0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالنَّصَارَىٰ وَالصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿62﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

آنانکه قبلا ایمان آورده اند و یا ادعای ایمان کرده اند و کسانیکه بر دین حقیقی حضرت موسی و حضرت عیسی بوده اند و کفار اهل کتاب و غیر آنها، اگر به الله ایمان بیاورند و این ایمان مستلزم قبول اوامر وی تعالی است از قبیل ایمان به پیامبر زمان خودشان و به آخرت ایمان بیاورند که از جمله ی نشانه های قیامت، بعثت رسول الله ص میباشد و به بهشت و جهنم و میزان و مکافات عمل ایمان بیاورند و عمل نیک انجام دهند و در ادعای ایمان راستین باشند، برای آنان نزد الله پاداششان محفوظ است و برای آنان ترس و غمی در آخرت نیست و در این دنیا نیز از آنجا که الله تعالی پاداششان خواهد داد، غم و ترسی ندارند که اعمال آن موصوفان، تلف شود و یا فراموش شود.

مستندات
در مورد شأن نزول این آیه آمده است که روزی سلمان فارسی از قوم خود میگفت و برای رسول الله ص بیان داشت که قوم وی نماز میخواندند و روزه میگرفتند و به بعثت تو(رسول الله) ایمان داشتند و وقتی تمام شد. رسول الله ص فرمودند: آنان اهل دوزخ هستند و این بر سلمان فارسی گران آمد و این آیه نازل شد. (ابن کثیر)
برای این است که وقتی رسولی پی رسول دیگر میآمد باید به دین رسول پسین ایمان میآوردند و تابع وی میشدند مثلا قوم یهود تا آمدن مسیح به شریعت موسی عمل میکردند و وقتی عیسی آمد باید تابع وی میشدند و از شرعیت وی تبعیت میکردند. همچنین وقتی رسول الله ص آمد باید به دین وی دربیایند والا دوزخی هستند. (ابن کثیر)
إن الذين آمنوا:
منظور مومنین مسیحی هستند که بعد آمدن حضرت رسول الله ص به ایشان نیز ایمان آورده اند. (طبری)
بلکه منظور این استکه کسانیکه بر ایمان خود ثابت قدم مانده اند. (طبری)
منظور منافقین هستند که با زبان اقرار به ایمان میکنند. (نسفی)
منظور کسانی بودند که ایمان آورده بودند ولی به دین موسی در نیامده بودند و یهودی یا مسیحی نشده بودند. (بحر العلوم)
مومنین منظور امت محمدی است و وجه تسمیه ی آنان به این اسم مبارک این است که آنان یعنی امت محمدی به تمامی انبیاء ایمان میآورند و دیگر اینکه ایمان آنها راستین است و مستحکم. (ابن کثیر)
منظور طالبان دینی هستند که قبل بعثت رسول الله ص ایمان آورده بودند مثل حبیب نجار و قس پسر ساعده و زید پس عمرو پسر نُفیل و ورقه پسر نوفل و ابی ذر غفاری و سلمان فارسی و بحیرای راهب و فرستادگان نجاشی. (بغوی)
منظور از هادوا، قوم یهود است و در سبب تسمیه ی آنان به این اسم چند نظر بیان شده است:
1-بخاطر توبه کردن از عبادت گوساله بوده است. (ثعلبی)
2-بخاطر میل و انحراف آنان از دین اسلام و دین موسی بوده است. (ثعلبی)
3-بخاطر این است که آنان در وقت قرائت تورات تحرک میکردند و میگفتند که آسمان و زمین تحرک کردند وقتی الله تعالی به موسی تورات را داد. (ثعلبی)
4-ابوسماک به نام قعنب به فتح دال قرائت کرده است یعنی هادَوا و بیان داشته است که سبب تسمیه ی آنان بخاطر این است که آنان به یکدیگر در دین میل میکنند. (ثعلبی)
5-گفته اند بخاطر این بود که آنان فرزندان یهودا پسر یعقوب بودند. (سمعانی)
6- منظور کسانی هستند که به دین حقیق موسی و عیسی ایمان آورده و در ان تغییر و تبدیل انجام نداده و بر دین راستین آنان گذشته اند، میباشد. (بغوی)
نصاری یعنی مسیحیان.
و در وجه تسمیه ی این قوم نیز نظراتی مطرح است:
1-وقتی حواریون حضرت عیسی گفتند که نحن انصارالله، پیروان مسیح را نصاری نامیدند. (ثعلبی)
2-آنان شهری به نام ناصره را ولایت کردند و به آن دیار منسوب گشتند و شدند نصاری. (ثعلبی)
3-نام شهری بود که حضرت عیسی و مادرش در ان نزول کرده بودند و نام آن قریه نصره بود. (ثعلبی)
الصَّابِئِينَ:
از حضرت عمر: قومی از اهل کتاب هستند و ذبیحه ی آنان همانند ذبیحه ی اهل کتاب است. (ثعلبی)
از ابن عباس: ذبیحه ی انان و نکاح زنان آنان حلال نیست. (ثعلبی و مصنف عبدالرزاق)
از مجاهد: قومی هستند بین مجوسیت و یهودیت و دینی ندارند. (ثعلبی)
از امام اعظم: طائفه ای از اهل کتاب هستند. (ثعلبی)
قتاده و مقاتل: قومی هستند که به وجود الله اعتقاد دارند و فرشتگان را عبادت میکنند و زبور میخوانند و به سوی کعبه نماز میگذارند و از هر دینی حکمی و رسمی گرفته اند. (ثعلبی)
از ابوعالیه: قومی از مسیحیت هستند که زبور میخوانند. (صحیح البخاری)
از کلبی: قومی بین یهودیت و مسیحیت هستند و وسط سرهایشان را میتراشند. (ثعلبی)
از عبدالعزیز بن یحیی: زمانی بوده اند و حال منقرض شده اند و اثری از آنها نیست. (ثعلبی)
به زیاد خبر دادند که صابئین، به سوی قبله ی ما نماز میخوانند و خمس میدهند و زیاد خواست که از آنان جزیه را بردارد که بعدا خبر دادند که آنان فرشتگان را عبادت میکنند. (السنن الکبری للبیهقی)
از حسن بصری، حکم انان همانند مجوس است. (الأموال للقاسم بن سلام)
اکثر اهل عراق در مورد صابئین آنان را همانند مجوس میدانند و گروهی گفته اند که آنان همانند اهل کتاب هستند. (الأموال للقاسم بن سلام)
صابئی طائفه ای منسوب به صابئ بن متوشلخ است که بر حنیفیت اولی بوده اند. (التوضيح لشرح الجامع الصحيح)
حنیفیت یعنی از تمامی ادیان به کناری بودن و شبیه نبودن و به حضرت ابراهیم حنیف گفته میشود زیرا در توحید بود و دیگر ادیان دچار انحراف وشرک شده اند.
گفته شده است که منسوب به صابئ بن مارى هستند که در زمان حضرت ابراهیم میزیسته اند. (التوضيح لشرح الجامع الصحيح)
کسانیکه ادعای ایمان کرده اند و کسانیکه ادعای بر دین موسی بودن کرده اند و کسانیکه ادعای بر دین مسیح بودن کرده اند. (نظم الدرر)
مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صالِحاً:
منظور هر آنکس از اینان که به دین قبل حضرت رسول الله ص عامل بوده اند تا وقت منسوخ شدن آنها و تصدیق قلبی داشتند به مبدأ و معاد. (بیضاوی)
منظور این است اگر این کفار، ایمان خالص بیاورند و واقعا به اسلام داخل شوند. (بیضاوی)
کسی که با زبان و قلب ایمان بیاورد. (سمعانی)
میتواند که بمعنی این باشد: و کسانی که بعد تو به تو ای محمد، ایمان میآورند تا روز قیامت. در اینصورت قبل من آمن واو مضمر خواهد بود.
(بغوی)
من آمن اول آیه منظور کسانی هستند که به انبیای گذشته ایمان آورده ولی به تو ای محمد ایمان نیاورده اند میباشد و منظور از یهود و نصاری آنان که کیش تحریف شده را قبول کرده بودند و صابئی گروهی از کفار هستند. (بغوی)
منظور این اشخاص با ایمان به محمد عمل صالح انجام داده اند زیرا بدون ایمان به رسول الله ص عملی صالح نخواهد بود. (الوجیز)
منظور از عمل صالح این است که در ایمان خود راستگو هستند، به اینکه به پیامبر زمان خود ایمان آورند و به ایشان تابع شوند و به اعتقاد خود خللی وارد نکنند. (نظم الدرر)
فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ:
یعنی پاداش اعمال آنان نزد الله است. (خازن)
یعنی ثواب اعمال آنان در آخرت نزد الله است. (بحر العلوم)
اجرشان نزد الله محفوظ است و جای نگرانی و غم فراموشی یا تلف آن نیست. (نظم الدرر)
وَلَا خوف عَلَيْهِم وَلَا هم يَحْزَنُونَ}
برای آنان ترس و غمی در آخرت نیست. (سمعانی)
الله تعالی چنین بیان میدارد که این پاداش همراه آن ترسی و یا غمی نخواهد بود و آن در آخرت حاصل خواهد شد. (رازی)
وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ﴿63﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

بیاد آورید نعمتی دیگر و عنادی دیگر و عهدی که شما ای بنی اسرائیل قبول کردید و وقتی از قبول آن تورات که به درخواست خود شما بود، سرباز زدید و کوهی بر بالای سر شما آورده شد و بدین وسیله قبول کردید و گفتیم که آن عهد را محکم و به جد بگیرید و بدان عمل کنید و تعلیم دهید و فراموش نکنید تا به وسیله ی آن از هلاک رهایی یابید و تقوی پیشه کنید و از گناهان دوری کنید.

مستندات
وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ:
به بنی اسرائیل یادآوری میکند که از آنان عهد و پیمان گرفته شده است تا الله را یگانه بدانند و شرک نورزند و به رسولان تابع شوند. (ابن کثیر)
یادآوری جنایتی دیگر از جنایات اسلاف بنی اسرائیل زمان رسول الله ص و آن عهد محافظت از تورات است. (ابی سعود)
این دهمین نعمتی است که برای بنی اسرائیل یادآوری میشود و نعمت بودن آن برای این است که مصلحت آنان در این بوده است. (رازی)
وقتی عهد گرفتیم که از موسی تبعیت کنید و به تورات عمل کنید. (بیضاوی)
به قبول آنچه در تورات هست. (نسفی)
از ابن عباس میثاق و عهد گرفته شده دو میثاق است: یکی همان میثاق و پیمانی که وقتی از صلب آدم خارج شدند و عهد گرفته شد و دیگری پیمان مذکور در تورات و دیگر کتب آسمانی. (بحر العلوم)
{وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطور}:
کوهی را بر بالای شما قرار برد. (نسفی)
سبب بالا بردن کوه بر سر آنان این بود که وقتی تورات را دریافت کردند و در آن وظائف تکلیف شده را دیدند از قبول آن سرباز زدند و امتناع کردند و الله تعالی به جبرئیل دستور داد تا کوهی بر بالای سر آنان بلند کند تا مجبور به قبول شوند و جبرئیل کوه طور را بلند کرد و بر آنان سایه انداخت و موسی گفت اگر قبول کنید برداشته خواهد شد والا بر سر شما کوه انداخته میشود و بنی اسرائیل قبول کردند. (نسفی)
از ابن عباس: طور به کوهی که دارای گیاه است گفته میشود و اگر گیاه نداشته باشد، طور گفته نشود. (ابن کثیر)
خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ:
آنچه به شما داده شده است از تورات را با جدیت و عزیمت بگیرید. (نسفی)
به آنچه در تورات هست عمل کنید. (ابن کثیر)
امتثال امر کنید. (ابن کثیر)
وقتی امر به سجده برای الله شدند، امتناع کردند و بوسیله کوه مجبور شدند و در این سجده به یک طرف صورت سجده کردند و عذاب برداشته شد و سجده ی انان چنین است. (ابن کثیر)
وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ:
حفظ کنید آنچه در تورات هست را تعلیم دهید و فراموش نکنید و از آن غافل مشوید. (نسفی)
تورات را قرائت کنید و بدان عمل کنید. (ابن کثیر)
به آنچه در تورات هست، تفکر کنید. (بیضاوی)
{لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ}
امید میرود که متقی باشید. (نسفی)
تا بوسیله ی آن از گناهان دوری کنید. (بیضاوی)
تا بوسیله ی آن از هلاک دنیوی و اخروی برهید. (مظهری)
ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ ۖ فَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَكُنْتُمْ مِنَ الْخَاسِرِينَ ﴿64﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

بعد اینکه تورات و احکام آن را قبول کردید، اعراض نمودید و اگر فضل خدا نبود در دنیا هلاک و در آخرت دچار عذاب میشدید.

مستندات
ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ:
بعد از آن، شما اعراض کردید. (واضح)
اصل تولی، پشت کردن است و اینان به وضوح اعراض کردند همانند آنکه به چیزی پشت میکند. (زهرة التفاسیر)
این رویگردانی بعد قبول عهد آنان بوده است. (زهرة التفاسیر)
فَلَوْلا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ:
اگر فضل الله نبود و به شما مهلت نمیداد. (خازن)
منظور از فضل الله: اسلام و از رحمت قرآن است. (ماتریدی)
فضل الله محمد ص است که برای الفت شما ارسال شد و به دین حق دعوتتان میکند و این بعد فترتی بود که رسولی نیامده بود. (ماتریدی)
فضل الله، نجات پدران شما بود که اگر نجات نمی یافتند، شما الان وجود نداشتید. (ماتریدی)
فضل الله همان اعطای تورات به آنان است. (ماتریدی)
فضل الله قبول توبه ی آنان و رحمتش، عفو آنها است. (قرطبی)
لَكُنْتُمْ مِنَ الْخاسِرِينَ:
از زمره ی زیان کشان میبودید، با رفتن دنیا از دستان شما و با عذاب در آخرت. (خازن)
وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ فَقُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ ﴿65﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

بنی اسرائیل آنان را که در روز شنبه که برای آنان صید حرام بود و باز صید میکردند شناختند و حکم آنان را نیز دانستند و حکم این شد که وقتی از اینکار دست برنداشتند، دستور تکوینی آمد که به بوزینه تبدیل شوند و جزو طرد شدگان قرار گرفتند.

مستندات
وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ:
همانا شناختید کسانی را که در روز شنبه از شریعت الله، تعدی میکردند. (قرطبی)
گفته شده است که منظور حکم آن اشخاص را دانستید. (قرطبی)
تجاوز آنان در روز شنبه اینکه آنان در این روز از صید ماهی منع شده بودند و آنان این عمل نامشروع را انجام دادند و صید را در آن روز حلال دانستند. (قرطبی)
آنان روز شنبه به دام میانداختند و در زوز یکشنبه میگرفتند. (ماوردی)
فَقُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ:
پس گفتیم که به میمون تبدیل شوید. (ماتریدی)
گفته شده است که ظاهر و جسم آنان تبدیل شد و فهم و شعور انسانی در آنها باقی ماند. (ماتریدی)
مجاهد گوید که منظور مثل است یعنی همانند میمون شدند. (ماوردی)
در حالیکه شما دور شوندگان و طرد شدگان هستید. (خازن)
منظور این است که جزو طرد شدگان شوید و به میمون تبدیل شوید. (خازن)
گفته اند که تا سه روز به این صورت باقی میماندند و بعد میمردند. (ماوردی)
فَجَعَلْنَاهَا نَكَالًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ ﴿66﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

این اتفاق یعنی تنبیه تعدی کسانیکه ماهیگیری را روز شنبه حلال شمردند، و به میمون تبدیل شدند، عبرتی قرار دادیم برای هم عصران آنها و همچنین برای آیندگان و موعظه ای است برای امت محمد که اگر حرامی را حلال شمارند، عقوبتی چنین برای آنها خواهد بود پس تا قیامت یادشان باشد.

مستندات
نکال: عذاب و عبرة و بی آبرویی آشکار را گویند. (ثعلبی)
این عذاب را عذابی بخاطر گناهان انجام شده قرار دادیم و عبرتی برای آیندگان آنها. (بحرا لعلوم)
پس این قریه که دچار چنین سرنوشتی شد را عبرتی برای دیگر آبادی های همراه در آن زمان و آبادی های آینده قرار دادیم. (بحر العلوم)
این میمون و بوزینه شدن را عبرت قرار دادیم. (ثعلبی)
این عقوبت، جزای گناهانی که آنان قبل نهی از ماهیگیری روز شنبه است و همچنین جزای ارتکاب جرم ماهیگیری روز شنبه است. (ثعلبی)
این از عذاب آخرت است و نصیحت در دنیا که تا روز قیامت یادشان بماند. (ثعلبی)
این عذابی برای انجام این جرم است و برای کسانیکه بخواهند، چنین عملی را تکرار کنند. (طبری)
وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ:
و یادآوری برای مسلمانان که اگر حرامی را حلال بدانند به چه سرنوشتی دچار خواهند شد. (بحر العلوم)
وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً ۖ قَالُوا أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا ۖ قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ ﴿67﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

بیان قصه ای است که برای بنی اسرائیل در زمان حضرت موسی رخداده است و شرح آن اینکه از بنی اسرائیل مردی ثروتمند بود و فرزندی نداشت و وارث وی برادرزاده ی وی بود و به طمع ارث عموی خود را کشت و بر در مردی دیگر گذاشت و مردم جبهه گیری کردند و آماده ی جنگ شدند و عاقلان و ریش سفیدان گفتند که جنگ برای چه بلکه رسول خدا بین ماست از وی درخواست حل و فصل این قضیه کنیم پس چنین کردند و حضرت موسی طبق همین آیه فرمود که گاوی را ذبح کنند و مردم گفتند آیا ما را مسخره میکنی و حضرت موسی جواب داد که پناه بر خدا که قصد مسخره کردن داشته باشم. (ابن کثیر)

مستندات
و در روایتی آمده است که وقتی عموی خود را کشت اصرار کرد تا الله برای آنان قاتل را شناسایی کند و حضرت موسی امر به ذبح گاو (هر نوع گاوی) نمود.
و طبق این آیه و آیات بعد، مسائلی بیان شد.
قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا هِيَ ۚ قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَا فَارِضٌ وَلَا بِكْرٌ عَوَانٌ بَيْنَ ذَٰلِكَ ۖ فَافْعَلُوا مَا تُؤْمَرُونَ ﴿68﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

وقتی بنی اسرائیل از جدی بودن خواست حضرت موسی مطمئن شدند گفتند که چگونه گاوی باید باشد و حضرت موسی بیان داشت که گاوی میان سال باشد نه پیر باشد و نه خرد بلکه بین این دو باشد.

مستندات
قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا لَوْنُهَا ۚ قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاءُ فَاقِعٌ لَوْنُهَا تَسُرُّ النَّاظِرِينَ ﴿69﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

بعد اینکه سن گاو مشخص شد باز سوال کردند که این نوع گاو بسیار است پس برای ما بگو که چه رنگی باشد. و حضرت موسی بیان داشت که زرد یکدست و خالص باشد و رنگش باعث خوشی بینندگان آن باشد.

مستندات
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود