0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
مِنْ أَجْلِ ذَٰلِكَ كَتَبْنَا عَلَىٰ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا ۚ وَلَقَدْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا بِالْبَيِّنَاتِ ثُمَّ إِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ بَعْدَ ذَٰلِكَ فِي الْأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ ﴿32﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

به همین سبب که پسر آدم دیگری را کشت ما بر بنی اسرائیل فرض گرداندیم و تاکید کردیم که هرکس دیگری بدون حق شرعی بکشد،و یا روی زمین فسادی انجام دهد که جزای شرعی آن اعدام است به مانند این است که تمام مردم را کشته است پس کسی از جامعه نباید در قبال کشته شدن کسی بی خیال باشد و هرکس که با کمک کردن و نجات دادن یک شخص وی را زنده بگرداند و یا با بخشش و عفو کسی را زنده نگهدارد، به منزله ی زنده کردن تمام مردم است. و قطعا رسولان ما همراه با نشانه ها و دلایل واضح برای آنان آمده است بعد کاری که اینها کردند این بود که بسیاری از آنها جزو کسانی شدند که روی زمین به تجاوز و از حد گذر کردن در قتل و انواع گناهان گشتند. نکته: مردن یک امر بدیهی است که هرکس تشخیص میدهد با مطرح کردن انواع مرگ هیچگاه زنده ای مرده حساب نمیشود پس مرگ مغزی اصطلاحی فریبکارانه برای فریب مردم عادی است تا قلب و اعضای حیاتی وی را به آنکس که میخواند بدهند و با ادعای اهدای عضو اهدای زندگی بخش کشتن برای توهم زنده کردن دیگری را بین مردم میخواهند عادی و چه بسا خوب جلوه دهند. یک عده نیز با کمال جهل و با کمال بی چشم و رویی این آیه را برای خود تلاوت میکنند، نصف آیه را یعنی قسمت هرکس بکشد بمانند کشتن همه ی مردم است را نمیخوانند و قسمت دوم را که هیچ دستاویزی برای آنان در آن برای کشتن شخص به اصطلاح مرگ مغزی شده، نیست. به الله پناه میبرم از شر کسانیکه حتی قرآن را دستاویز افکار شوم خود میکنند.

مستندات
مِنْ أَجْلِ ذَٰلِكَ كَتَبْنَا عَلَىٰ بَنِي إِسْرَائِيلَ
بیان علت فرض شدن آنچه در آیه ذکر شده بر بنی اسرائیل است. (احکام جصاص)
وجوب قصاص برای این است تا کسی دیگری را نکشد. (احکام جصاص)
این آیه بر این مطلب دلالت دارد که در نصوص شرعی علل و معانی میآید که باید آنها را در غیر مورد شرع نیز رعایت کرد و این همان اثبات قیاس است. (احکام جصاص)
بخاطر خیانت پسر آدم بر بنی اسرائیل فرض کردیم و در تورات سخت گرفتیم و تاکید کردیم که اگر کسی دیگری را بکشد بدون اینکه وی کسی را کشته باشد و یا بدون اینکه فسادی روی زمین انجام داده باشد یعنی بدون اینکه شرکی مرتکب شده باشد، پس وی بمانند این است که جمیع مردم را کشته است. (بحر العلوم)
یعنی اگر کسی را بدون اینکه جرمی مرتکب شود و قتل وی را مباح بداند پس به مثابه ی این است که تمام مردم را کشته است. یعنی جزای وی جاویدان در جهنم بودن است. (بحر العلوم)
أَنَّهُ مَن قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ
دال بر این است که اگر در برابر نفس باشد وی را ملامتی نیست. (احکام جصاص)
یعنی کسیکه قتل کسی را الله متعال حرام کرده است را بدون حق مباح و حلال بدانند گویا چنین است که قتل همه ی مردم را حلال و مباح دانسته است چراکه با حلال دانستن آن کافر میشود و به مثابه ی حلال دانستن قتل همه ی مردم است. (تاویلات اهل سنت)
و دیگر اینکه اگر کسی نه برابر نفس، بکشد، مستحق مرگ است. (احکام جصاص)
و همینطور کسیکه فساد فی الارض انجام دهد، مستحق مرگ است. (احکام جصاص)
فساد بر روی زمین یعنی شرک و راهزنی و هر عملیکه موجب قتل است. (نسفی)
فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا
یعنی بزرگ بودن گناه قتل را نشان میدهد. (احکام جصاص)
نشان میدهد بر قابیل گناه هر قاتلی است چراکه وی بود که کشتن را بین مردم براه انداخت و آسان گرداند پس در معنی شریک در قتل است. (احکام جصاص)
رسول الله ص: قاتل ظالمی نیست مگر اینکه بر پسر آدم سهمی از گناه آن قتل است چراکه وی بود که قتل را باب کرد. (احکام جصاص)
رسول الله ص: هرکس راهی حسنه و نیک را باب کند پس برای وی اجر آن عمل ثابت است و همینطور اجر کسانیکه به آن راه نیک عمل کنند تا روز قیامت ثابت است و هرکس را بدی را باب کند، برای وی گناه آن عمل و گناه هرکسی به آن عمل میکند تا روز قیامت ثابت است. (احکام جصاص)
دیگر اینکه بر همه ی مردم واجب است که ولی مقتول را کمک و یاری کنند تا قاتل وی را قصاص کند پس همه ی مردم طرف دعوی در این قتل هستند تا وقتی که قصاص اجرا شود انگار که همه مردم اولیای مقتول هستند. (احکام جصاص)
در این آیه دلیل است بر اینکه اگر جماعتی، فردی را بشکند بر همه ی انها قصاص واجب میشود چراکه قتل یک نفر به منزله ی قتل تمام مردم است. (احکام جصاص)
کشتن یک نفر و کل مردم، در جلب غضب و قهر الله متعال برابر است. (بیضاوی)
وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا ۚ
هدف نشان دادن بزرگی جرم قتل و زنده کردن نفس در قلبهاست و ترسانیدن مردم از تعرض به نفس و برای ترغیب به حمایت از زندگی یکدیگر است. (بیضاوی)
مجاهد: زنده گرداند یعنی از هلاک نجاتش داد. (احکام جصاص)
حسن: وقتی از خون کسی بگذرد در حالیکه بر وی قصاص واجب شده بود یعنی زنده اش کرده است. (احکام جصاص)
به معنی دوری کرد از کشتن وی پس انگار که وی را زنده کرده است. (احکام جصاص)
ابوبکر جصاص: شاید منظور این باشد که به ولی مقتول کمک کند در استیفای قصاص به معنی زنده کردن وی است چراکه در قرآن آمده است که در قصاص حیات است. (احکام جصاص)
و احتمال دارد بدین معنا باشد که کسی را که قصد کشتن کسی را به ظلم داشت بکشد، وی انگار وی را زنده کرده است پس گویا که تمام مردم را زنده کرده است چراکه با این کار کسانیکه قصد کشتن دیگران را دارند از اقدام دست بکشند. (احکام جصاص)
اگر کسی را از غرق شدن و یا آتش سوزی نجات دهد ویا از کسی عفو کند، به مثابه این است که جمیع مردم را زنده کرده است یعنی اجر زنده کردن تمام مردم بر وی است چراکه زنده بودن یک شخص برای همه منفعت است چراکه برای تمام مردم دعا میکند. (بحر العلوم)
کسی را از اسباب هلاک نجات دهد. (نسفی)
در این آیه دلیل است بر اینکه جان شخص متعلق به خود وی نیست بلکه متعلق به جامعه ای است که در ان زندگی میکند پس اگر کسی به جانی تعرض کند حتی با خودکشی وی مستحق عذاب شدید در روز قیامت است. (منیر زحیلی)
یعنی کسیکه قتل یک نفر را برای خود مباح بداند قتل همه را چنین خواهد دانست و همینطور عنایت و رعایت و حمایت هر یک از افراد جامعه به مانند حمایت از کل جامعه است. (تفسیر حدیث)
وَلَقَدْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا بِالْبَيِّنَاتِ
برای بیان امر و نهی. (بحر العلوم)
برای بنی اسرائیل پیامبران با نشانه های آشکار آمدند. (نسفی)
ثُمَّ إِنَّ كَثِيرًا مِّنْهُم بَعْدَ ذَٰلِكَ فِي الْأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ
بعد بسیاری از آنان بعد آمدن بیان شرک ورزنده به الله و ترک کننده ی دستور الهی شدند. (بحر العلوم)
بعد اینکه بر انان فرض کردیم در قتل از حد گذشتند و در مورد بزرگی گناه آن بی مبالات شدند. (نسفی)
اسراف دوری از اعدال در یک امر را گویند. (بیضاوی)
إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلَافٍ أَوْ يُنْفَوْا مِنَ الْأَرْضِ ۚ ذَٰلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيَا ۖ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿33﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

این است و غیر این نیست سزای کسانیکه با دین الله متعال و با رسولش و با تابعان وی جنگ میکنند و بر روی زمین به فساد مشغول میشوند این است که کشته شوند و یا به صلیب کشیده شوند و یا دست و پایشان از سمت خلاف یکدیگر بریده شود و یا شرشان را از زمین کم کرده شود با حبس کردن آنها. این سزایشان برای آنان در دنیا خواری و ذلت است و در آخرت نیز برای آنان عذابی بس عظیم است.

مستندات
إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ
بیان نوعی از انواع قتلهای بناحق و آنچه از فسادی که به آن تعلق میگیرد از گرفتن مال مردم و مانند آن است. همینطور تعیین موجب این فسادها است. (ابوسعود)
منظور از محاربه در اینجا راهزنی است. (ابوسعود)
بعضی گفته اند: بزرگ بینی و قلدری کردن با دزدی است هرچند در شهر باشد. (ابوسعود)
کسانیکه با الله متعال جنگ میکنند با عدم امتثال امر وی و گردن ننهادن بر حکم و شرع وی و با رسول الله ص جنگ میکنند با تکذیب ایشان و تکذیب آنچه از نزد الله متعال آورده است و جنگ حقیقی با ایشان و همراهان و تابعان ایشان. (فواتح الالهیه)
یعنی کسانیکه با اولیای الهی جنگ میکنند همانطور که در حدیث آمده است الله متعال میفرماید هرکس ولیی از اولیای مرا اهانت کند با من به جنگ آمده است. (نسفی)
وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا
یعنی در حال تردد در سرتاسر جهان هستند با ارتکاب انواع فسادهاییکه ضررش در تمام افاق منتشر میشود. (فواتح الالهیه)
آمده است: در حق قوم هلال بن عویمر نازل شده است چراکه آنها با رسول الله ص عهد امضا کرده بودند که علیه مسلمانان نه اقدامی بکنند و نه به کسی در این راه کمک کنند و هرکس از مسلمانان بر آنها گذر میکرد در امان باشد و همینطور از قوم وی کسی بر مسلمانان گذر کند، وی نیز در امان باشد و عده ای در غیبت هلال، مسلمانان را سد راهشان شده و کشتند و اموال آنان را گرفتند پس این آیه نازل شد. (ابوسعود)
بعضی نیز در شان عرنیین دانسته اند که از اهل کتاب بودند و با رسول الله ص پیمان صلح بسته بودند ولی نقض عهد کرده و از مسلمانان کشتند و اموالشان را بردند و بر روی زمین به فساد مشغول شدند. (ابوسعود)
در شان یاران ابی برزه نازل شده است که قوم وی که با رسول الله ص عهد داشتند، قومی را که برای مسلمان شدن میآمدند را غارت کردند. (احکام جصاص)
أَن يُقَتَّلُوا
از آنجا که آنچه راهزنان مرتکب میشوند انواع مختلفی دارد از کشتن و مال گرفتن و کشتن بدون مال و گرفتن مال بدون کشتن و یا فقط ایجاد رعب و وحشت است، پس شرع هر یک را حکمی بیان کرد. (ابوسعود)
جزای آنان این است که کشته شوند بدون اینکه به صلیب کشیده شوند، اگر مرتکب قتل شده باشند. (نسفی)
اعدام اینان به جهت حد است هرچند اولیای دم مقتول عفو کنند باز اعدام باید اجرا شود چراکه این حق شرع است و فرقی ندارد با چه وسیله ای کشته باشد.(ابوسعود)
أَوْ يُصَلَّبُوا
همراه اعدام به صلیب کشیده شوند اگر همراه کشتن مال نیز گرفته باشند. (نسفی)
طریقه ی به دار آویختن این است که زنده وی را بر درختی یا استوانه ای بسته میشود و بر شکم وی نیزه زده میشود تا خودش بر این حالت بمیرد. (ابوسعود)
در ظاهر روایت حاکم مختار است که همین کار را انجام دهد ویا دست و پای وی را ضربدری ببرد و بعد به صلیب بکشد. (ابوسعود)
أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُم مِّنْ خِلَافٍ
دست و پای آنان بریده شود اگر مال مردم را گرفته باشند. (نسفی)
دست و پا را از یک طرف بریده نشود بلکه ضربدی بریده شود. (نسفی)
أَوْ يُنفَوْا مِنَ الْأَرْضِ ۚ
با حبس کردن از زمین دور کرده شوند اگر فقط مردم را ترسانده باشند. (نسفی)
ذَٰلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيَا ۖ
این جزای مذکور در دنیا خواری و فضیحت برای آنان است. (نسفی)
منظور از نفی نزد ما احناف حبس کردن آنان است. (ابوسعود)
وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ
در کنار این ذلت و خواری در دنیا در آخرت نیز برای آنان عذابی بس بزرگ است که مقدارش قابل سنجش نیست. (ابوسعود)
این خواری و جزای آنان در دنیا کفاره ی گناهانشان نمیشود مگر اینکه توبه کنند. (بحر العلوم)
یعنی عذابی بزرگتر از انچه در دنیا برایشان اعمال شده است خواهد بود و آن عذاب با آتش است. (بحر العلوم)
إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَقْدِرُوا عَلَيْهِمْ ۖ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿34﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

مگر کسانیکه توبه کرده و از کردارشان برگردند قبل اینکه دستگیر بشوند، پس حق الله از آنها بخشیده میشود. پس بدانید که الله متعال آمرزنده ی مهربان است.

مستندات
إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِن قَبْلِ أَن تَقْدِرُوا عَلَيْهِمْ ۖ
یعنی اگر قبل از اینکه دستگیر بشوند، از کرده ی خود برگردند و مال را پس بدهند، آنان را دنیا و آخرت عذاب کرده نشود. (بحر العلوم)
و الله متعال گناهان انان را میآمرزد. (بحر العلوم)
حدود از آنها ساقط میشود ولی حق الناس از آنها ساقط نمیشود. (نسفی)
حق الناس به صاحبان و اولیای آن حق بستگی دارد اگر خواستند میبخشند و یا حقشان را میگیرند. (تاویلات اهل سنت)
فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
با آنان مهربان است وقتی که توبه ی آنان را قبول کرد. (بحر العلوم)
به آنان رحم میکند و عذاب نمیدهد. (نسفی)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴿35﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

ای کسانیکه الله و رسولش را تصدیق کرده اید با اجتناب از امور نهی شده در شرع و انجام دستورات الهی، از الله پروا کنید و به سوی الله متعال نزدیکی جویید و در راه دین الله متعال نهایت سعی خود را انجام دهید و با دشمنان دین مقابله و جنگ کنید تا باشد که با این امور، نجات و پیروزی در آخرت نصیبتان بشود. نکته: برای مساله ی وسیله و توسل میتوانید به کتاب قول الفصل فی شبهات الوهابیه مراجعه فرمائید.

مستندات
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ
تقوی وقتی همراه با اطاعت از دستور بیاید، منظور خود را از حرام نگهداشتن و ترک منهیات است. (منیر زحیلی)
یعنی ای مومنان از عذاب الهی دور بشوید با اجتناب از گناهان و عمل به دستورات الله متعال. (منیر زحیلی)
وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ
به الله متعال نزدیکی بجویید با آنچه که شایسته ی قربت جستن است و آن چیزی است که شما را به رضایت الله متعال میرساند و باعث رسیدن به بهشت وی میشود. (منیر زحیلی)
وسیله درجه ای در بهشت است. (منیر زحیلی)
وسیله فعیله به معنی هرآنچه که بدان به الله متعال تقرب جسته میشود از انجام عبادات و ترک
گناهان. (آلوسی)
از ابن عباس: از الله متعال حاجت بخواهید. (الدر المنثور)
وسیله یعنی قربت. (درج الدرر)
گفته اند: به الله متعال وسیله بجویید که آن قربت است و این برای بریدن وهم نزدیکی به طریق مکان را میرساند. (تیسیر ابی حفص)
وسیله یعنی محبت یعنی الله متعال را به دوستی بجویید. (طبری)
وسیله در اصل هرآنچه که بوسیله ی آن به چیزی رسیده میشود و یا به چیزی نزدیک شده میشود. (ثعلبی)
توسل به معنی نزدیکی جستن و وسیله خواستن و در این امر فرمانبرداری کردن از این آیه است و احادیث بر جواز توسل به اعمال صالحه و ذات فاضله دلالت دارد. (عمدةالرعایه به تحقیق دکتر صلاح محمد ابوالحاج)
در توسل جستن به اقوی الذریعه، امتثال به امر این آیه است و ذریعه همان وسیله است و منظور از وسیله میتواند که رسول الله ص باشد و یا قرآن و یا ایمان و یا صلوات بر رسول الله ص و یا علم شریعت و یا علم فقه باشد و یا اعتراف به عجز باشد و یا احتمال دارد که منظور از وسیله امامان مجتهدین باشند خصوصا امام ابوحنیفه و چه بسا که مذهب حنفی منظور باشد. (عمدةالرعایه به تحقیق دکتر صلاح محمد ابوالحاج)
وَجَاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ
جهاد فی سبیل الله شامل جهاد نفس و جهاد با کفار میشود. (منیر زحیلی)
در راه دین من و شریعت من که همان اسلام است، جهاد کنید و در راه جنگ با کفار و باعث داخل شدن به اسلام شدن آنها، خود را خسته کنید. (طبری)
لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
اگر تقوی پیشه کردید و جهاد کردید پس به سعات دنیا و آخرت رسیده اید. (منیر زحیلی)
تا نجات پیدا کنید و بقا و جاودانگی را در بهشتش دریابید. (طبری)
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ أَنَّ لَهُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لِيَفْتَدُوا بِهِ مِنْ عَذَابِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَا تُقُبِّلَ مِنْهُمْ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿36﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

قطعا کسانیکه کفر ورزیده اند، برای آنان میبود آنچه در زمین از اموال و اشیاء است و مثل همان نیز اضافه بر آن میبود، تا آن را بدهند و ان فدیه باشد از عذاب روز قیامت، از آنان قبول کرده نمیشد و برای آنان است عذابی دردآور.

مستندات
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ أَنَّ لَهُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ
آنچه مانع کفار میشد که به الله و رسولانش ایمان بیاورند، قضای شهوتشان و طلب عزت و آبرو بوسیله ی اموال بود پس به آنان خبر میدهد. (تاویلات اهل سنت)
کافر وقتی عذاب را ببیند بعد تمام دنیا و مثل آن برای وی باشد و قادر باشد که آن بعنوان فدیه خود بدهد تا خود را از عذاب قیامت نجات دهد، حتما انجام خواهد داد. (بحر العلوم)
یعنی الله متعال میفرماید که اگر برای آنان، این هم بود حتما انجام میدادند. (بحر العلوم)
تشویق مومنان به تقرب جستن است و بیان میدارد که توسل کفار در قیامت به قویترین وسیله ها نیز برای نجات آنان سودی ندارد چه برسد به اینکه ثوابی را به دست بیاورند. (ابوسعود)
یعنی اگر برای هر یک از کفار چنین بود. (ابوسعود)
لِيَفْتَدُوا بِهِ مِنْ عَذَابِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَا تُقُبِّلَ مِنْهُمْ ۖ
از عذاب روز قیامت فدیه دهند. (ابوسعود)
ولی از آنان قبول کرده نشود. (بحر العلوم)
رسول الله ص: در قیامت به کافر گفته میشود: اگر برای تو تمام دنیا پر از طلا بود آیا برای نجات خودت، آن را فدیه میدادی؟ کافر گوید: بله. به وی گفته میشود: از تو خیلی کمتر از اینها خواسته شده بود آن هم کلمه ی شهادت است. (ابوسعود)
وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
و برای آنان عذابی دردناک است. (بحر العلوم)
یعنی هیچ راه نجاتی برای آنان نیست. (نسفی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود