0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
أَوَلَا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ ﴿77﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

الله تعالی به یهود که خود را مومن به الله میدانند یادآوری میکند که الله به سر و نهان آنان اشراف دارد و میداند پس باید که از نفاق دست بردارند و به رسول الله ص ایمان بیاورند.

مستندات
آیا یهود نمیدانند که الله تعالی آنچه را که مخفی میکنند و آنچه را که در آشکار انجام میدهند را، میداند؟ (خازن)
آنچه را که بین خود میگویند و آنچه را که به اصحاب محمد ص اعلام میکنند را میداند؟ (بحر العلوم)
آنچه را که وقتی در خلوت خود هستند و کفر و تکذیب آنان را الله میداند و آنچه را که در وقت ملاقات با اصحاب محمد ص میگویند را میداند. (طبری)
دو قول در این آیه مطرح است یکی اینکه یهود میدانند که الله تعالی نهان و آشکار را میداند پس این آیه برای یادآوری است و دیگری اینکه نمیدانند که الله از سر و آشکار آنان خبر دارد پس با این آیه به آنان
گوش زد میکند که الله عالم به نهان و آشکار است. (رازی)
وَمِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لَا يَعْلَمُونَ الْكِتَابَ إِلَّا أَمَانِيَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ ﴿78﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

از اهل کتاب گروهی هستند که بی سواد هستند و علم دینی ندارند و آنان فقط خواندن تورات را میدانند و معنی آن را متوجه نمیشوند و فقط از علمای خود تقلید کورکورانه میکنند و بر اساس گمان خود که علمای آنان به آنها تلقین کرده اند از قبیل اینکه گفته اند زیاد عذاب داده نخواهید شد و گفته اند که فقط یهودیان و مسیحیان وارد بهشت خواهند شد، را آروزی خود قرار داده بودند و از ایمان به رسول الله ص سر باز زده بودند. این آیه از تقلید محض منع میکنند و بیان میدارد که با گفتن من که نمیدانم از گناه گمراهی رها نمیشوند و بلکه باید در یافتن حق کوشش کنند و دیگر اینکه بر اساس آروز الله پاداش نمیدهد بلکه تلاش صحیح لازم است و دیگر اینکه طبق بیان ابن کثیر برای دانستن عبادات خود و اوقات آن به حساب و کتاب نیازی نیست و دین ما اسان است و بر اساس شرع باید عمل شود.

مستندات
این آیه قسمی از یهود را بر میشمارد که اطلاع و علمی از کتاب خود ندارند و باز از روی گمان از رئیسان خود تقلید میکنند و عناد میورزند و این طبقات یهود که آیات شمرده است مختص این امت نبوده بلکه در امت محمدی نیز چنین هستند بعضی گمراه هستند و گمراه میکنند وبعضی سکوت میکنند و بعضی مثل گروه مذکور در این آیه کورکورانه تقلید میکنند و گمراه میشوند. (رازی)
اُمّی کسی که به کتاب و رسول، اعتقاد ندارد که در این آیه نمیتواند که منظور باشد.
دوم کسی که نوشتن و خواندن را به خوبی نمیداند و منظور از امی در این آیه همین است زیرا یهود به کتاب و رسول اعتقاد دارند. (رازی)
رسول الله ص میفرماید ما امتی امی هستیم که کتاب و حساب نداریم و هر ماه اینگونه است و با دست خودشان یک بار بیست و نه روز و دیگر بار سی روز بودن ماه را نشان دادند و منظور رسول الله از این قول این است که برای عبادت خود و اوقات عبادت خود به کتاب و حساب نیازی نداریم. (ابن کثیر)
اِلّا امانی:
آنچه آنان گمان میکنند این است که آرزو دارند که بخاطر خطای خود، الله آنان را مواخذه نکند برای اینکه علمای آنان به آنان چنین گفته بودند که فقط چند روز معدود مورد عذاب قرار خواهند گرفت و بعد نجات خواهند یافت. (رازی)
دوم آروزی واهی است که علمای آنان به آنان چنین تلقین کرده بودند و اینان از روی تقلید قبول کرده بودند. (رازی)
سوم آرزوی قلبی آنان این بود که میگفتند فقط یهود و مسیحیان به بهشت خواهند رفت و این آرزویی بیش نیست. (رازی)
منظور از امانی این است که آنان فقط آن مقدار را که برای انان قرائت شده است را میدانند و نمیتوانند در آن تامل و تفکر داشته باشند. (رازی)
نکته ای که در این آیه هست اینکه همانگونه که گمراه کننده مذموم است، کسیکه گمراه شده است و فریب خورده است نیز مذموم است. (رازی)
یعنی این افراد بی سواد فقط از روی گمان که از علمای خود شنیده اند نبوت رسول الله ص را انکار میکنند و این از روی گمان و ظن است. (نسفی)
مگر آنچه که میخوانند ولی معنی آن را متوجه نمیشوند. (بیضاوی)
فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَٰذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۖ فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا يَكْسِبُونَ ﴿79﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

علمای یهود که بخاطر ترس از دست دادن ریاست خود و عواید خود دست به تحریف تورات زده بودند، به آنان یادآوری میشود که برای آنان موکدا عذاب شدید که میتواند کوهی از عذاب در جهنم باشد و یا دره ای از عذاب در جهنم باشد را مستحق گشته اند و این استحقاق ویل آنان بخاطر تحریف کتاب الله بوده است و بخاطر کسب آنان بوده است.

مستندات
فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتابَ بِأَيْدِيهِمْ:
ویل: عذاب شدید. و یا گفته اند که کلمه ای است که در وقت شدت گفته میشود و گفته اند نام دره ای در جهنم است که چرک جهنمیان بر آن میریزد. (بحر العلوم)
ویل نام کوهی در جهنم است. (طبری)
در این آیه ویل را برای کسانی از یهود میداند که خود صفات رسول الله ص را محو کرده بودند و بعد از خود صفاتی نوشته بودند و به مردم عادی خود میگفتند که این کتاب خداست. (بحر العلوم)
در بین یهود کسانی بودند که کتابی را از خود نوشته و به عرب میفروختند و میگفتند که این کتاب الله است. (طبری)
تورات را تحریف کرده و به خورد عوام میدادند تا با آن از مال مردم بخورند. (طبری)
این عمل آنان برای این بود تا عوام را فریب دهند و رشوه خواری کنند و از آنان هدایا بگیرند. (خازن)
روایت شده است که وقتی رسول الله ص به مدینه تشریف آوردند علمای یهود که خود و مقام خود را در خطر دیده بودند و فکر کردند که اگر ایمان بیاورند از عوائدی که از عوام دریافت میکنند محروم خواهند شد پس صفات رسول الله را که نوشته شده بود تحریف کردند و وقتی عوام یهود به آنان رجوع میکردند تا صفات رسول الله ص را بدانند آنان نوشته ی خود و قسمت تحریف شده را برای عوام قرائت میکردند و صفات دیگری بیان میداشتند و عوام وقتی آن صفات را مخالف با صفات رسول الله ص مییافتند، از ایمان به رسول الله ص امتناع میکردند. (ابی سعود)
{فَوَيْلٌ لَّهُمْ}.... تکرار ویل برای این افراد است تا برای آنان ویل بودن را تاکید کند.
وَقَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَعْدُودَةً ۚ قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْدًا فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ ۖ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ ﴿80﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

یکی از دروغهای دینی یهود این بود که میگفتند و ادعا میکردند که مدت اندکی را در جهنم خواهند و برای این گفته ی خود حتی ادعای وجود آن درتورات شده بودند و این باعث شده بود که در مورد ایمان پیامبر آخر زمان بهایی قائل نشوند و الله تعالی به پیامبر ص دستور میدهد که به از آنان بپرسد که آیا عهد و پیمان نوشته ای بر این ادعای خود دارید؟ در اینجا اگر نوشته ای مثل تورات داشتند قطعا رو میکردند و بعد ادامه میدهد بلکه شما آن را از خود در آورده اید و دروغی بیش نیست.

مستندات
یکی دیگر از اکاذیب یهود است که از خود ساخته بودند. (ابی سعود)
{وقالوا لن تمسنا النار إلا أياما معدودة}
یهود چنین میپنداشتند که فقط اندازه ی چهل روز عذاب خواهند دید و آن مدتی بود که اجداد آنان، گوساله پرستی کرده بودند. (نسفی)
و گفته اند که آنان چنین میپنداشتند که مدت دنیا هفت هزار سال خواهد و بود و برای هر هزار سال یک روز عذاب خواهند دید و بعد خلاص خواهند شد. (نسفی)
اصم از بعضی از یهود روایت کند که میگفته اند که ما گوساله را هفت روز عبادت کردیم و ما فقط باندازه ی همان روزها عذاب خواهیم دید. (رازی)
از ابن عباس یهود گمان میکنند که در تورات آمده است که مسیر جهنم چهل سال راه است و با رسیدن به درخت زقوم پایان مییابد و آنان هر روز قدر یک سال را طی خواهند کرد و بعد خلاص خواهند شد. (ابی سعود)
از آنان روایت شده است که گویند به مدت چهل روز یعنی مدت عبادت گوساله عذاب داده شوند وبعد آنان را ندا شود که هر آنکس که ختنه کرده است را بیرون بیاورید. (آلوسی)
قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْداً:
جواب ادعای یهود است. (التحریر و التنویر)
الله تعالی به رسول الله ص امر میکند که به آنان بگوید که آیا برای چنین ادعایی عهدی از خدا گرفته اید؟
فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ :
اگر عهدی دارید که الله خلف وعده نخواهد نمد. (مظهری)
أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ:
یا اینکه به دروغ و افترا، چیزی را به الله نسبت میدهید که نمیدانید؟ (ابی سعود)
بلکه شما به دروغ و افترا این را میگویید. (ابی سعود)
بَلَىٰ مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولَٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿81﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

آری الله عهد گرفته است ولی نه آن دروغی که شما ادعا میکنید بلکه عهد این است که اگر کسی کفر و یا گناه کبیره ای انجام دهد و از تمامی جوانب وی را در بر گیرد و این دربر گرفتن منظور این است که گناه قلبی یعنی اعتقادی داشته باشد و گناه بدنی داشته باشد که تمام وجود وی را در بر گیرد که همان کفر است، پس اشخاصی که چنین صفاتی را داشته باشند پس جزای انان جاودانه در جهنم بودن است و نه همانند گمان یهود که فکر میکردند هرکاری میتوانند انجام دهند وباز مدتی معدود را در جهنم بمانند و بعد خلاص شوند.

مستندات
بلی برای اثبات بعد نفی میآید و معنی آن چنین است بله شما را عذاب خواهد رسید . (محاسن التاویل)
مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ:
کسی که عمل گناهی انجام دهد و گناه از تمام جوانب وی را در بر گیرد و در گناه فرو رود. (محاسن التاویل)
منظور از گناه کفر و شرک است چرا که در مورد یهودی نازل شده است که ادعا میکردند مدت معدودی عذاب خواهند دید و دیگر اینکه به رسول الله ص ایمان نیاورده بودند. (محاسن التاویل)
یعنی کبیره ای از گناهان کبیره انجام دهد و از تمام جوانب یعنی قلب و زبان و تمام اعضای وی را و تمام کمال، وی را فراگیرد. (ابی سعود)
گفته شده است که السيئةُ یعنی كفر والخطيئةُ یعنی گناه کبیره و بعضی عکس این را گفته اند یعنی سیئه کبیره و خطیئه کفر است. (ابی سعود)
فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ:
پس کسان موصوف به این صفات که من جمله نسبت دروغ عذاب معدود به الله دادند و کلام الله را تحریف کردند، در آتش جهنم جاودانه هستند نه گمان آنان که مدت معدودی خواهند بود. (ابی سعود)
بدانکه اکثر مردم به همنشینی اولیاء اکتفا میکنند و در شهوات و گناه فرو میروند و گویند که از فلان سید شنیده ایم که گفته است که هرکس ما را ببیند وی را آتش مساس نکند پس این غلط وفریب خود است چرا که رسول الله صبه دختر خودشان فرموده اند: ای فاطمه دختر محمد من چیزی را تو نمیتوانم از الله دفع کنم بلکه خودت نفس خودت را بخر (یعنی با عمل صالح خودت را نجات ده) و رسول الله ص به کسی مردی که گفته بود یا رسول الله ص دعا کن تا در بهشت رفیق شما باشم، فرمودند: پس به من برای رفاقت با تو در بهشت با کثرت سجود، کمک کن.
پس اگر ولیی بر حقی چنین سخنی گوید (هر که ما را ببیند آتش مساسش نکند) ولی به شرطی که آن شخصی که وی را دیده است، امتثال اوامر کند و اجتناب نواهی نماید زیرا امید است که به فضل الله و برکت اولیاء اعمال صالح شخص مقبول حق افتد و از گناهان وی گذشت کند زیرا اولیاء الله از الله عهد گرفته اند که هرکس را به آنان تعلق خاطر باشد و به شریعت متمسک باشند، آن اولیاء الله را شفیع آنان گرداند.(البحر المدید)
وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ ۖ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿82﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

بهشت جاودان که خروجی از آن نیست برای کسانی است که ایمان بیاورند و از جمله ی ایمان تصدیق محمد رسول الله ص است و عمل صالح انجام دادن است نه گمان یهود که مدتی را در جهنم بوده بعد خارج شوند.

مستندات
سنت الهی در قرآن چنین است که هرگاه وعیدی ذکر کند بعد ان وعده ای ذکر میکند. (ابی سعود)
و کسانی که به آنچه شما (ای یهود) کفر ورزیدید، ایمان بیاورند و آنچه از عمل نیک را که شما ترک کرده اید را انجام دهند، پس برای این موصوفان به این صفات حسنه، بهشت جاودانه است. (الدر المنثور)
و کسانی که به الله و محمد ایمان آورده و تصدیق نمودند و طاعات انجام دادند یعنی امتثال اوامر و اجتناب نواهی کردند، برای آنان بهشت جاودان است. (بحر العلوم)
وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَذِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ مُعْرِضُونَ ﴿83﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

بیاد بیاورید ای بنی اسرائیل که از شما پیمانی محکم گرفته شده است که الله را عبادت کنید و به والدین خود نیکی کنید با مهربانی و سخن نرم و انجام اوامر آنان که مخالف شرع نباشد و دیگر اینکه به خویشان نزدیک خود نیکی کنید و نیاز آنان را که در وسع شماست را برطرف کنید و به یتیمان یعنی کودکان پدر مرده، یاری رسانید و به نیازمندان کمک کنید و به مردم سخن نیک گویید یعنی امر به معروف کنید و نهی از منکر کنید و به مقتضای مقام عمل کنید اگر شخصی فاسق است فسق وی را بگویید تا مردم از وی دوری کنند و نماز برپادارید و حق و حقوق نماز نگاه دارید و زکات به مستحقش بدهید ولی افسوس که ای یهود شما از وفای به عهد روی گردان شدید و عده ای قلیل از شما پایبند ماندند و عادت شما روی گرداندن است و عجیب نیست که از ایمان رسول الله ص روی گردانید. در این آیه الله تعالی به بنی اسرائیل عهد و پیمان آنان را یادآوری میکند و این یاداوری شامل یادآوری برای ما مسلمانان نیز میباشد.

مستندات
یادآوری امری دیگر برای بنی اسرائیل است. (طبری)
عهد موکد از شما ای بنی اسرائیل گرفتیم مبنی بر اینکه عبادت نکنید مگر الله را و و... (طبری)
منظور از میثاق عهد موکدی است که در تورات از بنی اسرائیل گرفته اشد مبنی بر ایمان آوردن به محمد ص . (بحر العلوم)
ای امت محمد بیاد بیاورید که از بنی اسرائیل عهد موکد گرفتیم که عبادت نکنند مگر الله را.. (طبری)
هر عهدی که از بنی اسرائیل گرفته شده است از امت محمد نیز اخذ شده است و ذکر قصه ی بنی اسرائیل برای این است تا از عهد شکنی تحرز کنیم. ()
لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ:
عبادت را با خلوص کامل برای الله انجام دهید و غیر الله را عبادت نکنید. (طبری)
وَبِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً:
به والدین خود نیکی کنید و در این آیه اهمیت نیکی به والدین آشکار میشود چراکه این امر را کنار عبادت الله قرار داده است تا نشان دهد که از اهمیت بسزایی برخوردار است. (بحر العلوم)
گویند در سه آیه سه امر کنار هم و باهم ذکر شده اند که هر یک بدون دیگری قبول کرده نشود 1-اطاعت الله و رسولش (وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ [المائدة: 92]) 2-شکر الله و شکر والدین( أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوالِدَيْكَ [لقمان: 14]) 3-نماز و زکات (وَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَآتُوا الزَّكاةَ [البقرة: 43 وغيرها]). (بحر العلوم)
از والدین باید که اطاعت شود در اموری که مخالف شرع نباشند و آنان را اذیت کرده نشود هرچند کافر باشند و همچنین هرچند فاسق باشند و آنان را به ارامی و نرمی نهی کرده شود. (خازن)
{وَذِي القربى}
خویشان و نزدیکان نیکی کنند.
در متون فقهی حنفی در کتاب وصیت باب وصیت به اقارب یعنی نزدیکان چنین آمده است که اگر کسی به اقارب (خویشان) فلان شخص وصیت کند پس به خویشان آن شخص هرکس که نزدیکتر باشد، مشمول وصیت میشود و منظور از اقارب ذی رحم محرم یعنی محارم شخص است و والدین و فرزندان داخل نیستند و این قول امام اعظم است و صاحبین گویند که منظور از اقارب، هرکسی که از دورترین پدر وی در اسلام منسوب است را شامل میشود. (مثال هدایه فی شرح البدایه)
وَالْيَتَامَى:
جمع یتیم و تعریف یتیم: کودک نابالغ که پدرش فوت شده است و وقتی به سن بلوغ رسید دیگر اسم یتیم ندارد. (خازن)
المساكين: جمع مسکین و در تعریف و فرق آن با فقیر اختلاف است و هر یک دلیل خود را دارند و بعضی گفته اند که فقیر کسی است که صاحب مال است ولی به اندازه ی نصاب زکات نمیرسد و مسکین کسی است که اصلا مالی ندارد و بعضی عکس ان را گفته اند. (تبیین الحقائق)
وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا:
به مردم نیک گویید یعنی آنچه از اخلاق حسنه است و آنچه از راهنمایی هست را برای مردم بگویید. (ابی سعود)
نیک گویی اینکه به اوامر الهی امر و از نواهی وی تعالی نهی کنند. (نظم الدرر)
منظور سلام کردن به یکدیگر است و روایت شده است که بنی اسرائیل به یکدیگر سلام نمیکرده اند. (ابن کثیر)
منظور از قول نیک این نیست که هرچه آنان خوششان میآید را بگوییم بلکه قول نیک آن است که آنچه نفع آنان هست را گفته شود مثلا وقتی فاسق یا کافری را نکوهش کنیم یا لعنت کنیم برای این است که به راه راست هدایت شود و برای همین است که رسول الله ص فرموده اند که فاسق را با آنچه از فسق در وی هست، ذکر کنید، تا از وی دوری کنند. (اللباب فی علوم الکتاب)
از جمله ی قول نیک که بر بنی اسرائیل واجب شده بود این است که باید صفات رسول الله ص را ذکر میکردند و خبر درست را میرساندند. (مظهری)
وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ:
نماز برپا دارید و زکات دهید و این دو در شریعت یهود نیز فرض بوده است. (ابی سعود)
منظور از امر به نماز و زکات ، امر به اسلام آوردن و نماز و زکات اسلامی را ادا کردن است. (البحر المحیط)
ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ مُعْرِضُونَ:
بعد اخذ عهد موکد، روی گرداندید مگر عده ای کم از شما و شما روی گردانان هستید.
شما از میثاق اخذ شده، روی گردانیدید و از ایمان به محمد رسول الله ص روگردانان هستید. (البحر المحیط)
شما اقوامی هستید که رویگردانیدن عادت شماست. (بیضاوی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود