَلَىٰ خَوْفٍ مِنْ فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِمْ أَنْ يَفْتِنَهُمْ ۚ وَإِنَّ فِرْعَوْنَ لَعَالٍ فِي الْأَرْضِ وَإِنَّهُ لَمِنَ الْمُسْرِفِينَ ﴿83﴾
يُونُس
وَقَالَ مُوسَىٰ يَا قَوْمِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ فَعَلَيْهِ تَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُسْلِمِينَ ﴿84﴾
يُونُس
فَقَالُوا عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْنَا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ﴿85﴾
يُونُس
وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ ﴿86﴾
يُونُس
وَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ مُوسَىٰ وَأَخِيهِ أَنْ تَبَوَّآ لِقَوْمِكُمَا بِمِصْرَ بُيُوتًا وَاجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ ۗ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ ﴿87﴾
يُونُس
وَقَالَ مُوسَىٰ رَبَّنَا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلَأَهُ زِينَةً وَأَمْوَالًا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِكَ ۖ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَىٰ أَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوا حَتَّىٰ يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ ﴿88﴾
يُونُس
قَالَ قَدْ أُجِيبَتْ دَعْوَتُكُمَا فَاسْتَقِيمَا وَلَا تَتَّبِعَانِّ سَبِيلَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ ﴿89﴾
يُونُس
وَجَاوَزْنَا بِبَنِي إِسْرَائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُودُهُ بَغْيًا وَعَدْوًا ۖ حَتَّىٰ إِذَا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قَالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ ﴿90﴾
يُونُس
آلْآنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ ﴿91﴾
يُونُس
فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ آيَةً ۚ وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ عَنْ آيَاتِنَا لَغَافِلُونَ ﴿92﴾
يُونُس
وَلَقَدْ بَوَّأْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ مُبَوَّأَ صِدْقٍ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ فَمَا اخْتَلَفُوا حَتَّىٰ جَاءَهُمُ الْعِلْمُ ۚ إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ ﴿93﴾
يُونُس
فَإِنْ كُنْتَ فِي شَكٍّ مِمَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ فَاسْأَلِ الَّذِينَ يَقْرَءُونَ الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكَ ۚ لَقَدْ جَاءَكَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ ﴿94﴾
يُونُس
وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ فَتَكُونَ مِنَ الْخَاسِرِينَ ﴿95﴾
يُونُس
إِنَّ الَّذِينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَتُ رَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ ﴿96﴾
يُونُس
وَلَوْ جَاءَتْهُمْ كُلُّ آيَةٍ حَتَّىٰ يَرَوُا الْعَذَابَ الْأَلِيمَ ﴿97﴾
يُونُس
فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَىٰ حِينٍ ﴿98﴾
يُونُس
تفسیر

از اقوام هلاک شده بخاطر کفر، قومی از آنها نبود که ایمان آورده باشد در زمانی که وقت داشتند و از این طریق از هلاک جسته باشند، لیکن قوم یونس وقتی نشانه های عذاب را دیدند و آن قبل واجب شدن عذاب بر آنها بود، ایمان حقیقی آوردند و به سبب ایمانشان عذاب دنیوی را برداشتیم و تا وقت رسیدن اجلشان، آنان را از دنیا بهره مند ساختیم.

مستندات
فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا:
هان آگاه باشید ،یک آبادی از کفاری که هلا کرده ایم، قبل دیدن عذاب، آیا کسی از آنها توبه کرده است؟ ایمان خالص آورده اند؟ یعنی آیا بدون درنگ ایمان اورده اند؟ مثلا فرعون در وقت دیدن عذاب نیز آن را به تاخیر انداخت تا اینکه هلاک شد. (نسفی)
تا ایمانش نفع دهد به این معنا که الله متعال ایمان آنها را بخاطر اینکه در وقت اختیار خود، انجام داده اند،قبول کرده باشد. (نسفی)
تا با ایمانشان عذاب از آنان دور کرده شود. (ابوسعود)
از آنجا که وقتی زمان برای جبران داشتند، از کفر برنگشتند، عذاب بر آنها واجب شده است و این آیه در تقریر آیه ی قبلی است بغیر از قوم یونس که قبل اینکه عذاب بر آنها واجب شود، جبران کردند و توبه کردند. (ابوسعود)
إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَىٰ حِينٍ
از اقوام هلاک شده، قومی ایمان نیاوردند لیکن قوم یونس وقتی ایمان آوردند عذاب خوارکننده ی دنیوی را از آنها برداشتیم و تا سررسید اجلشان به حالشان گذاشتیم. (نسفی با تصرف)
از اقوام عاصی گذشته قومی نبود که ایمان آورده باشد و ایمانش به آنان سود داده باشد، بغیر از قوم یونس. (بیضاوی)
همین که نشانه های عذاب را دیدند، توبه کردند و به وقت نزول عذاب نگذاشتند. (بیضاوی)
آنان را از بعد برداشته شدن عذاب، از متاع دنیا بهره مند ساختیم. (ابوسعود)
در بیان قصه ی حضرت یونس آمده است:
وقتی حضرت یونس برای اهل نینوا از مناطق موصل به پیامبری مبعوث شد، و تبلیغ کرد، انکار و تکذیب کردند و حضرت یونس عصبانی شده و از پیش آنها رفت. وقتی قومش دیدند که حضرت یونس نیست، از نازل شدن عذاب ترسیدند و دست از کار کشیده و چهل روز به به دعا و گریه و زاری پرداختند و بعد به صحرا رفته و زنان و کودکان و احشام را از هم جدا کرده و زاری کردند و ایمان خود را اظهار کرده و توبه کردند و توبه ی انها قبول شد و تمامی ظلمهاییکه انجام داده بودند را برگرداندند حتی گفته میشود اگر سنگی بدون اجازه برداشته بودند که اساس خانه اش بر آن بود، آن سنگ را برداشته و به صاحبش پس داده بودند. (نسفی)
گفته شده است: وقتی آمدن عذاب را دیدند به پیش بزرگی که از علمای آنان باقی مانده بودند رفتند و چاره جویی خواستند و آن عالم گفت که این دعا را بخوانید: یا حی حین لا حی؛ ای زنده ایکه قبل هر زنده ای بوده ای؛. و یا حی محیی الموتی؛ ای زنده ی زنده گرداننده ی مرده ها؛ و یا حی لا اله الا انت ؛ و ای زنده ایکه الهی جز تو نیست. به این ترتیب توبه ی آنها قبول شد. (نسفی)
از فضیل: اللهم إن ذنوبنا قد عظمت وجلت وأنت اعظم منها وأجل افعل بناما أنت أهله ولا تفعل بنا ما نحن أهله؛ این دعا را گفته اند: بار الها گناهان ما بزرگ شده است و آشکار شده است و تو ای پروردگار ما از گناهان ما بزرگتری و مقامت بالاتر است با ما طبق آنچه اهلش هستی معامله کن نه آنچنان که ما اهلش هستیم. (نسفی)
آمده است: وقتی حضرت یونس را تکذیب کردند به آنان وعده ی نزول عذاب تا سه یا سی روز داد و وقتی موعد عذاب نزدیک شد، آسمان ابری شد و تاریک شد و دود غلیظی بلند شد و کل آبادی آنان را فرا گرفت، قوم وی ترسیدند و در پی یونس گشتند و یونس را نیافتند و یقین پیدا کردند که درست میگفته است و همه جمع شده از یکدیگر خداحافظی کرده و ه زاری پرداختند و صدا و غوغا برخواست و توبه کردند و به الله تضرع کردند و الله متعال توبه و دعایشان قبول کرد و عذاب را از آنان برداشت و این واقعه در روز عاشورا و روز جمعه بوده است. (بیضاوی)
وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعًا ۚ أَفَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّىٰ يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ ﴿99﴾
يُونُس
تفسیر

اگر الله متعال در مشیئتش این میبود که همه ی بندگانش ایمان بیاورند، همه بدن استثنا ایمان میآورند ولی از آنجا که الله بر همه چیز و همه زمان عالم است، دانست که بعضی ایمان را اختیار نمیکنند پس توفیق ایمان را از آنان گرفت. پس وقتی قضیه اینچنین است، آیا تو ای محمد میتوانی مردم را اجبار به ایمان کنی؟ ایمان که تصدیق قلبی و اقرار زبانی است از دست بشر خارج است که بتواند کسی را مجبور به این امر کند.

مستندات
وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَن فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعًا:
در بیان این مساله که ایمان و کفر به مشیئت و خواست الهی است این آیه را بیان کرده است. (نیسابوری)
برای بیان این مساله است که ایمان و کفر انسانها بر مشیئت الهی میگردد و دور میزند. (ابوسعود)
یعنی اگر الله متعال میخواست که تمامی انسانها و اجنه ی روی زمین ایمان بیاورند، ایمان میآوردند. (ابوسعود)
یعنی همه ی آنها حتی یک نفر نیز بدون ایمان نمیماند. (ابوسعود)
و همه نیز بر ایمان متفق میشدند و اختلافی پیش نمیآمد لیکن الله متعال این را نخواسته است چراکه با حکمت اساس تکوین و هستی و تشریع بر آن بنا شده است، همخوانی نداشت. (ابوسعود)
أَفَأَنتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّىٰ يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ:
آیا تو آنکس را که الله ایمانش را نخواسته است، مجبور میکنی تا اینکه ایمان بیاورند. (ابوسعود)
یعنی آیا پرودگارت ایمانش را نمیخواهد و تو آنان را مجبور میکنی؟ (ابوسعود)
به طریق استفهام آوردن این مطلب را میرساند که اکراه به ایمان جزو ممکنات است ولی در شان کسی و چیزی غیر از الله متعال نیست. (ابوسعود)
یعنی اگر الله از روی لطف به همه ایمان میداد، ایمان میآوردند لیکن وقتی از دانست که بعضی از آنها ایمان نمیآورند، به همه ایمان عطا نکرده است. (نسفی)
زیرا فقط الله متعال است که میتواند در قلب آنها کاری کند تا مضطر به ایمان شوند و این کار از قدرت بشر خارج است. (ابوسعود)
آنچه از مشئت الهی ایمانش نباشد، با اکراه نیز نمیشود به ایمان آورد چه برسد به اینکه با نصیحت و تشویق حاصل شود. (مظهری)
زیرا ایمان یعنی تصدیق به قلب و اقرار به زبان است و حاصل کردن ان در دیگران برای بشر مقدور نیست. (نسفی)
در این آیه تسلی خاطر رسول الله ص است که بر عدم ایمان کفار ناراحت نشود. (مظهری)
آنچه الله خواسته است این است که هرکس که اختیار ایمان وی را دانست به ایمان توفیقش داد و هرآنکس که اختیار کفر وی را میدانست در کفر رها کرد. (نسفی)
وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ وَيَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ ﴿100﴾
يُونُس
تفسیر

بر هیچ نفسی نمیرسد که ایمان بیاورد مگر اینکه لطف و خواست و توفیق الهی شامل حال وی شود و کفر را و بدی ها را و شیطان را بر کسانیکه از عقل خود استفاده نمیکنند و در دیدن نشانه های الهی صرف نمیکنند، مسلط میگرداند.

مستندات
وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَن تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ
کسی را نمیرسدکه ایمان بیاورد مگر اینکه مشمول مشیئت و خواست و قضای الهی شود. (نسفی)
از ابن عباس: باذن الله یعنی به امر الله. (خازن)
مگر اینکه هموار سازی الله باشد و یا توفیقش باشد. (نسفی)
پس خود را برای هدایت آنان به زحمت نیانداز چراکه هدایت دست الله است. (بیضاوی)
بیان تبعیت نفوس مومنه از مشیئت الهی در ایمان آوردن است و در آیه ی قبل به طور کلی بیان کرده بود. (ابوسعود)
یعنی ایمان نفس در هیچ یک از احوالات وی حاصل نمیشود مگر به مشیئت الهی. (ابوسعود)
وَيَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ
رجس در اینجا: عذاب الله و یا ناخوشنودی الله و یا تسلط شیطان است. (نسفی)
رجس یعنی کفر و اصل رجس هرآنچه که بد و مورد نفرت باشد. (ابوسعود)
یعنی عذاب و ناخوشنودی را میگرداند بر کسانیکه از عقل خود استفاده نمیکنند.(نسفی)
و یا شیطان را بر انان مسلط میگرداند. (نسفی)
برای کسانیکه فکر خود را به تفکر در دلایل و حجتها معطوف نمیدارند. (بیضاوی)
ویا اینکه دلایل وجود الله را فهم و درک نمیکنند چراکه بر قلبهای آنان مهر و موم زده شده است و تاویل اول با آیه ی بعدی همخوانی بیشتری دارد. (بیضاوی)
قُلِ انْظُرُوا مَاذَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ وَمَا تُغْنِي الْآيَاتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ ﴿101﴾
يُونُس
تفسیر

به منکران بگو تا نگاهی با دید علمی به آنچه در آسمانها و زمین از مخلوقات الله متعال است، نظری بیاندازند چراکه هرکس با هر دیدی که باشد اگر واقعا برای جستجوی حقیقت وجود الله و خالق، به خلقت جهان هستی نگاهی بیناندازد، ایمان برایش مسجل خواهد شد ولی نشانه و معجزه و پیامبران برای کسانیکه تفکر در این مورد ندارند سودی ندارد و نفعی ندارد و ایمان نمیآورند. نکته: اکثر کسانیکه ایمان نمیآورند در خود مساله ی ایمان تفکری ندارند بلکه گفتار کفار دیگر را تکرار میکنند و دنبال فهم و تفکر نیستند.

مستندات
قُلِ انظُرُوا مَاذَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ
ای محمد به مشرکانی که از تو آیه و نشانه میخواهند بگو که به آسمانها و زمین با دید عبرت و تفکر نگاه کنند. (خازن)
یعنی به آنچه در آسمانها و زمین خلق کرده است نظر بیاندازید. (خازن)
وقتی عبرت نگرفتند و درس نگرفتند، فرمود:.. (بحر العلوم)
وَمَا تُغْنِي الْآيَاتُ وَالنُّذُرُ عَن قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُونَ
منظور از نذر، پیامبران هستند. (خازن)
این در حق اقوامی است که در علم الله عدم ایمان آنان بوده است. (خازن)
نشانه ها و دلایل سودی نمیرساند. (بحر العلوم)
ابوالعالیه: معجزات و رسولان سودی نمیرسانند برای.... (بحر العلوم)
عَن قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُونَ
یعنی اقوامی که رغبتی به ایمان ندارد و در طلب حق نیستند. (بحر العلوم)
از آنان انتظار ایمان نیست، چراکه تفکر نمیکنند.(نسفی)
فَهَلْ يَنْتَظِرُونَ إِلَّا مِثْلَ أَيَّامِ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْ ۚ قُلْ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ ﴿102﴾
يُونُس
تفسیر

آیا مشرکان عرب منتظر چیزی غیر از انتظار امتها گذشته هستند؟ یعنی آنان با این تاخیر در ایمان و لجاجتی که به خرج میدهند منتظر چیزی جز عذاب نیستند پس ای محمد به آنان بگو که منتظر باشند حالا این انتظار هلاک رسول الله باشد یا هلاک خودشان که من (محمد) نیز منتظر وقایع زمان هستم.

مستندات
فَهَلْ يَنتَظِرُونَ إِلَّا مِثْلَ أَيَّامِ الَّذِينَ خَلَوْا مِن قَبْلِهِمْ
ایام در اینجا به معنی وقایع و حوادث است. (قرطبی)
قتاده: وقایعی که بر قوم نوح و عاد و ثمود، رخ داده است. (قرطبی)
ایام هرآنچه از خیر و شر که گذشته است. (قرطبی)
یعنی مشرکین عرب. (ابوسعود)
انتظار دیگری نداشته باشند چراکه مستحق چیزی غیر از عذاب نیستند. (ابوسعود)
آیا اینها منتظر هلاک من هستند همچنانکه امتهای گذشته بوده اند؟ (تاویلات اهل سنت)
یعنی مثل انتظار امتهای گذشته که منتظر هلاک رسولان خود بودند. (تاویلات اهل سنت)
آیا ایمان را تاخیر میاندازند مثل تاخیر انداختن امتهای گذشته تا اینکه عذاب نازل گشت. (تاویلات اهل سنت)
یعنی تاخیر میکنند تا وقتی که دیگر ایمان نفعی ندارد. (تاویلات اهل سنت)
قُلْ فَانتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُم مِّنَ الْمُنتَظِرِينَ
پس منتظر باشید. این از روی تهدید گفته شده است. (قرطبی)
منتظر عاقبت خود باشید که من نیز منتظر آن هستم. (ابوسعود)
من نیز منتظر وعده ی پروردگارم هستم. (قرطبی)
ما منتظر هلاک من باشید من نیز منتظر هلاک شما هستم. (بحر العلوم)
ثُمَّ نُنَجِّي رُسُلَنَا وَالَّذِينَ آمَنُوا ۚ كَذَٰلِكَ حَقًّا عَلَيْنَا نُنْجِ الْمُؤْمِنِينَ ﴿103﴾
يُونُس
تفسیر

وقتی عذاب الله بر آن اقوام فرود آمد، رسولان را به همراه مومنان نجات داده ایم و همچنین خواهد بود که بر ما نجات رسولان به همراه مومنان از عذاب الهی بر ما واجب است.

مستندات
ثُمَّ نُنَجِّي رُسُلَنَا وَالَّذِينَ آمَنُوا
بعد نزول عذاب ما رسولان را به همراه ایمان آورندگان نجات داده ایم پس وقتی عذاب نازل شود، محمد و مومنان را نجات خواهد داد.(بحر العلوم)
كَذَٰلِكَ حَقًّا عَلَيْنَا نُنجِ الْمُؤْمِنِينَ
همچنین بر ما واجب است که مومنین را از عذاب نجات دهیم. (بحر العلوم)
از هر شدت و عذابی نجات میدهیم. (ابوسعود)
منظور از مومنان در اینجا ممکن است که شامل پیامبران نیز باشد و یا اینکه منظور اتباع رسولان باشد که در هر صورت بدون ذکر نیز نیازی به بیان نجات آنان نبوده و معلوم است. (ابوسعود)
آگاهی میدهد که مدار نجات، ایمان است نه چیز دیگر. (ابوسعود)
قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي شَكٍّ مِنْ دِينِي فَلَا أَعْبُدُ الَّذِينَ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَٰكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ ۖ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ﴿104﴾
يُونُس
تفسیر

بگو ای محمد، هان ای مردم اگر شما در شک هستید که دین من چیست و در شک شدید بدانید که من آنچه را که شما از بتان عبادت میکنید، عبادت نمیکنم بلکه الله را عبادت میکنم که از صفات وی میراندن شما است و هلاک کننده ی شماست و دیگر اینکه مامور هستم به اینکه از مومنان خالص الله باشم و از رسولان باشم.

مستندات
قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ
ای محمد به کسانیکه تو را به سوی انها فرستاده ایم و در مساله ی تو شک کردند و ایمان نیاورده اند، بگو: (خازن)
به تمامی کسانیکه در دین تو شک میکنند و کفر میورزند بگو. (آلوسی)
إِن كُنتُمْ فِي شَكٍّ مِّن دِينِي
یعنی در آنچه من شما را به ان میخوانم. (خازن)
وقتی مشرکین نشانه ها و معجزات رسول الله ص را دیدند، بعضی از عرب از انکار محض خارج شده و در شک افتادند پس رسول الله ص میفرماید که شایسته نیست که در شک باشید. (خازن)
اگر نمیدانید من چه چیزی را عبادت میکنم و گفتید که دین پدران خود را ترک کرده است.(آلوسی)
وقتی شما در دینی که من بدان شما میخوانم در شک شدید پس در دین خود نیز شک کرده اید، باز دین من را ترک کرده اید پس من نیز در دینی که خود شما در آن شک دارید، وارد نخواهم شد. (تاویلات اهل سنت)
فَلَا أَعْبُدُ الَّذِينَ تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ
اگر بر شک خود اصرار میورزید بدانید که من این بتان شما را عبادت نمیکنم. (خازن)
در هیچ یک از زمانها. (آلوسی)
وَلَٰكِنْ أَعْبُدُ اللَّهَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ
وصف الله در این مقام به اینکه وفات دهنده است و میراننده است برای این است که به سختی آنان را باز عبادت غیر الله بازدارد و به عبادت الله وادار کند و فرابخواند. (خازن)
گفته شده است: وقتی مشرکان در نزول عذاب بر خود تعجیل کردند، بیان داشت که الله متعال بر هلاک شما قادر است یعنی عبادت میکنم الله را که قادر بر هلاک شما و یاری من است. (خازن)
توفی غایت و نهایت ضرر رساندن است و آن بتان که عبادت میکنید، اگر عبادتشان را ترک کنید نه میتوانند شما را توفی دهند و ضرر دیگری به شما برسانند پس آنیکه میتواند شما را توفی دهد، مستحق عبادت است نه بتانی که عبادت میکنید. (تاویلات اهل سنت)
آن الله که شما را میمیراند وبعد انواع عذاب را بر شما فرو میفرستد.(آلوسی)
خلاصه ی دین من این است که الله که این صفت دارد را عبادت میکنم. (آلوسی)
وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
یعنی پروردگارم مرا امر کرده است تا به آنچه از نزد وی تعالی میآید، تصدیق بورزم و باور داشته باشم. (خازن)
وقتی با عبادت، عبادت بدنی را بیان داشت در آخر آن نیز ایمان را مطرح کرده است که از افعال قلب است. (خازن)
میتواند به معنی این باشد که مامور هستم تا از رسولان باشم. (تاویلات اهل سنت)
ویا مامورم به اینکه از مومنان مخلص الله باشم. (تاویلات اهل سنت)
وَأَنْ أَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ﴿105﴾
يُونُس
تفسیر

و اینکه روی خود را به سوی دین وی بگیری و کاملا هوش و حواست به الله باشد و به ادیان باطل و سخنان غیر این دین، التفاتی نداشته باش و در نماز که هستی نیز روبه قبله بایست و به چپ و راست خود التفات نکن و در عمل و اعتقاد از مشرکین نباش.

مستندات
وَأَنْ أَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ
و به من وحی شده است تا که استقامت بورزم بر آنچه الله امر کرده است درحالیکه به سوی وی روکرده ام. (نسفی)
ویا رو به وی کن و به راست و چپت نظر نکن. (نسفی)
مامورم به اینکه بر دین با ادای فرایض و اجتناب از نواهی استقامت بورزم. (بیضاوی)
منظور از رو کردن توجه به عقل تمام و کمال به سوی دین وی است. (رازی)
حَنِيفًا
درحالیکه میل کننده هستی میل کامل به سوی وی و رویگردان هستی رویگردانی کامل از غیر آن دین. (رازی)
در حالیکه از ادیان باطل به کناری باشی. (ابوسعود)
حاصل کلام اینکه اخلاص تام داشته و از التفات به غیر دوری کنی. (رازی)
وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
نه در عمل و نه در اعتقاد، از مشرکان نباش. (ابوسعود)
وَلَا تَدْعُ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُكَ وَلَا يَضُرُّكَ ۖ فَإِنْ فَعَلْتَ فَإِنَّكَ إِذًا مِنَ الظَّالِمِينَ ﴿106﴾
يُونُس
تفسیر

غیر الله را اله نخوان و عبادت نکن آنچه را که عبادتش و خواندنش برایت سودی ندارد و ترک عبادت آن نیز ضرری ندارد و اگر چنین کنی و آنان را مورد عبادت قرار دهی، از ظالمان خواهی بود.

مستندات
وَلَا تَدْعُ مِن دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنفَعُكَ وَلَا يَضُرُّكَ
و عبادت نکن غیر الله را که اگر بخوانیش سودی نرساند و اگر ترکش کنی نیز ضرری نرساند. (مظهری)
آنچه را که اگر از وی اطاعت کنی نفعی ندارد و اگر اطاعت نکنی نیز ضرری ندارد. (تاویلات اهل سنت)
احتمال دارد که دعا را به معنی عبادت بگیریم یعنی عبادت نکن و اگر فعل را از دعا بگیریم یعنی به معنی خواندن پس معنی آن اینگونه میشود که اله نخوان آنچه را که برای تو سود و زیانی ندارد. (تاویلات اهل سنت)
فَإِن فَعَلْتَ فَإِنَّكَ إِذًا مِّنَ الظَّالِمِينَ
اگر عبادت آنچه سود و زیانی ندارد را کردی، از ظالمان خواهی بود چراکه عبادت را در غیر مکان خودش قرار داده ای. (مظهری)
وَإِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ ۖ وَإِنْ يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلَا رَادَّ لِفَضْلِهِ ۚ يُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ ۚ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ﴿107﴾
يُونُس
تفسیر

اگر الله اراده ی شری به تو داشته باشد آن را نگهدارنده ای از تو نیست مگر خوشد و اگر قصد رساندن لطف و فضلی به تو داشته باشد قطعا میرسد و دفع کننده ی برای آن نیست مگر خودش و الله متعال به فضل و لطف خود هرکه را از بندگانش خواست به وی خیر میرساند پس از وی ناامید نباشید و همچنین به عمل خود اعتماد نکنید و بدانید که الله متعال رحمتش بر غضبش پیشی دارد و در عذاب عجله نمیکند و با بلا فرستادن کفارت گناهان شما کند و یا بدون اینه آسیبی ببینید به لطف خود ببخشد.

مستندات
وَإِن يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ
تقریر آن چیزی است که در آیه ی قبلی در مورد عدم نفع بتان، داشته است. (ابوسعود)
اگر ضرری از قبیل بیماری و بلاء و سختی به تو برساند. (مظهری)
فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ
کسی یا چیزی غیر از الله آن را تو دور نخواهد کرد، نتیجه اینکه به برهان ثابت شد که بتان را یارای برداشتن آن نیست. (ابوسعود)
آن را دفع کننده ای جز خودش نیست. (مظهری)
وَإِن يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلَا رَادَّ لِفَضْلِهِ
اگر اراده ی خیر رسیدن به تو را کند، برگرداننده ای از تو نیست، از فضل الهی را که از جمله ی آن اراده ی خیر برای توست. (ابوسعود)
اگر اراده ی خیری از خیرات دنیا و آخرت کند دفع کننده ای از آن نیست. (مظهری)
در این آیه اعلام این مطلب است که هرخیری که برسد به لطف و فضل الهی است نه به طریق استحقاق و اهلیت. (ابوسعود)
وقتی میگوید کسی یا چیزی را یارای برداشتن آن نیست، عدم توانایی بتان به طریق اولی معلوم است. (ابوسعود)
ایمان از برترین خیرات است پس وقتی الله متعال ایمان کسی را اراده کند، وی مومن میشود. (تاویلات اهل سنت)
انجام خیر در حق بندگان بر الله واجب نبوده بلکه فضل و لطف است. (تاویلات اهل سنت)
يُصِيبُ بِهِ مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ
فضل واسع خود را که از جمله ی آن اراده ی خیر برای توست به هرکس از بندگانش که خواهد افاضه میکند. (ابوسعود)
و این نشان میدهد که فضل الهی شامل همه و عمومی است. (ابوسعود)
در نتیجه با اطاعت از وی خود را در معرض رحمت الهی قرار دهید و بیکار ننشینید و از آمرزش وی بخاطر گناه خود، ناامید نشوید. (مظهری)
رسول الله ص: الله متعال به نبی از انبیای بنی اسرائیل چنین وحی کرده است که به امتت بگو آنان که عمل میکنند به عمل خود اتکا نکنند چراکه اگر خواهم بنده ای را عذاب کنم، عذاب من بر وی خواهد آمد و به بندگان گناهکار نیز بگو که خود را به هلاکت نیاندازند چراکه من بخشنده ی گناهان بزرگ هستم. (مظهری)
یعنی ترس و ذوقی به غیر از من نداشته باشید. (مظهری)
وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
رحمتش بر غضبش سبقت دارد. (مظهری)
در عذاب دادن عجله نمیکند. (تاویلات اهل سنت)
غفور یعنی کفارت کننده ی گناهان به بلاء و رحیم بخشنده ی به عطای خودش. (نسفی)
قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ ۖ فَمَنِ اهْتَدَىٰ فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ ۖ وَمَنْ ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا ۖ وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ ﴿108﴾
يُونُس
تفسیر

ای محمد به اهل مکه و مشرکان بگو که حق از طرف خدا و پروردگار شما آمده است که همان قرآن باشد که در آن حقایق ق و آنچه که باید به آن عمل کنید تا نجات پیدا کنید آمده است پس هر کس ایمان بیاورد و بر مقتضای ایمان عمل کند همانا این عملش برای خودش است چراکه نفع این عمل به خود شخص برمیگردد و هر کس س که س از ایمان و اطاعت اذین امر سربازند همانا بر در خود ستم کرده است است چرا که وبال این عمل است به خودش برمی گردد و اینکه من محمد در اعمال شما وکیل نیستم و با به خاطر اعمال شما مورد مواخذه قرار نمیگیرم و دیگر اینکه سودی ونفعی برای من در اعمال شما نیست و من فقط پیام رسان هستم.

مستندات
(قُلۡ یَـٰۤأَیُّهَا ٱلنَّاسُ قَدۡ جَاۤءَكُمُ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكُمۡۖ
ای محمد به اهل مکه بگو: (مظهری)
منظور از حق قرآن است. قرطبی
بعضی نیز گفته اند که منظور رسول الله است. (قرطبی)
علم حق و ثابت که مطابق واقعیت است، برای شما آمده است.(مظهری)
یعنی علم توحید و یکتاپرستی و احوال مبدا و معاد در قرآن آمده است. (مظهری)
پس عذری بخاطر ندانستن باقی نمانده است.(مظهری)
فَمَنِ اهْتَدى فَإِنَّما يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ
با قبول آن و حرکت در آن مسیر و بر طبق مقتضای ایمان حرکت کرد، نفعش به خودش برمیگردد. (مظهری)
هدف از این سخن این است که بدانند رسول الله ص را چیزی و نفعی از ایمان و کفر این افراد، نمیرسد. و تنزیه رسول الله ص از این مساله است که اینکاررا برای نفع خودش انجام میدهد. (ابوسعود)
وَمَن ضَلَّ فَإِنَّمَا یَضِلُّ عَلَیۡهَاۖ
با انکار و عناد و گردنکشی، پس وبال عملش به خودش برمیگردد.
وَمَاۤ أَنَا۠ عَلَیۡكُم بِوَكِیلࣲ
امر به شما به من موکول نشده است تا که بخاطر گمراهی شما ، من مورد مواخذه قرار بگیرم. (مظهری)
من فقط ترساننده و بشارت دهنده هستم. (ابوسعود)
من بر شما مسلط نیستم و این قبل امر به جنگ با کفار است. (بحرالعلوم)
وَاتَّبِعْ مَا يُوحَىٰ إِلَيْكَ وَاصْبِرْ حَتَّىٰ يَحْكُمَ اللَّهُ ۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ ﴿109﴾
يُونُس
مستندات
واتبع ما يوحى إليك واصبر
بعضی گفته اند که آیه با آیه ی قتال منسوخ شده است. (قرطبی)
بعضی نیز گفته اند: منسوخ نبوده بلکه منظور این است که بر طاعت الله و بر دوری از گناه صبور باش. (قرطبی)
وقتی دیدی که آنان تو را تصدیق نمیکنند و بر تکذیب خود هستند، بر آنچه از قرآن نازل شده است عمل کن و بر تکذیب آنان شکیبایی کن تا وقتی که الله بر عذاب آنان در دنیا و آخرت حکم کند. (بحرالعلوم)
گفته شده است: صبر کن تا وقتی که الله مومنان به قتال با آنان امر کند. (بحرالعلوم)
وقتی این آیه نازل شد رسول الله صلی الله علیه و سلم انصار جمع کرد و فرمود بعد من انتخابی صورت خواهد گرفت در آن زمان شکیبا باشید تا اینکه در حوض کوثر به همدیگر برسیم و ملاقات کنیم. (قرطبی)
از انس رض نیز روایت شده است و بعد گفت: ولی آنان صبر پیشه نکردند. (قرطبی)
حتى يحكم الله وهو خير الحاكمين
امکان خطا در حکم الهی وجود ندارد چراکه الله متعال بر نهان افراد نیز علم دارد و مطلع است همچنانکه بر ظاهر آنان اطلاع دارد. (مظهری)
تا اینکه الله متعال حکم به قتال کرده و حکم به نسخ تمامی ادیان کرده و دینت را در تمامی اطراف جهان گسترش دهد. (الفواتح الالهیه)
از آنچه که به تو وحی میشود از اوامر و و نهی های من تبعیت کن و صبور باش تا اینکه حکم خدا مبنی بر جنگ با کفار بیاید و دین تو را غالب بگرداند. الله متعال عادل ترین حکم کنندگان است چراکه در نهان و آشکار مردم آگاه است.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
هُود
الر ۚ كِتَابٌ أُحْكِمَتْ آيَاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ ﴿1﴾
هُود
تفسیر

الف لام را، این قرآن کتابی است که قابل منسوخ شدن نیست و با دلایل محکم کرده شده است و احکام آن و وعد و وعید آن به تفصیل آمده است و آیه آیه و سوره سوره تقسیم شده است و این کتاب از طرف الله با حکمت و آگاه آمده است و این محکم گرداندن و تفصیل از طرف الله است.

مستندات
تفسیر سوره هود
بعد سوره ی یونس نازل شده است. (رازی)
الر ۚ
الله منظور از این حروف را خوب میداند.
از جمله آیات متشابه است که در معنی آن غور کرده نشود.
كِتَابٌ أُحْكِمَتْ آيَاتُهُ:
یعنی این کتاب که قرآن باشد، از باطل باز داشته شده است در نتیجه در آن تناقض و کژی در آن یافت نمیشود. (بحر العلوم)
ابن عباس: آنچنانکه کتب دیگر منسوخ شده اند این کتاب منسوخ شدنی نیست. (بغوی)
معانی این کتاب (قرآن) که مشتمل بر توحید و نبوت و معاد است، نسخ پذیر نیست پس در غایت محکمی است. (رازی)
این کتاب در فصاحت و استواری به حدی رسیده است که قابل معارضه نیست. (رازی)
با دلایل قطعی محکم کرده شده است. که نشان می دهد د از نزد الله متعال است.(ابوسعود)
آیات یعنی دلایل، و همچنین میتواند به معنی نشانه باشد و همچنین عبرت ها معنی دهد. (تاویلات اهل سنت)
ثُمَّ فُصِّلَتْ:
معنی ثُم در اینجا به معنی بعد زمانی نیست بلکه منظور این است که این کتاب محکم است و بعد آن صفت دیگرش تفصیل نیز هست. (ملخص از رازی)
امر و نهی آن بیان شده است. (بحر العلوم)
از عکرمه و ضحاک: بین حق و باطل را جدا کرده ایم. (رازی)
از حسن: به امر و نهی محکم کرده شده است و به وعد و وعید و ثواب و عذاب، تفصیل شده است. (بحر العلوم)
یعنی سوره سوره و آیه آیه تفصیل داده شده است. (نسفی)
در این کتاب، آنچه عابد نیاز دارد به تفصیل بیان شده است. (نسفی)
ابن عباس: با احکام و حلال و حرام تفصیل و شرح شده است. (بغوی)
مجاهد: فصلت یعنی تفسیر شده است. (بحر العلوم)
قتبی: احکمت یعنی منسوخ نشده است و با حلال و حرام تفصیل و شرح شده است.(بحر العلوم)
گفته شده است: فصلت یعنی یک دفعه و یکباره نازل نشده است بلکه کم کم نازل شده است. (بحر العلوم)
فصلت دارای فصول مختلف است از قبیل احکام و دلایل و مواعظ. ابوسعود
مِن لَّدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ:
یعنی جبرییل این قرآن را از طرف الله متعال نازل کرده است. (بحر العلوم)
در فرمانش با حکمت است و بر بندگانش و اعمال آنان آگاه است. (بحر العلوم)
محکم گرداندن و تفصیلش از نزد الله متعال است. (نسفی)
أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ ۚ إِنَّنِي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ ﴿2﴾
هُود
تفسیر

از جملهی محکم بودن و تفصیل این است که شما غیر الله را پرستش نکنید و من (محمد) بشارت دهنده ی کسانی هستم که ایمان بیاورند و مخلص باشند و بیم دهنده ی شما هستم برای کسانیکه از ایمان سر باز زنند و ایمان نیاورند. نکته باید دانست که احکام و تفصیل کتاب از طرف الله است و این را فرستاده ی وی که محمد ص است بشارت و بیم میدهد پس توحید و قرآن و رسول، همه از ارکان دین هستند.

مستندات
أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّا ٱللَّهَۚ
در این کتاب آمده است که غیر الله عبادت نشود عبادت نکنید غیر الله را. تفسیر مظهری
بدانید غیر الله را عبادت نکنید. مظهری
تا باشد که غیر خدا را عبادت نکنید یعنی احکام شرعی را بیان داشت و محکم گردانید تا اینکه غیر الله را عبادت نکنید.(ابوسعود)
یعنی عبادت غیر الله را ترک کنید ابوسعود
إِنَّنِي لَكُم مِّنۡهُ نَذِيرٞ وَبَشِيرٞ
من از طرف الله بشارت دهنده ثواب برای اهل توحید و بیم دهنده ی به عذاب برای شرک هستم. (مظهری)
بیم دهنده هستم به عذاب الهی اگر عبادت غیر الله را ترک نکنید. ابوسعود.
وقتی مهمترین جزء ایمان را که همان توحید باشد ذکر کرد در ادامه تاکید کرد که حضرت رسول فرستاده پوست پست همچنانکه توحید شرط ایمان است و رکن ایمان است قبول رسالت حضرت رسول نیز از ارکان ایمان است ابوسعود
وَأَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُمْ مَتَاعًا حَسَنًا إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى وَيُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ ۖ وَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ كَبِيرٍ ﴿3﴾
هُود
تفسیر

و اینکه از شرک و گناهان طلب آمرزش کنید و به سوی وی تعالی بازگردید و توبه کنید، و الله نیز به سبب استغفار و توبه ی شما به شما آرامش و راحتی زندگی خواهد داد و به خوشی زندگی خواهید کرد و در آخرت از نوع زندگی خود در دنیا خوشنود خواهید شد و قناعت به شما میدهد تا وقتی که اجل شما که نزد الله معلوم است برسد و اگر از فرمان من روی گردانید و طلب آمرزش نکنید و اطاعت نکنید پس من (از انجا که یقین دارم بر شما عذاب نازل خواهد شد) از اینکه بر شما عذاب روز بزرگ که همان قیامت باشد، میترسم و هراس دارم.

مستندات
وَأَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ
شما را امر به توحید و امر به طلب آمرزش کرده است. (نسفی)
از شرک به وی آمرزش بطلبید. (نسفی)
ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ
به سوی وی برگردید با اطاعت و فرمانبرداری از وی. (نسفی)
از شرک آمرزش طلبید و از گناهان توبه کنید. (ابوسعود)
گفته شده است: استغفار یعنی درخواست کمک و یاری از الله تا از آنچه شایسته نیست دوری کند و توبه یعنی سعی انسان بر فرمانبرداری. (نیسابوری)
يُمَتِّعْكُم مَّتَاعًا حَسَنًا
نفع را برای شما در دنیا طولانی میگرداند با منافعی نیکو و وسعت عیش و نعمتهای پی در پی. (نسفی)
از آرامش و راحتی شما را بهره مند میکند. (بیضاوی)
شما را در دنیا منفعتی میرساند که در آخرت از این نوع بهره مندی در دنیا خوشحال خواهد شد ولی کفار در آخرت از نوع لذت و بهره مندی خود در دنیا خوشحال نخواهند شد، چراکه بهره مندی کفار در دنیا بریا نفع دنیوی است و بهره مندی مومن از برای توشه ی آخرت است. (تاویلات اهل سنت)
چراکه گناه است که مصیبتها و بلایا را به سوی انسان جلب میکند. (مظهری)
گفته شده است: زندگی نیک راضی شدن به آنچه قسمت وی است و صبر بر آنچه ندارد است. (مظهری)
إِلَىٰ أَجَلٍ مُّسَمًّى
تا وقت مرگ شما. (نسفی)
یعنی تا وقت مرگتان بهره مند میکند و شما را مستاصل و ریشه کن نمیکند. (بیضاوی)
وَيُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ
و در آخرت به هرکس که دارای برتری علمی بود را پاداش برتری وی داده خواهد شد و از وی کم کرده نشود. (نسفی)
برای هر صاحب فضل و فزونی در دین به وی خیر دنیا و آخرت عطا میکند. (بیضاوی)
وعده به موحد توبه کننده است. (بیضاوی)
صاحب فضل در طاعت و عمل را جزا داده خواهد شد در این دنیا ویا در آخرت. (ابوسعود)
هر صاحب فضل در هر چیز به فضل الله آن را دارا شده است. (تاویلات اهل سنت)
در دنیا با توفیق دادن و آرامش قلب و لذت و راحتی با یاد الله و بشارت و در آخرت به کثرت ثواب و قرب الهی، جزای فضلش داده میشود. (مظهری)
وَإِن تَوَلَّوْا فَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ كَبِيرٍ
اگر روی گردان شوید، از عذاب روز قیامت بر شما میترسم. (نسفی)
روزگار سختی ها است که گفته میشود دچار قحطی شده اند که مجبور به خوردن مردار شدند. (بیضاوی)
اگر از توحید و استغفار و توبه روی گردانید، من از روی دل رحمی و شفقت به شما از اینکه بر شما عذاب روز قیامت میترسم. (ابوسعود)
إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ ۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿4﴾
هُود
تفسیر

بازگشت شما بعد مرگ و حساب و پاداش شما فقط به سوی الله است و حاکم و جزادهنده اوست و او بر همه چیز من جمله عذاب گردنکشان، تواناست. نکته: این بازگشت در روز قیامت خواهد بود که تنها حاکم و جزا دهنده الله متعال است.

مستندات
إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ
بازگشت تمامی کارهای شما در دنیا و آخرت به سوی الله است. (مظهری)
در آن روز حکمی به کسی غیر از الله نیست و چیزی جز جزای وی تعالی نیست. (نیسابوری)
رجوع شما به سوی وی با مردن و بعد زنده شدن برای جزا فقط به سوی وی تعالی است. (ابوسعود)
وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
او بر عذاب و پاداش در دنیا و آخرت تواناست. (مظهری)
و اوست که بر هر چیزی قادر است و حکمش نافذ. (نیسابوری)
پس بر اعاده و دوباره زنده کردن شما قادر است. (نسفی)
أَلَا إِنَّهُمْ يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ ۚ أَلَا حِينَ يَسْتَغْشُونَ ثِيَابَهُمْ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ ۚ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ ﴿5﴾
هُود
تفسیر

هان آگاه باشید آنان سینه های خود را از حق کج کرده به باطل روی میگردانند تا بلکه بتوانند آنچه در دل دارند را از الله مخفی بدارند و الله به رسولش و مومنان اطلاع ندهد، آگاه باشند که وقتی آنان خود را در لحاف و لباس میپوشانند و به روی خود میکشند الله متعال آنچه را که پنهان میکنند و آنچه را که اظهار میکنند را میداند و الله متعال دانا به آنچه در دلها میگذرد است.

مستندات
أَلَا إِنَّهُمْ يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ
در مورد اخنس پسر شریق منافق نازل شده است که شیرین سخن و زیبا منظر بود و وقتی رسول الله ص میدید، اظهار محبت میکرد و آنچه در دل از دشمنی داشت را پنهان میکرد. (بغوی)
از حق سینه برمیگردانند. (نسفی)
سعی دارند از الله مخفی بدارند تا رسول الله ص و مومنان از این رویگردانی آنان مطلع نشوند. (نسفی)
عبدالله پسر شداد گوید: در مورد بعضی از منافقان نازل شده است که وقتی آنها رسول الله ص را میدیدند روی خود را با لباس خود میپوشاندند و سرشان را به زیر میافکندند تا رسول الله ص آنها را نبینند. (بغوی)
قتاده: سینه های خود را کج میکردند تا قران و وعظ را نشنوند. (بغوی)
گفته شده است: افرادی از کفار به خانه ی خود وارد شده و پرده میانداخت و سینه اش را خم میکرد و خود را با لباس میپوشاند و بعد میگفت: آیا الله آنچه در قلبم هست را میداند؟ (بغوی)
آیه مکی است و منافقان در مدینه بوده اند پس گفتن اینکه در مورد منافقان نازل شده است، بعید است. (بیضاوی)
اگر شان نزول را در حق یهود بنی قریظه بگیریم در این صورت آیه از جمله ی اخبار از آینده قرار گرفته و جزو معجزات خواهد بود. (آلوسی)
يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ
یعنی آنچه در قلب خود از کینه و دشمنی دارند را پنهان میکنند. (بغوی)
با قلبهایشان روی گردانی میکردند تا از رسول الله ص مخفی بدارند. (بغوی)
مجاهد: اگر میتوانستند از الله مخفی میداشتند. (بغوی)
أَلَا حِينَ يَسْتَغْشُونَ ثِيَابَهُمْ
وقتی سرهایشان را با لباس خود میپوشاندند... (بغوی)
وقتی به رختخواب رفته و به روی خود لحاف میاندازند را نیز میداند. وجه ذکر این مطلب این است که وقتی به رختخواب رفته میشود اکثر آن سخن نفسانی و درونی است. (ابوسعود)
يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ ۚ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ
ازهری گوید: معنی اول تا آخر آیه این است که کسانیکه دشمنی خود را با رسول الله ص مخفی میدارند حال آنان بر ما مخفی و پنهان نمیماند. (بغوی)
در علم الله تفاوتی بین مخفی داشتن و آشکار کردن انان نیست. (نسفی)
به آنچه در درون سینه هاست، داناست. (نسفی)
به قلبها و احوال قلبها آگاه است. (بیضاوی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود