بلكه آشكار شده است آنچه اينان در دنيا مخفي داشته بودند از نفاق و از انكار صفات رسول الله ص و اگر بر فرض محال اينان به دنيا برگردانده شوند، قطعا اينان به آنچه كه از آن بازداشته شده بودند، برخواهند گشت. و قطعا اينان دروغگويان هستند. نكته: حق براي هركس كه تامل ميكند، آشكار ميگردد و بعد بخاطر ترجيح منافعي بعضي ميآيند و آن را انكار ميكنند و اين به منافق بودن يا اهل كتاب بودن نيست و براي هركسي پيش ميآيد و اين همان معني امتحان در دنيا است و اگر حق بر منكران آشكار نميشد، آنان معذور ميبودند.
و خواهند گفت: زندگي چيزي جز همان زندگي كه در دنيا داشتيم نيست و ما بعد مرگ زنده گردانده شدگان نيستيم.
و اگر ميديدي اي بيننده وقتي كه اين كفار را براي مجازات نزد پروردگارشان حبس كردند، در آن حالت امري فجيع ميديدي. الله متعال فرمايد: آيا آنچه دين به شما گفته بود و در حال مشاهده ي آن هستيد، حق نيست؟ گفتند: آري قسم به تو كه پروردگار ما هستي، حق است. پس جواب آيد: پس بچشيد و دريابيد عذاب مهيا شده را به سبب كفري كه در دنيا داشته ايد.
از آنجا كه وقوع قيامت قطعي است و زيان ديدن كفار نيز قطعي است با فعل ماضي با تاكيد بيان داشت: قطعا زيان كردند كسانيكه روبرو شدن با الله متعال را دروغ پنداشتند. اينان بر تكذيب خود بودند تا اينكه قيامت به يكباره و بدون خبر بر سر آنان آمد. گويند: واي بر ما از پشيماني و حسرتي كه بر سرمان آمد بر آنچه كه در دنيا كمكاري كرديم و تكذيب كرديم و اين درحالي است كه آنان بار گناهان خود را با خود بر پشتشان ميكشند. چه بد است آنچه آنان حمل ميكنند. نكته: در مورد مفعول فرطنا چند احتمال ذكر كرده اند و ما بهتر دانستيم كه همان كمكاري با تكذيب معني دهيم چراكه خود آيه در صدد بيان زيان تكذيب كنندگان است. هرچند كه بخاطر كفرشان وبخاطر ترك عبادت حسرت ميخورند ولي در اين آيه خود تكذيب آمده است. والله اعلم.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.