0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا ۗ أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿106﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

الله تعالی میفرماید که آیه ای را منسوخ نمکنیم و حکم آیه ای و یا آیه ای را از یادها نمیبریم مگر اینکه به بهتر از آن برای بندگان از نظر نفع و ثواب میآوریم و یا حداقل مثل قبلی را میآوریم و این ایراد گیرندگان بر نسخ، آِیا نمیدانند که الله بر هر چیزی قدرت دارد و تام الاختیار است.

مستندات
برای بیان سرّ نسخ آمده است نسخی که یکی از افراد وحی است. (ابی سعود)
وقتی مسلمانان رو به کعبه نمازگذاردند، یهود حسادت کرده و طعن کردند که محمد روزی به یک چیز امر میکند و دیگر روز از آن نهی میکند پس معلوم میشود که قرآن از خودش است و وحی نیست و تناقض گویی دارد پس این آیه نازل شد. (قرطبی)
روزی حضرت علی بر مسجدی داخل شد و دید که مردی مردم را موعظه میکند و حضرت علی گفت: کیست این مرد؟ گفتند مردی است که مردم را موعظه میکند و حضرت علی گفت: خیر بلکه این کسی است که میگوید من فلان پسر فلان هستم و مرا بشناسید یعنی برای معروف شدن سخن میگوید و کسی را پی آن مرد فرستاد و وقتی پیش ایشان آمد، پرسید که آیا ناسخ و منسوخ را میشناسی؟ مرد جواب داد: خیر پس حضرت علی گفت: پس از مسجد ما بیرون شو و دیگر موعظه نکن. (قرطبی)
و در روایتی فرمود: پس هلاک شده ای و هلاک کرده ای. (قرطبی)
منظور از نسخ در این آیه: ابطال و برداشتن است. (قرطبی)
ابن فارس گوید: گفته اند که نسخ کتاب یعنی اینکه امری قبلا معمول بوده است و به آن امر شده بود بعد امری دیگر آمده و به این امر جدید عمل کرده میشود مثلا آیه ای در حادثه ای نازل شده و به چیزی امر میکرده است بعد آیه ای دیگر آن را منسوخ میکند. (معجم مقاییس اللغه)
عده ای از منسوبان به اسلام جواز نسخ را انکار کرده اند و عده ای از یهود نیز نسخ را انکار کرده اند و جواب آنان این است که سلف مسلمانان بر وجود آن اجماع دارند و برای یهود جواب این است که آنان در تورات خود گمان میکنند که چنین آمده است که حیوانات کلا مثل گیاه برای خوردن آنان حلال است و این درحالی است که موسی بسیاری از حیوانات را بر انان حرام گرداند و این نسخ است و دیگر اینکه حضرت آدم خواهر و برادر را به یکدیگر تزویج میکرد و این را موسی و دیگر انبیاء حرام گردانده اند و حضرت ابراهیم را امر شد که پسر خود را ذبح کند و بعد از آن نهی شد و حضرت موسی به بنی اسرائیل امر کرد که بخاطر عبادت کردن گوساله خود را بکشند وبعد از آن نهی کرد و اینکه شریعت موسی قبل بعثت ایشان غیر عملی بود و با بعثت ایشان عملی شد و این بداء نیست و بلکه نقل از عبادتی به عبادتی دیگر است و از حکمی به حکمی دیگر است و این از روی مصلحتی بوده است و برای اظهار حکمت و کمال مملکت الله. (قرطبی)
در مورد امر به ذبح حضرت اسماعیل میتوان گفت که حرمت اصلی بعد امر به ذبح برگشته است و از مقوله ی نسخ نیست. (التوضیح لحل غوامض التنقیح)
تعریف نسخ اختلافی است و آن تعریفی که ماهران اهل سنت ارائه کرده اند این است: برداشتن امر شرعی اسقرار یافته است توسط خطاب وارد شده که بین ناسخ و منسوخ تراخی باشد. (قرطبی)
و قاضی عبدالوهاب و قاضی ابوبکر قیدی به این تعریف اضافه کرده اند و آن اینکه اگر آن خطاب وارد نبود، حکم قبلی ثابت میماند. (قرطبی)
خطاب به منظور خارج کردن قیاس و اجماع است زیرا این دو نمیتوانند حکمی را نسخ کنند و یا نسخ در آنها واقع نمیشود. (قرطبی)
و تراخی بین ناسخ و منسوخ برای این است که متصل باشد، آن را بیان گویند. (قرطبی)
ناسخ قرآن و سنت خواهد بود و قیاس و اجماع نمیتواند نسخ کند. (التوضیح لحل غوامض التنقیح)
نسخ چهار قسم است: 1-نسخ کتاب با کتاب یعنی آیه ی قرآن با آیه ای دیگر و 2-نسخ سنت با سنت یعنی حدیث با حدیثی دیگر و 3- نسخ قرآن با سنت و 4- نسخ سنت با قرآن. (التوضیح)
رسول الله ص وقتی در مکه بودند رو به کعبه نماز میخواندند و وقتی به مدینه آمدند رو به بیت المقدس خواندند و بعد آیه نازل شد و امر به استقبال کعبه شد پس این نسخ سنت است با کتاب زیرا در قرآن آیه ایکه بگوید رو به بیت المقدس بخوان نیامده است. (التوضیح)
و در مورد اینکه سنت چگونه میتواند قرآن را منسوخ کند باید گفت که رسول الله ص هیچگاه بدون وحی حکم نمیکنند حالا وحی دو نوع است یکی وحی متلو (تلاوت شدنی) و دیگری وحی غیر متلو پس اگر سنت بودن ثابت شود وحی بودن آن نیز ثابت است. (برداشت شده است التوضیح)
منسوخ دو نوع است یکی منسوخ الحکم است ولی قرائت کرده میشود و دیگری منسوخ التلاوة است یعنی دیگر تلاوت نمیشود و همه در زمان رسول الله ص خواهد بود نه بعد وفات ایشان. (التوضیح)
مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ:
یعنی حکمی را بر نمیداریم و تلاوتش را باقی نمیگذاریم مگر... (قرطبی)
و یا حکم آیه ای را و تلاوت آیه ای را بر نمیداریم مگر... (قرطبی)
أَوْ نُنْسِها:
طبق قرائت ابن کثیر و ابوعمرو، نسخ لفظی را تاخیر نمیکنیم مگر... و این قول عطاء است(قرطبی)
و یا طبق قول غیر عطاء منسوخ کردن آن را تاخیر نمیکنیم تا مهلتی معلوم مگر اینکه... (قرطبی)
و گفته اند که معنی ان این است: آن آیه را از شما بر نمیداریم طوریکه دیگر قرائت نشود و به یاد کسی نباشد مگر اینکه... (قرطبی)
و طبق قرائت دیگران که( نُنْسِها) قرائت کرده اند از نسیان است یعنی تبدیل نمیکنیم و منسوخ نمیکنیم مگر اینکه... (قرطبی)
ازهری حکایت کرده است که معنی آن این است: امر به ترک آیه ای نمیکنیم مگر اینکه... (قرطبی)
زجاج گوید که معنی این قرائت ، طبق قول اکثر اهل لغت و اهل نظر این است: برای شما ترک آن را مباح نمیگردانیم مگر اینکه...(قرطبی)
و گفته اند: ما باعث فراموشی آن نمیشویم مگر اینکه.... (قرطبی)
نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِهَا:
سودمندترین آن را برای شما میآوریم و جایگزین میکنیم. (قرطبی)
نفع عاجل یا نفع در آخرت. (قرطبی)
یا همانند آن آیه ی منسوخ شده میآوریم. (قرطبی)
همانند آن در ثواب و نفع. (ابی سعود)
آیات برحسب اختلاف احوال و اختلاف ازمنه نازل میشده است پس لامحاله نسخ باید باشد. (ابی سعود)
این نسخ به نسبت شارع یعنی الله تعالی بیان است و نسخ نیست. (آلوسی)
یعنی الله تعالی از اول میداند که حکم مثلا یک آیه در چه زمانی منقضی میشود و در آن زمان آیه ای نازل میکند که نسبت به ما رفع حکم اولی است.
با این آیه استدلال به وجود نسخ قوی نیست زیرا آیه بیان میدارد که اگر نسخی بیاید پس بهتر از آن را و یا لااقل مثل آن را خواهیم آورد و این بر وقوع نسخ بالفعل دلالت ندارد و بلکه آیه اثبات نسخ آیه صد ویک سوره نحل است. (رازی)
{أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}
آیا نمیدانند که الله بر همه چیز قادر است من جمله انزال ناسخ و منسوخ. (بحر العلوم)
أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۗ وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ ﴿107﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

آیا نمیدانی که سلطان و مالکیت آسمانها و زمین از برای الله یعنی نیک میدانی که چنین است و میدانی که غیر از الله شما را ای مخاطبان یاری رسانی نیست تا یاریتان کند و منع کننده ای نیست تا از عذاب الهی منه کند پس به اوامر و نواهی وی تعالی گردن نهید و بدانید که ناسخ و منسوخ از مالک کل اشیاء صادر شده است.

مستندات
أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ:
آیا نمیدانی که الله را ثابت است ملک آسمانها و زمین که در ذات و احوال آنها هرکاری که خواهد انجام میدهد و بخاطراینکه علی کل شیی قدیر، آیات را تفصیل میکند و بخاطر مالک سموات و ارض بو دن، تدبیر امور آنها را مینماید. (نظم الدرر)
منظور پادشاهی آسمانها و زمین است. (طبری)
منظور از خطاب رسول الله ص، جماعت میباشند و این در بین عرب شایع است که در مجلسی بعضی را خطاب قرار میدهند در حالیکه منظور دیگران هستند. (طبری)
الله خود عالم است و میداند در چه زمانی چه امری به صلاح است. (بحر العلوم)
وَما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلا نَصِيرٍ:
تهدید است برای کسانی که به ناسخ و منسوخ ایمان نمیآورند و میفرماید: شما را خویشاوندی نیست تا به شما نفع برساند و منع کننده ای نیست تا از شما، عذاب الهی را منع کند. (بحر العلوم)
أَمْ تُرِيدُونَ أَنْ تَسْأَلُوا رَسُولَكُمْ كَمَا سُئِلَ مُوسَىٰ مِنْ قَبْلُ ۗ وَمَنْ يَتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ ﴿108﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

ای مخاطبین که تمامی انسانهای زمان رسول الله ص میباشد از یهود و مومن و دیگر ادیان، آیا میخواهید از رسول الله ص درخواستهایی مثل درخواستهای یهود که از روی عناد بود، داشته باشید؟ پس بدانید هرکس بجای ایمان، کفر ورزد، وی راه راست و درست را گم کرده است.

مستندات
الله تعالی در این آیه از کثرت سوال نهی میکند. (ابن کثیر)
گفته اند که یهود درخواست کردند که کتابی از آسمان برای انها نازل شود که این آیه نازل شد. (بیضاوی)
و گفته اند وقتی مشرکین این درخواست را کردند نازل شده است. (بیضاوی)
آیه در صدد توصیه ی این امر است که مثل یهود زیاد سوال نکنید و بلکه به اوامر عمل کنید. (بیضاوی)
روایت شده است که قریش از رسول الله ص خواستند که کوه احد را به طلا تبدیل کند و زمین مکه را فراخ گرداند همچنانکه یهود از موسی خواستند که برایشان الهی بگرداند. (نسفی)
گفته اند که اصحاب رسول الله ص آرزو کردند که ای کاش گناهان ما را در این دنیا حساب کرده میشد همچنانکه یهود را چنین بود و ان اینکه بنی اسرائیل هرگاه گناهی مرتکب میشدند صبح آن روز بر در وی کتابی میآمده است که چگونگی کفاره ذکر میشد. این آیه در رد آن آرزو آمده است. (البحر المحیط)
مجاهد گوید: وقتی قریش به رسول الله ص گفتند که برای ما الله را آشکارا نشان ده. رسول الله ص فرمودند باشد منتها مثل درخواست مائده از حضرت عیسی خواهد بود یعنی اگر ایمان نیاورید، عذاب داده خواهید شد پس قریش از این درخواست خود سر باز زدند و برگشتند ولی قول صحیح این است که یهود به رسول الله ص درخواست دادند که برای انان کتابی بیاورد و این آیه نازل شد، زیرا این آیه مدنی است و تصدیق این قول ما این است که در آیه ی 153 سوره نساء درخواست یهود از رسول الله ص بیان شده است.(ثعلبی)
در روایت از رسول الله ص آمده است: آنچه را که حکم به آن را ترک کرده ام همانطور بگذارید و سوال نکنید چراکه کسان قبل شما بخاطر سوال زیاد از انبیای خود هلاک شده اند پس اگر به چیزی امر کردم انجام دهید تا جاییکه میتوانید و اگر نهی کردم باز ایستید. (ابن کثیر)
منظور نهی از سوال از روی گردنکشی و عناد است. (ابن کثیر)
وَمَنْ يَتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْإِيمانِ فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبِيلِ:
هرکس اعتماد به نشانه های آشکار را ترک کند و در آن شک راه دهد راه مستقیم را گم کرده است. (بیضاوی)
هرکس با وجود آیات و معجزات آشکار باز به سوالهای بنی اسرائیلی از قبیل کتابی برای ما بیاور ادامه دهد، پس نشان از این دارد که سوال از روی گردنکشی و انکار است و آن کفر است. (البحر المحیط)
وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِكُمْ كُفَّارًا حَسَدًا مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ ۖ فَاعْفُوا وَاصْفَحُوا حَتَّىٰ يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿109﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

اکثر اهل کتاب دوست داشتند که مسلمانان از دین خود برگردند زیرا میدانستند که مسلمانان بر حق هستند پس دوشت داشتند که آنان نیز مثل خودشان کافر شوند و این دوست داشتن از روی نصحیت و خیرخواهی نبوده بلکه از روی حسادت بوده است و این بعد آن بود که دین حق برای آنان آشکار شده بود و هیچ گنگی در آن نبوده است پس وقتی برای مسلمانان حال آنان مشخص شد، ممکن است که مسلمانان قصد جواب دادن به آنان را داشته باشند وبرای همین الله تعالی مسلمانان را امر به صبر و گذشت و سعه ی صدر میکند تا وقتی که امر الله بر جنگ با آنان را صادر کند و در آخر بیان میدارد که الله تعالی بر هرچیزی قادر است پس جای نگرانی نیست و این آیه از طرفی به ما میگوید که مسلمانان از جنگ تا وقتی که پرهیز از آن ممکن است امر به دوری از آن میشده اند و این کفار بودند با کارهایی که انجام داده اند باعث شروع جنگ شده اند و از طرفی نیز تهدید کفار است که فکر نکنید مسلمانان تا ابد دست روی دست خواهند گذاشت تا شما از روی حسادت هرآنچه خواهید انجام دهید بلکه صبر نیز حد و حدود خودش را دارد و تا اندازه ای معین گنجایش دارد وبعد تمام میشود.

مستندات
وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمانِكُمْ كُفَّاراً:
وقتی مسلمانان در احد شکست خوردند یهود به حذیفه بن یمان و عمار یاسر گفتند: آیان میبینید چه مصیبتی بر شما وارد شده است، اگر بر حق بودید اینچنین نمیشد پس به دین ما برگردید که بهتر است و بر هدایت هستیم و مسلمانان پرسیدند: در دین شما ای یهود، نقض عهد چگونه است؟
یهود گفتند: خیلی قبیح است. پس عمار گفت: پس من نیز با رسول الله ص عهد بسته ام که به وی ایمان آورده و از دین وی برنگردم پس یهود گفتند این یکی که صبر پیشه کرد و حذیفه گفت: و اما من الله را بعنوان پروردگار و محمد را بعنوان پیامبر و اسلام را بعنوان دین و به قرآن بعنوان امام و کعبه را به قبله و مومنین را بعنوان برادر قبول کرده و راضی شده ام بعد این دو بزرگوار پیش رسول الله ص آمدند و داستان را تعریف کردند و رسول الله ص فرمودند: خیر را یافته اید و پیروز شده اید. (ثعلبی)
آنکس که آرزو میداشت که ای کاش مسلمانان بعد اینکه ایمان آورده اند، کافر شوند، کعب بن اشرف بوده است. (طبری)
از ابن عباس از حسود ترین یهود به عرب مسلمان، حُيَيُّ بْنُ أَخْطَبَ، وَأَبُو يَاسِرِ بْنُ أَخْطَبَ . تمام تلاش خود را بکار میگرفتند تا از مسلمان شدن مردم جلوگیری کنند و این ایه نازل شد و بیان داشت که اینان از روی حسادت است که دوست دارند شما کافر شوید. (ابن ابی حاتم)
حَسَدًا مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ:
از ابن عباس: وقتی پیامبری درس ناخوانده، از آنچه در دست یهود بود از اخبار و احکام پیامبران، خبر میداد و مانند آنها تصدیق میکردن بلکه تصدیق رسول امی، محکمتر بود، پس از روی حسادت و کینه بود که آنان وی را تکذیب میکردند و این بعد این بود که به وضوح صادق بودن رسول الله ص ثابت شده بود و چیز مجهولی در آن باقی نمانده بود. (اب ابی حاتم)
فاعفوا واصفحوا حتى يأتي الله بأمره:
رسول الله ص و اصحاب ایشان طبق امر الله تعالی بر آزار و اذیت مشرکین و اهل کتاب، صبر پیشه میکردند تا وقتی که الله تعالی دستور به جنگ با آنان صادر نمود. (ابن ابی حاتم)
از اذیت و آزار آنان را ببخشید و در گذرید تا وقتی که امر به قتال با آنان بیاید. (بحر العلوم)
این آیه که امر به صبر و گذشت میکرد با آیه ی 5 سوره ی توبه منسوخ شد. (ابن ابی حاتم)
إِنَّ الله على كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ:
همانا الله بر هر چیزی قادر است من جمله انتقام گرفتن از آن حسودان. (نسفی)
وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ ۚ وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿110﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

در ادامه ی فرمایشات آیه ی قبل که از جنگ منع شدند، امر به نماز و ادای زکات بر حسب شرایط بیان شده میشوند و بیان میدارد که الله بر شما بینا است پس چیزی بر وی تعالی مخفی نخواهد ماند. این آیه نشان میدهد که مسلمانان از اذیت و آزار کفار به تنگ آمده اند و آماده ی دفاع از خود هستند که الله تعالی باز به کفار فرصت میدهد تا از دشمنی با مسلمانان برگردند و قسمت آخر که میفرماید به اعمال شما بیناست گویای این مهم است که به شالوده ای از تهدید امر به نماز و زکات میکند.

مستندات
وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ:
نماز را تمام انجام دهید و در اوقات آن بپا دارید و زکات فرض خود را ادا کنید. (بحر العلوم)
وَمَا تُقَدِّمُوا لأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ:
هر آنچه که در دنیا از اعمال خیر انجام میدهید. (ابن ابی حاتم)
تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ:
ثواب آن اعمال خیر را نزد الله خواهید یافت. (ابن ابی حاتم)
هر آنچه که انجام داده اید از صدقه و اعمال خیر دیگر نزد الله محفوظ است و طبق آن پاداش خواهد داد. (بحر العلوم)
إِنَّ اللَّهَ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ:
همانا الله به آنچه که شما از اعمال خیر و شر انجام میدهید بینا است و بر حسب اعمال شما سزا و پاداش خواهد داد. (بحر العلوم)
عمل هیچ عمل کننده ای ضایع نخواهد شد. (نسفی)
وَقَالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَىٰ ۗ تِلْكَ أَمَانِيُّهُمْ ۗ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ ﴿111﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

یهود گویند که غیر آنان را در بشهت جایی نیست و مسیحیان نیز چنین ادعا دارند پس هرکس ادعا دارد باید دلیل و مدرک داشته باشد پس ای محمد به آنان بگو که پس مدرک بیاورید بر این ادعای خود، اگر راستگو هستید حتما دلیل میآورید و همینکه نمیتوانند گواه بر باطل بودن ادعای آنان است.

مستندات
منظور از آیه این نیست که یهود و نصرای با هم بگویند که هردو بهشتی هستند بلکه این چنین است که یهودیان گویند: کسی غیر از یهود وارد بهشت نشود و ادعای مسیحیان نیز این است که کسی غیر آنان وارد بهشت نخواهد شد و برای اینکه ادعای هردو گروه مشخص است آیه کلام آنان را یکجا بیان میدارد. (نسفی)
{تِلْكَ أَمَانِيُّهُمْ}
این ادعای آنان فقط یک آرزو است.
این است آرزوی آنان یعنی کافر شدن مسلمان از آرزوهیا آنان است و همچنین آرزو دارند که بر مومنان خیری نازل نشود و همچنین آرزو دارند که کسی غیر از آنان وارد بهشت نشود. (بیضاوی)
{قُلْ هَاتُواْ برهانكم إِن كُنتُمْ صادقين}
به آنان بگو که مدرک خود بر این ادعا را بیاورید، اگر در ادعای خود صادق هستید پس دلیل بیاورید که چنین است. (نسفی)
بعضی بر این آیه را دلیل گرفته اند که تقلید جایز نیست، و آلوسی چین میگوید که ادعای آنان درست نیست زیرا تقلید دلیل مقلد است یعنی اینک مقلد مثلا از امام اعظم تقلید میکند زیرا نزد وی ثابت شده است که احکام امام اعظم صحیح است پس بدون دلیل نیست. (برگفته از آلوسی)
بَلَىٰ مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿112﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

بله آنان هیچ دلیلی بر ادعای خود که بهشت مختص آنان است، ندارند، بلکه بهشت برای کسی است که اعمال وی خالصا لله باشد و شرک نورزد و دیگر اینکه عمل صالح داشته باشد و محسن باشد یعنی کسی باشد که طوری عبادت کند که انگار الله را میبیند و این در این زمان یعنی زمان بعثت رسول الله ص و بعد آن، حاصل نشود مگر به تبعیت از رسول الله ص پیامبر اسلام زیرا عملی حسن است که موافق شرع باشد و کسیکه چنین باشد در آخرت برای وی ترسی نیست و از اینکه عمل وی نادیده گرفته شود نیز غمی نیست زیرا مورد فضل الهی قرار گرفته است.

مستندات
بَلَىٰ:
بلکه ادعای آنان درست نیست. (مظهری)
مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ:
هرآنکس که خود را خالص برای الله گرداند و یا هرکس که قصد وی الله باشد. (مظهری)
جوب سوال مقدر است یعنی اینکه وقتی ادعای یهود و مسیحیان رد شد سوال پیش آمده که پس چه کسانی وارد بهشت میشوند که این آیه جواب آن است. (قرطبی)
کسی که به تقدیر الهی گردن نهد و یا اینکه خودش را وقف الله کند باینکه شرک نورزد. (آلوسی)
منظور وجه یعنی صورتش برای الله باشد برای این استکه صورت انسان اشرف اعضای وی است پس منظور کل انسان است. (آلوسی)
وَهُوَ مُحْسِنٌ:
درحالیکه وی الله را طوری عبادت میکند که انگار وی تعالی را میبیند. (مظهری)
اولی را به عدم شرک معنی شد پس این را به عمل تفسیر کرده شود که معنی آیه چنین میشود که کسیکه ایما بیاورد و عمل صالح انجام دهد... (آلوسی)
برای عمل مقبول نزد الله دو شرط باید یافت شود یکی اخلاص عمل برای الله و دومی موافق شرع الله تعالی باشد که آن با تبعیت محمد رسول الله ص حاصل خواهد شد. برای همین است که رسول الله ص فرموده اند: هر عملی که امر ما بر آن نباشد مردود است. (ابن کثیر)
فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ:
پس برای وی نزد الله، اجر و پاداشی که برای وی وعده داده شده، ثابت است.
وَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ:
در آخرت برای آنان ترس و غمی نخواهد بود. (مظهری)
نه از اینکه در آینده برای آنان چه خواهد شد، غمی بر آنان است و نه از اینکه در گذشته چیزی را ترک کرده اند را ترسی نیست. (ابن کثیر)
برای آنان در آخرت ترسی نیست و از مرگ غمی نیست. (ابن کثیر)
در هر دو جهان بیم رسیدن مکروهی برای آنان نیست.
و از فوت مقصدشان نیز غمی نیست چراکه فوت نخواهد شد. (ابو سعود)
منظور این نیست که به آنان آنچه باعث غم و ترس میشود، عارض میشود ولی نمیترسند و غم نمیخورند بلکه آنچه باعث خواهد شد بر آنان عارض نمیشود. (ابی سعود)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود