0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ فَيَقُولُ مَاذَا أُجِبْتُمْ ۖ قَالُوا لَا عِلْمَ لَنَا ۖ إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ ﴿109﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

در آن روزي كه الله متعال به فرستادگان خود گويد: چه جوابي از قوم خود گرفتيد؟ رسولان جواب دهند: علم ما نزد تو هيچ است و ما در مورد اينكه در دل آنان چه ميگذشت خبر نداريم و اينكه بعد ما چه كرده اند نيز خبر نداريم. قطعا تو تو هستي داناي غيبها و پنها هستي. نكته: اينكه از رسولان در روز قيامت سوال خواهد شد، در آن روز منكران قطعا خجل خواهند شد و بر انكار خود پيشمان خواهد شد. حال اين موضوع را در اينجا و در دنيا به واسطه ي قرآن براي مردم بيان ميكند تا بلكه تلنگري بر منكران باشد و لحظه اي فكر كنند كه اگر اين مدعيان رسالت سخنشان راست باشد و اينان نيز مورد بازخواست قرار ميگيرند، نكند كه خبري باشد؟ پس ايمان بياورند.

مستندات
۞ يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ
يعني روز قيامت. (مظهري)
مربوط به آيه ي قبل نيز هست يعني فاسقان را هدايت نميكند در روزي كه ... (مظهري)
و يا بدل از مفعول اتقوا است يعني پروا كنيد از روزي كه .... (مظهري)
و يا مفعول واسمعوا است يعني گوش كنيد خبر روزي را كه .... (مظهري)
و يا مفعول فعل محذوف مثلا احذروا يعني بر حذر باشيد از روزي كه ... (مظهري)
فَيَقُولُ مَاذَا أُجِبْتُمْ ۖ
پس الله متعال به رسولان فرمايد: امت شما به شما چه جوابي داده اند؟ (مظهري)
يعني دعوت شما را امت شما چه جوابي داده اند؟ (مظهري)
اين سوال از رسولان به جهت توبيخ امت آنان است همانطور كه از موؤده سوال كرده ميشود كه به چه گناهي كشته شده اند. (مظهري)
اين امت چه جواب داده اند اشاره است به اينكه رسولان خودشان از عهده ي تبليغ رسالت بر آمده اند و وظيفه ي خود را انجام داده اند. (ابوسعود)
يعني جواب قبول شنيديد يا جواب رد شنيديد؟ (ابوسعود)
قَالُوا لَا عِلْمَ لَنَا ۖ
رسولان جواب دهند: ما را علمي نيست. (مظهري)
به صيغه ي ماضي آوردن به جهت تحقق و تقرر اين قضيه در قيامت است. (ابوسعود)
ابن عباس والحسن ومجاهد والسدى: در روز قيامت لحظه هاي دلهره آوري و زلزله هايي است كه قلبها از جايشان كنده ميشوند و وحشت زده ميشوند و جواب دادن را فراموش ميكنند و بعد اينكه قلبشان سرجايش ميآيد و عقلشان ثابت ميشود، بر رسولان بر امت خود گواهي دهند كه چه كار كرده اند. (مظهري)
ابن جُرَيج: يعني ما را به عاقبت امر انان و اينكه بعد ما چه بدعتهايي به وجود آوردند، و همينطور به آنچه در دل پنهان كرده اند، علمي نيست. (مظهري)
إِنَّكَ أَنتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ
آنچه از ما پنهان است را ميداني و ما چيزي را جز آنچه مشاهده كرده ايم نميدانيم. (مظهري)
رسول الله ص: بر من و حوض عده اي از اصحاب من وارد شوند طوريكه آنان را ميشناسم ولي آنان از من رد ميشوند، پس من گويم: اصحابكان من اصحابكان من. يعني آنان را كجا ميبريد. پس الله متعال يا فرشته گويد: تو نميداني كه اين عده بعد تو چه كارهايي نوپيدا آورده اند. (مظهري)
اظهار شكايت رسولان است و جواب را به الله متعال واگذار كردن است يعني آنچه رسولان از دست امتهاي خود كشيده اند از رنجها و دشواريهايي كه پشت سر گذاشته اند. (ابوسعود)
إِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَعَلَىٰ وَالِدَتِكَ إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا ۖ وَإِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ ۖ وَإِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي فَتَنْفُخُ فِيهَا فَتَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِي ۖ وَتُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ بِإِذْنِي ۖ وَإِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتَىٰ بِإِذْنِي ۖ وَإِذْ كَفَفْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَنْكَ إِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ إِنْ هَٰذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ ﴿110﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

بياد آر زماني را كه الله متعال به حضرت عيسي فرمود: اي عيسي پسر مريم يادآور شو نعمتم را بر خودت و مادرت از جمله زماني كه تو را با همراه كردن جبرئيل با تو، تاييد و تقويت كردم و روح پاك نيز به تو دادم. در خردسالي قبل اينكه به سن تكلم برسي با مردم صحبت كردي و همينطور در ميان سالي نيز به حق سخن گفتي و وقتي را كه تو را نوشتن و فقه و فهم تعليم دادم و همينطور تورات و انجيل را تعليم دادم. و زماني را كه تو اندازه ميكردي و ميساختي از گل، به مانند شكل پرنده پس در آن ميدميدي و آن شكل به پرنده ي واقعي بدل ميشد با امر من. و همينطور كور مادر زاد را و پيس را شفا ميدادي با اذن و امر من. و همينطور مردگان را زنده بيرون ميآوردي با اذن و امر من. و زمانيكه بني اسرائيل را از تو منع كردم وقتي كه با نشانه ها و معجزات غير قابل انكار پيش آنان آمدي پس آن كسان كه كفر ورزيدند گفتند: آنچه از نشانه ها آوردي چيزي جز جادوي آشكار نيست و يا اين عيسي كسي جز جادوگر آشكار نيست.

مستندات
إِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ
در آن روزي كه الله متعال به عيسي پسر مريم گويد:... (نسفي)
الله متعال با ياد آوري معجزاتي به رسولانش داده است منكرين را توبيخ ميكند. پس آنان بجاي ايمان آوردن يك عده اشان تكذيب كردند و ديگري غلو كردند و اله دانستند. (مظهري)
اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَعَلَىٰ وَالِدَتِكَ
نعمتش بر مادرش اينكه وي را پاك داشت و بر زنان عالم اختيار كرد. (نسفي)
حسن: منظور از ذكر نعمت، شكر آن است. (مظهري)
نعمتش بر مادر حضرت عيسي هماني است كه در آيه { فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَامَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ } [آل عمران: 37]آمده است يعني تربيت و رشد نيك و قبولي نزد الله متعال و كفالت حضرت زكريا است. (تاويلات اهل سنت)
إِذْ أَيَّدتُّكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ
نعمتم را بر تو تقويت دادم به روح القدس يعني جبرئيل. (نسفي)
با جبرئيل تاييدش كرد تا بر قومش حجتش را اثبات كند. (نسفي)
يا منظور به كلامي كه با آن دين را زنده ميكند، تاييد و تقويت كرديم. اضافه ي روح به قدس از اين جهت است كه دين باعث پاكي از عيوب گناهان است. (نسفي)
به كلامي كه جانها را زندگي ابدي ميدهد و از گناهان پاك ميكند. (مظهري)
تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا ۖ
در طفل سالي بعنوان معجزه با آنان سخن گفت. (نسفي)
در ميان سالي نيز سخن گفت براي تبليغ رسالت. (نسفي)
يعني در طفوليت و رسيدگي به كمال عقل در هر دو به حق سخن گفته اي و در سخنت در اين دو دوره هيچ فرقي نبود. (مظهري)
از اين كلمه كهل چنين استنباط كرده اند كه حضرت عيسي به دنيا باز خواهد گشت. (مظهري)
ابن عباس گويد كه در سي سالگي رسالت يافت و سي ماه تبليغ كرد بعد به آسمان برده شد. (مظهري)
گفته شده: بعد سي سالگي مبعوث شده و سه سال دعوت كرده است. (بحر العلوم)
بعضي گفته اند: منظور به يك گونه سخن گفتن در طفوليت و ميان سالي دلالت ندارد بلكه منظور اين است كه در طفوليت به مانند مرد ميان سال سخن گفتن، است. (مظهري)
وَإِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالْإِنجِيلَ ۖ
كتاب منظور نوشتن را به تو آموختم. (نسفي)
و حكمت را كه كلام محكم و درست است. (نسفي)
حكمت : فقه و فهم است. (بحر العلوم)
وَإِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي
و وقتي را كه آماده ميكردي شكلي مثل شكل پرنده را و اين با تسهيل و آسان كردن من بود. (نسفي)
فَتَنفُخُ فِيهَا فَتَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِي ۖ
بعد به آن شكلي كه درست كردي، ميدميدي پس آن پرنده اي ميشد با تسهيل من. (نسفي)
اذن عبارت از تكوين الله متعال است و محض آسان گرداندن و بر اساس صدور فعل از حضرت عيسي نبوده است. چراكه غير اين بود همين كه شكل صورت ميگرفت، پرنده هست ميشد. (ابوسعود)
وَتُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ بِإِذْنِي ۖ
وَإِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتَىٰ بِإِذْنِي ۖ
مردگان را زنده از قبر بيرون ميآوردي. (نسفي)
گفته شده است: سام پسر نوح و دو مرد ديگر و يك زن و يك دختر (كنيز) را زنده كرد. (نسفي)
وَإِذْ كَفَفْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَنكَ
يهود را از تو منع كردم وقتي آهنگ كشتن تو را كردند. (نسفي)
إِذْ جِئْتَهُم بِالْبَيِّنَاتِ
وقتي كه همراه معجزه بر آنان آمدي. (نسفي)
فَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ إِنْ هَٰذَا إِلَّا سِحْرٌ مُّبِينٌ
در قرائت علي و حمزه، ساحر مبين آمده است. (نسفي)
كافران گفتند: آنچه آورده اي چيزي جز جادوي آشكار نيست. (مظهري)
وَإِذْ أَوْحَيْتُ إِلَى الْحَوَارِيِّينَ أَنْ آمِنُوا بِي وَبِرَسُولِي قَالُوا آمَنَّا وَاشْهَدْ بِأَنَّنَا مُسْلِمُونَ ﴿111﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

و به ياد آر آن زماني را كه به حواريون امر كردم و الهام كردم به اينكه به يگانگي من و به فرستاده ي من ايمان بياوريد. حواريون در جواب گفتند: ايمان آورديم به هر دو و تو نيز گواه باش كه ما از مخلصين در ايمان هستيم.

مستندات
وَإِذْ أَوْحَيْتُ إِلَى الْحَوَارِيِّينَ
و زمانيكه به حواريون الهام كردم و بر قلبشان انداختم. (بحر العلوم)
گفته ميشود: به عيسي وحي كرديم تا به حواريون برساند. (بحر العلوم)
منظور در انجيل به وسيله ي حضرت عيسي به آنان امر كرديم. (ابوسعود)
خواص يعني برگيزدگان و يا اصفياي يعني دوستان پاك حضرت عيسي. (نسفي)
حواري ناميده شدنشان بدين سبب بود كه آنان صياد ماهي بودند و لباس سفيد ميپوشيدند. يا اصفياي انبياء بوده اند. يا اينكه قوم گمشده اي را ديد و آنان را به دين دعوت كرد و آنان قبول كردند. يا وزير يا آنان پسران پادشاهان بودند. يا ناصر. (ابن ابي حاتم)
أَنْ آمِنُوا بِي وَبِرَسُولِي
اينكه يگانگي من را تصديق و باور كنيد و رسول من را زمان رساندن پيام تصديق كنيد. (بحر العلوم)
قَالُوا آمَنَّا
گفتند: به هردو باور كرده ايم و ايمان اورده ايم. (بحر العلوم)
وَاشْهَدْ بِأَنَّنَا مُسْلِمُونَ
و تو اي عيسي گواه باش كه ما به اين امور اقرار داريم. (بحر العلوم)
گفته شده: اين به اول كلام عطف است يعني زماني را كه به حواريون الهام كردم... را به ياد آر. (بحر العلوم)
مقاتل: در روز قيامت حضرت عيسي اين آيات را قرائت خواهد كرد. (بحر العلوم)
به اينكه ما در ايمان خود مخلص هستيم. (ابوسعود)
احتمال دارد منظور دعا باشد يعني يا رب ما را از جمله ي شاهدين بگردان. (تاويلات اهل سنت)
إِذْ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ ۖ قَالَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ﴿112﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

بياد آر زماني را كه حواريون به حضرت عيسي گفتند: آيا ميتواني به پروردگارت درخواست دهي تا از آسمان براي ما مائده اي يعني طبقي از غذا برايمان فروفرستد؟ حضرت عيسي فرمود: از الله پروا كنيد اگر واقعا ايمان آورده ايد نيازي به اين چيزها نيست. نكته: تقوي درجات مختلف دارد و حضرت عيسي ميدانست كه اين درخواست نشان دادن معجزه تبعات دارد و ممكن است خيلي افراد بعد آن كافر شوند و عذاب بر آنها واجب گردد پس توصيه به تقوي از روي شفقت به آنان بوده است. نكته: وقتي انسان براي اطمينان قلب خود كاري را از كسي ميخواهد تا برايش مستند باشد، همين ذهن پرسشگر ممكن است در ذهن خود چيزي را ترسيم كند و طرف هرچه بياورد، طبق آن ذهنيت نباشد و همين باعث انكار شود پس بهتر است كه همانطور كه در امور دنيوي ما بر دلالتهاي ظاهري و عادي بسنده ميكنيم و قبول ميكنيم در امور ديني نيز چنين باشيم. توضيح اينكه ما انسانها در امور زندگي اين دنياي خيلي از امور را با اعتمادي كه به طرف مقابلمان داريم قبول ميكنيم و اگر شكي بود سند مادي و ظاهري ميخواهيم حال وقتي نبوت انبياء ثابت شد چه لزومي داد كه ما از خودمان چيزي بخواهيم و بر اساس آن بخواهيم قبول يا رد كنيم اين خروج از تابع بودن و دنبال راهبري اين مساله توسط خودمان خواهد بود و اين شايسته ي ايمان مومن نيست.

مستندات
إِذْ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ
اين سوال را قوم عيسي به حواريون گفتند تا آنها از حضرت عيسي اين را بخواهند همانطور كه براي درخواست از پادشاه به خواص وي گفته ميشود. (تاويلات اهل سنت)
بلكه سوال را خود حواريون مطرح كرده بودند و هدفشان مشاهده ي نشانه بوده است و يا براي زيادت يقين و اطمينان پرسيده بودند. (تاويلات اهل سنت)
احتمال دارد كه اينگونه بوده باشد كه حضرت عيسي به اينان خبر داده باشد كه شما نزد الله متعال شان و منزلت داريد و اينان براي ديدن اين منزلت اين درخواست را مطرح كرده باشند. (تاويلات اهل سنت)
گفته شده است: ظرف براي قالوا است يعني آنان ادعاي اخلاص در ايمان داشتند از روي تحقيق و اذعان نبوده است. (ابوسعود)
بعضي گفته اند: اين درخواست كنندگان كافر و شك كننده در رسالت حضرت عيسي بوده اند. (ابوسعود)
هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَن يُنَزِّلَ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِّنَ السَّمَاءِ ۖ
به تاء تستطيع قرائت شده است و معني آن اينگونه ميشود: آيا ميتواني از پروردگارت بخواهي تا مائده اي از آسمان براي ما فرو فرستد؟. (تاويلات اهل سنت)
به ياء يستطيع قرائت شده و معني آن : آيا پروردگارت دعايت را قبول ميكند تا براي ما مائده اي از آسمان بفرستد؟. (تاويلات اهل سنت)
ممكن است منظور از استطاعت اراده باشد يعني آيا پروردگارت به تو اجازه ميدهد تا در اين مورد از وي بخواهي؟. (تاويلات اهل سنت)
سوال هل يستطيع سوال از قدرت بر آن نبوده بلكه سوال از فعل است. (ابوسعود)
مائده: خواني كه بر آن طعام باشد. (ابوسعود)
اهل كوفه: مائده ناميده شدن بخاطر تكان خوردن آن در وقت غذا خوردن از آن است. (مظهري)
اهل بصره: فاعلة به معني مفعوله است تكان خورده (مميدة) توسط خورندگان. (مظهري)
وقتي مائده گفته ميشود كه بر آن غذا باشد والا خوان است. (الصاحبي في فقه اللغة العربية ومسائلها وسنن العرب في كلامها (ص: 60))
مائده: خوان مشتق از مَيد . آن به معني رفت و برگشت و اضطراب است. (العين)
ابوعبيده: مائده گفته شده چراكه بوسيله ي آن به صاحبش عطا ميشود و بر آن بر وي تفضل كرده ميشود. (الزاهر في معاني كلمات الناس (يعني با طعام بر آن به رفيقش پذيرايي كرده ميشود.
الخليل گويد: از باديه نشين فصيح از صمّان شنيدم كه به فرجه و شكاف بين دو چيز را عُقر و عَقر گويند و دستانش را بر دو پايه ي مائده گذاشت و گفت: بين اين دو عقري نيست. (العين)
قَالَ اتَّقُوا اللَّهَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ
حضرت عيسي گفت: از الله در مورد درخواستي كه به شما اجازه نداده است، پروا كنيد. (تاويلات اهل سنت)
اگر به كمال قدرت الهي و صدق نبوت من ايمان داريد. (ابوسعود)
اگر در ادعاي ايمان و اسلام صادق هستيد. چراكه چنين باشد باعث ميشود از سوالاتي اينچنيني پروا كنيد. (ابوسعود)
گفته شده: امر به تقوي كرد تا وسليه اي براي اجابت خواسته ي آنها بشود. (ابوسعود)
قَالُوا نُرِيدُ أَنْ نَأْكُلَ مِنْهَا وَتَطْمَئِنَّ قُلُوبُنَا وَنَعْلَمَ أَنْ قَدْ صَدَقْتَنَا وَنَكُونَ عَلَيْهَا مِنَ الشَّاهِدِينَ ﴿113﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

حواريون گفتند: قصد ما از درخواست مائده خوردن از ان است و ديگر اينكه اطمينان قلب پيدا كنيم و علم عياني بدانيم كه تو در نبوتت و در اينكه الله متعال دعاي ما را اجابت ميكند، راست گفته اي و ما بر اين مائده گواه باشيم.

مستندات
قَالُوا نُرِيدُ أَن نَّأْكُلَ مِنْهَا
يعني هدف ما از اين درخواست برداشتن شبهه ي اينكه آيا الله متعال ميتواند نيست و يا شك در نبوت تو نيست تا بگوييم كه اين بر ايمان و تقواي ما خدشه وارد كند بلكه ما ميخواهيم از آن تبركا بخوريم. (ابوسعود)
بعضي نيز اكل حاجت و نفع بردن گفته اند. (ابوسعود)
وَتَطْمَئِنَّ قُلُوبُنَا
و قلبهايمان به قدرت الله متعال آرام بگيرد هرچند كه قبل اين نيز مومن هستيم. چراكه انضمام علم مشاهده به علم استدلالي باعث زياد شدن آرامش و قوت قلب ميشود. (ابوسعود)
وَنَعْلَمَ أَن قَدْ صَدَقْتَنَا
و ما را علمي حاصل شود كه در آن شائبه ي شبهه اي باقي نماند. (ابوسعود)
يعني بر ما صادق بودن نبوتت به يقين برسد و بدانيم كه الله متعال دعاي ما را قبول ميكند هرچند ما قبل اين نيز ميدانيم. (ابوسعود)
وَنَكُونَ عَلَيْهَا مِنَ الشَّاهِدِينَ
و ما بر آن گواه باشيم براي كساني از بني اسرائيل كه در وقت نزول آن حاضر نبوده اند تا مومنان آنان قوت قلب و اطمينان قلب بيابند و كفارشان ايمان بياورند. (ابوسعود)
يا اينكه ما شاهد عيان باشيم نه شاهد از روي شنيدن. (ابوسعود)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود