0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَىٰ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ قَالُوا حَسْبُنَا مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا ۚ أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ ﴿104﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

و وقتي به اين افراد گفته ميشود: به سوي آنچه الله متعال فروفرستاده از كتاب و به رسولش بياييد تا حلال و حرام را بشناسيد، گويند: ما را آنچه پدرانمان را بر آن يافته ايم كافي است. آيا اين را وجود اينكه ميدانند كه پدرانشان در مورد دين چيزي نميدانند و بر هدايت نيز نيستند، باز از آنان تقليد ميكنند؟

مستندات
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَىٰ مَا أَنزَلَ اللَّهُ
وقتي از روي ارشاد و هدايت به آنان گفته ميشود كه به كتاب بيان كننده ي حلال و حرام بياييد. (ابوسعود)
يعني در مورد حرام و حلال به آنچه الله متعال نازل كرده . (مظهري)
وَإِلَى الرَّسُولِ
و به رسولي كه اين كتاب بر وي نازل شده است بياييد تا بر حقيقت امر پي ببريد و بتوانيد حلا و حرام را از هم تفكيك كنيد. (ابوسعود)
قَالُوا حَسْبُنَا مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا ۚ
گويند كه ما را آنچه پدرانمان را بر آن يافتيم كافي است. (مظهري)
بيان كوتاهي عقلشان است و اينكه دليلي جز تقليد ندارند. (مظهري)
بيان عناد و نافرماني از حق و پيرو فراخواننده به گمراهي هستند. (ابوسعود)
أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ
يعني اگر پدران آنها جاهل و گمراه هم باشند باز تقليد ميكنند؟ (مظهري)
يعني با وجود جهل پدران باز از آنها تبعيت ميكنند؟ (ابوسعود)
آيا در صورتي كه پدران آنها در امر دين فهمي نداشته باشند و هدايت نيافته باشند، نيز تبعيت از آنان فرض است؟ (ابوسعود)
يعني با وجود اينكه ميدانيد پدران شما از امر دين چيزي نميدانند و هدايت نيافته اند باز آنها تبعيت ميكنيد؟ (تاويلات اهل سنت)
يعني تبيعت و تقليد درست نيست مگر از كسيكه عالم و بر هدايت بودن وي دانسته شود و آن با اقامه ي حجت حاصل ميشود و تقليد كافي نيست. (بيضاوي)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ ۖ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ ۚ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿105﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

اي كسانيكه ايمان آورده ايد، بر شماست نفس خودتان كه آن را اصلاح كنيد و در صورت هدايت يافتنتان گمراهي گمراه شما را ضرر نرساند و ضررش بر خودش است. تنها مرجع شما و محل بازگشت شما فقط الله متعال است پس وي تعالي شما را خبر خواهد داد از آنچه در دنيا انجام داده ايد و بر اساس آن شما را جزا خواهد داد.

مستندات
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنفُسَكُمْ ۖ
بر شما لازم است كه خودتان را اصلاح كنيد وبر صلاح نگه داريد. (نسفي)
لَا يَضُرُّكُم مَّن ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ ۚ
مسلمانان بر كفار حسرت ميخوردند و تمنا ميكردند كه اي كاش انان نيز وارد اسلام ميشدند پس به آنان گفته شد كه شما مواظب خودتان باشيد و آنچه بر شما تكليف شده است تا خودتان را اصلاح كنيد، بر آن مواظبت كنيد. وقتي خودتان بر هدايت باشيد گمراهي از دين شما به شما ضرر نميزند. (نسفي)
منظور ترك امر به معروف و نهي از منكر نيست بلكه ترك اين دو در وقت قدرت داشتن، بايد است. (نسفي)
از جمله ي بر هدايت بودن انكار بر منكر بر حسب طاقت است. (بيضاوي)
گفته شده: وقتي كسي مسلمان ميشد به وي ميگفتند: پدرانت را سفيه دانستي. پس اين آيه نازل شد. (بيضاوي)
وقتي بر حق ثابت قدم باشيد، گمراه شدن گمراه به شما ضرري نميرساند. (بحر العلوم)
إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا
بازگشتتان به الله است. (نسفي)
يعني آنكه به امر به معروف و به نهي از منكر امر ميكند و آنكه بر وي امر به معروف و نهي از منكر بر ميگردد الله متعال است. (تاويلات اهل سنت)
فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
به آنچه در دنيا انجام داده ايد. (بحر العلوم)
بعد بر آن اساس شما را جزا ميدهد. (نسفي)
وعيد براي هر دو گروه مومن و كافر است و ديگر اينكه كسي بخاطر گناه ديگري مواخذه نخواهد شد. (بيضاوي)
ابو ثعلبه خشني: در مورد اين آيه از رسول الله ص پرسيدم و ايشان فرمودند: امر به معروف كن و از منكر نهي كن. وقتي ديدي كه دنيا را ترجيح ميدهند و حريص بودن مورد اطاعت باشد و هر صاحب رايي به راي و نظر خود خوشنود است، در اينجاست كه خودت را حفظ كن و خودت را بر صلاح نگه دار. چراكه بعد شما ايام صبر خواهد آمد و كسيكه در آن زمان بر دين متمسك باشد به مثل انچه شما بر آن هستيد، پس بر وي اجر پنجاه تن از شما بر وي است. گفتند: اجر پنجاه كس از آنان؟ فرمودند: خير بلكه اجر پنجاه تن از شما بر وي خواهد بود. (بحر العلوم)
حضرت ابوبكر: اي مردم شما اين آيه را بر غير تاويل حقيقي آن برداشت ميكنيد. اين در مورد كساني بود كه آنان طعم اسلام را يافتند و شيريني آن را چشيدند و از مشركين اقوامي داشتند و آنان خواستند كه شيريني اسلام را به آنان نيز بچشانند و آنان را نيز وارد اسلام كنند پس اين آيه نازل شد. قسم به آنكه جان من در دستان وي است: بايد امر به معروف كنيد و نهي از منكر كنيد و يا اينكه الله متعال بر شما عذابي عمومي از نزد خود بفرستد. (بحر العلوم)
در روايت كلبي آمده است: رسول الله ص منذر بن عمرو را به اهل هجر فرستاد تا آنان را به اسلام دعوت كند ولي آنان از اسلام اوردن امتناع كردند و منذر نيز بر آنان جزيه وضع كرد و اين آيه نازل شد يعني شما را گمراهي اهل هجر و قبول جزيه ي آنها ضرري نميرساند وقتي كه خودتان مومن به الله باشيد. (بحر العلوم)
منظور اين است كه وقتي امر به معروف ميكنيم و نهي از منكر انجام ميدهيم، عدم قبول طرف ما را ضرري نميرساند. (تاويلات اهل سنت)
از حضرت عايشه: رسول الله ص بر من وارد شدند در حاليكه نفسشان گرفته بود پس وضو گرفتند و به مسجد رفتند و من پشت پرده ايستادم و فرمودند: الله متعال ميفرمايد: امر به معروف كنيد و از منكر نهي كنيد قبل اينكه مرا بخوانيد و من اجابت نكنم و از من بخواهيد و من عطا نكنم و از من دادخواهي كنيد و من دادخواه شما نباشم و از من ياري بطلبيد و من ياريتان نكنم. (تاويلات اهل سنت)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنَانِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ أَوْ آخَرَانِ مِنْ غَيْرِكُمْ إِنْ أَنْتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَأَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةُ الْمَوْتِ ۚ تَحْبِسُونَهُمَا مِنْ بَعْدِ الصَّلَاةِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ إِنِ ارْتَبْتُمْ لَا نَشْتَرِي بِهِ ثَمَنًا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰ ۙ وَلَا نَكْتُمُ شَهَادَةَ اللَّهِ إِنَّا إِذًا لَمِنَ الْآثِمِينَ ﴿106﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

اي كسانيكه ايمان آورده ايد شهادت بين شما ها اينگونه است كه ؛ در وقت فرارسيدن مرگ و در وقت وصيت؛ دو نفر شهادت دهند، اين دو نفر شاهدي كه عادل هستند و از خويشان خودتان هستند. اگر كه شما در سفر بوديد پس شما را مصيبت مرگ برسد. اين دو مدعي را كه ادعاي وصيت دارند را اگر در شك شديد، پس اين دو را تا وقت بعد نماز نگه داريد و اين دو به اين طريق قسم بخورند كه ما بخاطر مال دنيا قسم به الله را هتك نميكنيم و قسم دروغ نخواهيم خورد هرچند كه در قسم دروغ ما طرفداري از خويشان مان باشد و شهادتي كه الله معال مقرر كرده را كتمان نخواهيم كرد و حقيقت را خواهيم گفت چراكه اگر چنين كنيم ما قطعا از گناهكارن خواهيم بود.

مستندات
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ
روايت شده است كه بديل آزاد كرده ي عمرو عاص كه از مهاجرين بود به همراه تَمِيمُ الدَّارِيُّ وَعَدِيُّ بْنُ بَدَّاءَ كه هردو نصراني بودند به سفر شام رفتند و بديل بيمار شد و وصيتي نوشت كه در ان آنچه همراهش بود را نوشت و داخل كالاي خودش انداخت و به اين نوشته را به آن دو همراهش نگفت و وصيت كرد كه كالاي من را خانواده ام برسانيد و بديل مرد و آن دو كالاي وي را گشتند و ظرفي نقره اي را براي خود برداشتند پس خانواده ي بديل آن نوشته را پيدا كردند و از آن دو آن ظرف را خواستند و آن دو انكار كردند پس اين دو را به شكايت نزد رسول الله ص بردند و اين آيه نازل شد. (نسفي)
در روايت ثبت شده در تاويلات اهل سنت اين قضيه در راه مكه اتفاق افتاده است و آن كسي كه وصيت كرده بود مردي از بني سهم است پس رسول الله ص اول آن دو نصراني را قسم دادند به اين جهت كه مدعي عليه بودند و بعد اهل آن مرد سهمي را قسم دادند چراكه آن دو نصراني ادعا كردند كه اين جام را از آن سهمي خريده اند و اهل وي آن را انكار ميكردند. بر اين اساس در آيه نسخي صورت نگرفته است و در اين آيه چيزي كه مخالف رويه رسيدگي به دعاوي وجود ندارد. (تاويلات اهل سنت)
امام ابوحنيفه از حماد از ابراهيم نخعي: اين آيه منسوخ است و صحاك گفت كه آن را آيه ي 2 سوره طلاق منسوخ كرده است و اين شد كه قسم دادن شاهد برداشته شد و شهادت اهل ذمه باطل است مگر فيما بين خودشان. (بحر العلوم)
إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ
وقتي كه در شرف مرگ باشيد و نشانه هاي مرگ ظاهر شد. (ابوسعود)
حِينَ الْوَصِيَّةِ
در وقت وصيت. (ابوسعود)
بدل از الموت است يعني منظور از وقت مرگ وقت وصيت است. (ابوسعود)
هدف اين است كه نشان دهد كه وصيت مهم است و نبايد در مورد آن سهل انگاري شود. (ابوسعود)
اثْنَانِ
شهادت بين شما نصاب آن دو نفر است. (ابوسعود)
از جمله ي آنچه بر شما نازل شده اين است كه براي شهادت بين شما دو نفر باشند. (ابوسعود)
شهادت بين شما را دو نفر اقامه كنند. (ابوسعود)
ذَوَا عَدْلٍ مِّنكُمْ
دو نفر از خويشان شما باشند چراكه آنان به احوال ميت داناتر هستند و به اينكه درست ترين را انتخاب كنند، نزديكتر هستند. (ابوسعود)
گفته شده: منظور از خودتان، يعني از مسلمانان باشد است. (ابوسعود)
أَوْ آخَرَانِ مِنْ غَيْرِكُمْ
و يا شهادت دو نفر از غير خودي يعني از اجانب. (ابوسعود)
يا اينكه منظور شهادت دهند دو نفر غير از خودتان است. (ابوسعود)
گفته شده منظور از اهل ذمه است. اين در اول اسلام بوده است زماني كه مسلمانان خصوصا در سفر كم بودند و بعد منسوخ شد. (ابوسعود)
از مكحول: اين شهادت اهل ذمه بر مسلمانان را آيه ي وَأَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ الطلاق 2 منسوخ كرده است. (ابوسعود)
إِنْ أَنتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ
اگر كه در مسافرت باشيد. (ابوسعود)
فَأَصَابَتْكُم مُّصِيبَةُ الْمَوْتِ ۚ
پس در در وقت مسافرت شما را اجلتان نزديك شود و نزد شما كسي از خويشانتان نباشد. (ابوسعود)
و يا از اهل اسلام كسي نباشد تا شهادت بدهد. (ابوسعود)
پس دو نفر غير خودي شهادت دهند. (ابوسعود)
و يا منظور اين است كه دو نفر غير خودي را شاهد بگيريد. (ابوسعود)
تَحْبِسُونَهُمَا مِن بَعْدِ الصَّلَاةِ
جواب سوال پيش آمده است يعني اگر در اينصورت به شاهدان به شك باشيم چه كنيم؟ فرمود: آنان را نگهداريد تا قسم ياد كنند. (ابوسعود)
منظور از نماز، نماز عصر است. (ابوسعود)
به نام نياوردن عصر از اين جهت است كه چراكه نماز عصر براي قسم خوردن نزد آنان تعيين شده بود چراكه وقت اجتماع مردم و وقت ديدار فرشتگان شب و روز است و ديگر اينكه در تمام اديان اين نماز مورد تعظيم است و در آن وقت از قسم دروغ پرهيز ميكنند. (ابوسعود)
از حسن: بعد نماز ظهر و عصر است چراكه اهل حجاز بعد اين دو نماز به حَكَميت مينشستند. (نسفي)
گفته شده است كه منظور هر نمازي است چراكه نماز باعث به راستي سخن گفتن است. (ابوسعود)
رسول الله ص در روايت بديل آنان را در كنار منبر مباركشان قسم دادند و براي همين بعضي گناه قسم دروغ در كنار منبر را بزرگتر از مواضع ديگر دانسته اند و جزو آداب تحليف دانسته اند ولي حقيقت امر اين است كه زيرا رسول الله ص در كنار منبر بودند قسم دادن نيز آنجا واقع شده است. (احكام جصاص)
وقتي اهل كتاب نماز را استهزاء ميكنند پس اين بعد نماز بودن نشان ميدهد كه منظور از أَوْ آخَرَانِ مِنْ غَيْرِكُمْ ، يعني غير از خويشانتان است نه از غير دين شما. (تاويلات اهل سنت)
از عامر شعبي: دو مسيحي بر وصيت كردن مردي از مسلمانان كه در سفر مرده بود، شهادت دادند و اهل وصيت در اين مورد به شك شدند و اين دو را به نزد ابوموسي اشعري آوردند و پس ابوموسي آن دو را بعد نماز عصر قسم داد كه والله كه ما بجاي آن ثمن قليل نخريده ايم و شهادت از براي الله را كتمان نكرده ايم و اگر چنين باشد ما از گنهكاران هستيم. ابوموسي گفت: والله كه اين قضيه ايست كه از زماني كه رسول الله ص فوت كردند تا به امروز، حكم كرده نشده است. در اينجا شعبي بيان ميكند كه ابوموسي اين دو را در مورد اتهام وارده بر انها قسم داده است و اين قسم در اين مواقع بين مسلمانان واجب است و نه اينكه بر شهادت آنها قسم داده باشد. (تاويلات اهل سنت)
فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ إِنِ ارْتَبْتُمْ
اگر وارثي از وراث در شك شد كه قسمتي از تركه را گرفته باشد و يا خيانتي صورت گرفته باشد پس آنان را نگه داري و آنان را به الله متعال قسم دهيد. (ابوسعود)
در روايت بديل، رسول الله ص بعد عصر آنان را قسم داد و تمام شد و بعدا آن ظرف در مكه يافت شد و گفتند كه ما آن را از عدي و تميم خريده ايم. (نسفي)
منظور از شهادت در اينجا قسم خوردن وصي ميت است وقتي كه وراث در مورد وصيت به شك شوند. (احكام جصاص)
منظور از شهادت بينكم حضور وصيي است. وقتي گفته ميشود شهدته و معني حاضر شدم منظور است. (احكام جصاص)
هرچند شهادت به معني قسم ميآيد ولي مثل مواضعي كه به معني شهادت و گواهي متعارف منظور داشته ميشود در اينجا نيز به معني گواهي دادن است. (احكام جصاص)
ولي در آيه ي بعدي يعني شهادت اهل ميت، منظور قسم خوردن آنان است. (احكام جصاص)
اگر بر خيانتي اطلاع يافتيد با شهادت عادلتر از آنها و يا متوجه دروغي شديد و بر خلاف گفته ي آنان يافتيد، پس شهادت اين دو عادلتر اجازه داده شده است و شهادت اولي باطل است. (تاويلات اهل سنت)
لَا نَشْتَرِي بِهِ ثَمَنًا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰ ۙ
بر اين قسم بخورند كه ما بدل الله متعال چيزي نخواهيم گرفت. (ابوسعود)
يعني بجاي رحمت الله چيزي از متاع دنيا نخواهيم. (ابوسعود)
يعني با قسم دروغ، مال دنيا نخواهيم. (ابوسعود)
گفته شده: قسم صحيح را با كالاي دنيوي عوض نخواهيم كرد به اينصورت كه قسم راست را با دروغ عوض كنيم. (ابوسعود)
منظور قسم دروغ نخواهيم خورد. (ابوسعود)
هرچند آن كس كه برايش قسم ميخوريم از خويشان ما باشد. (ابوسعود)
ما بدل حرمت نام الله متعال چيزي نخواهيم گرفت هرچند كه در ان رعايت جانب خويشاوندانمان باشد. (ابوسعود)
وَلَا نَكْتُمُ شَهَادَةَ اللَّهِ
معطوف بر لَا نَشْتَرِي بِهِ است. يعني ما شهادتي را كه الله متعال امر به اقامه ي آن كرده است را كتمان نخواهيم كرد. (ابوسعود)
إِنَّا إِذًا لَّمِنَ الْآثِمِينَ
اگر شهادت را كتمان كنيم قطعا ما از گنهاكاران هستيم. (ابوسعود)
اگر منظور قسم دادن شاهدان باشد، اين امر منسوخ شده باشد و اگر منظور از اين دو وصي باشند، منسوخ نشده است. (نسفي)
فَإِنْ عُثِرَ عَلَىٰ أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْمًا فَآخَرَانِ يَقُومَانِ مَقَامَهُمَا مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْأَوْلَيَانِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ لَشَهَادَتُنَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَا إِنَّا إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ ﴿107﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

پس اگر بر اينكه آن دو قسم خورنده ي اول مستحق گناه شدنشان، اطلاع يافته شد و دانسته شد كه آنان در قسم خود دروغ گفته اند پس دو مرد ديگر از كسانيكه مستحق آن تركه هستند و يا از خويشان ميت هستند، جاي آن دو را گيرند در قسم خوردن پس به اينصورت قسم بخورند كه والله كه قسم ما از قسم آن دوي اول سزاواتر به قبول است و ما اين سخن را ميگوييم در حاليكه ميدانيم اگر خلاف واقع باشد ما جزو از حد گذرندگان و بر خود ظلم كنندگان هستيم.

مستندات
فَإِنْ عُثِرَ عَلَىٰ أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْمًا
اگر بعد تحليف اطلاع يافته شود بر اساس آنچه در قسم خوردن گفته بودند مستحق اثم و گناه شده باشند. يعني كاري انجام داده اند كه موجب گناه است مثل تحريف حقيقت و مطمئن شديد كه به اينكه در دستان آنها چيزي از تركه آشكار شد و آن دو ادعاي استحقاق آن را كردند. (ابوسعود)
فَآخَرَانِ يَقُومَانِ مَقَامَهُمَا
پس دو مرد ديگر بجاي آن دو كه مرتكب گناه شده اند، جايگزين شوند. (ابوسعود)
منظور اين نيست كه در شهادت دادن بجاي آن دو شوند بلكه جايگزين در حبس و تحليف است و از براي اظهار حق است و آشكار كردن دروغ قبليان است بخاطر چيزي كه از تركه در دستان قبليان است. (ابوسعود)
مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْأَوْلَيَانِ
در قرائت به فعل معلوم :از كسانيكه مستحق آن هستند از خويشان و وارثان ميت كه اولي به قسم هستند. (ابوسعود)
در قرائت به مجهول: از كسانيكه بر عليه آنان جرم صورت گرفته كه همان اهل ميت باشند. (ابوسعود)
فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ لَشَهَادَتُنَا أَحَقُّ مِن شَهَادَتِهِمَا
پس قسم بخورند كه قطعا قسم ما از قسم آنان اولي و حق است براي قبول چراكه اين قسم از روي صداقت است از قسم آنان چراكه قسم آنان از روي دروغ است. (ابوسعود)
يعني شهادت و قسم مسلمانان از قسم و شهادت كافران اولي و سزاوارتر است. (بحر العلوم)
وَمَا اعْتَدَيْنَا
و ما در اين قسم از حق تجاوز نكرده ايم. (ابوسعود)
ويا ما بر آنان تعدي نكرده ايم و حق آنان را ابطال نكرده ايم. (ابوسعود)
إِنَّا إِذًا لَّمِنَ الظَّالِمِينَ
اگر ما از حق تجاوز كرده باشيم به خودمان ظلم كرده ايم چراكه خودمان را در معرض غضب الله متعال و عذابش قرار داده ايم. (ابوسعود)
اگر به دروغ قسم خورده باشيم. (ابوسعود)
و يا از كسانيكه حق را در جايي غير از موضعش قرار داده ايم. (ابوسعود)
در روايت بديل، وقتي اين آيه نازل شد عمروُ بنُ العاص والمطَّلِبُ بنُ أبي وداعةَ السَّهْمي قسم خوردند كه اين دو نفر دروغ گفته اند و خيانت كرده اند و در روايتي اولياي ميت اينكار را كردند. در اين قضيه اگر اين دو نفر آخري وارث بديل بوده باشند در اين آيه نسخي نيست مگر در چگونگي قسم چراكه وارث را بر قطعيت قسم داده نشود و اگر وارث وي نبوده باشند، اين آيه منسوخ است. (ابوسعود)
ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَنْ يَأْتُوا بِالشَّهَادَةِ عَلَىٰ وَجْهِهَا أَوْ يَخَافُوا أَنْ تُرَدَّ أَيْمَانٌ بَعْدَ أَيْمَانِهِمْ ۗ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاسْمَعُوا ۗ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ ﴿108﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

اين تفصيل قسم دادن وصي در صورت شك ورثه و قسم دادن ورثه در وقت ادعاي وصي ، نزديكتر است به اينكه شهادت و قسم بر وجه مشروع آن باشد و ديگر اينكه نزديكتر است به اينكه هركس گواه و شاهد ميشود، از رد شدن گواهي خودش در صورت خيانت بترسد و كاريكه شما بايد انجام دهيد و به آن بايد پايبند باشيد، اين است كه از الله متعال پروا كنيد و احكام الهي را گوش كنيد و فرمان ببريد. و بدانيد كه الله متعال خارجان از فرمان را به راه درستي هدايت نميكند.

مستندات
ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَن يَأْتُوا بِالشَّهَادَةِ عَلَىٰ وَجْهِهَا
يعني اين قسم دادن وصي در وقت به شك شدن ورثه و قسم دادن ورثه در وقتي كه وصي ادعاي خريد و مانند آن را داشته باشد. (مظهري)
منظور گواهي و شهادت بر وصيت است. (احكام جصاص)
يعني آن حكمي كه به تفصيل بيانش گذشت. (ابوسعود)
نزديكتر است به اينكه شهود شهادت خود را بر وجهي كه شاهد بوده اند بخاطر ترس از عذاب اخروي بدون تحريف و بدون خيانت ادا كنند. (ابوسعود)
أَوْ يَخَافُوا أَن تُرَدَّ أَيْمَانٌ بَعْدَ أَيْمَانِهِمْ ۗ
شهادت و قسم در اين آيه هر يك بر معناي حقيقي استعمال شده است. (احكام جصاص)
اين آيات كه جواز شهادت غير مسلمانان بر مسلمين را ميگويند با آيه مداينه منسوخ هستند چراكه در آنجا به صراحت از مسلمين بودن گواهرا آورده است و مطلق است و حال وصيت و حال سفر را نيز جدا نكرده است. (احكام جصاص)
وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاسْمَعُوا ۗ
در قسم دروغ و خيانت از الله بترسيد. (نسفي)
بشنويد شنيدني براي قبول كردن و براي جواب مثبت دادن به آن. (نسفي)
وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ
افرادي را كه از اطاعت خارج شده اند را هدايت نميكند. (نسفي)
يعني خائنين را هدايت نميكند. (بحر العلوم)
اگر پروا نكنيد و به فرمان الله متعال گوش نكنيد شما فاسق هستيد. (مظهري)
فاسقين را به دليل هدايت نميكند. (مظهري)
و يا به راه بهشت هدايت نميكند. (مظهري)
وقتي قسم اول را بر وصي بگيريم و تفسير كنيم يعني در وقت انكار خيانت و دومي را بر قسم ورثه بگيريم يعني در وقت انكار دعواي خريد از سمت وصي و مانند آن، تفسير آيه با سبب نزولي كه ذكر كرده اند مطابق ميآيد و نيازي به دانستن اين آيه نيز نيست. (مظهري)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود