0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا ۖ إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ﴿127﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

وقتی ابراهیم به همراهی اسماعیل ارکان بیت الله را بنا کردند دعا کردند که این عمل خیر ما را قبول کن چراکه تو همانا شنونده ی دانا هستی.

مستندات
وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْراهِيمُ الْقَواعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ:
و به یاد آور زمانی را که ابراهیم و اسماعیل، بنیان بیت الله را بنا کردند. (بحر العلوم)
بعضی گفته اند که ابراهیم بود که بیت الله را بنا کرد و اسماعیل کودک بود و دعای مذکور در آیه از اسماعیل است. (البحر المحیط)
گویند که ابراهیم بنّایی میکرد و اسماعیل کمک وی بود و فرشتگان سنگهای کعبه را از پنج کوه طور سیناء و طور زیتاء و جودی و لبنان و حراء، میآوردند.
گویند که بیت الله را حضرت آدم بنا کرده بود و بعد مندرس شده بود و ابراهیم آن مکان را یافته و از نو بنا کرده است. (طبری)
و گفته اند که این خانه ای بوده است که همراه حضرت آدم از آسمان به زمین فرستاده شده بود و آدم دور آن طواف میکرد همچنانکه در آسمان بر گرد عرش طواف میکرده است و در ایام طواف نوح به آسمان برده شد و ابراهیم بر طبق قواعد و اساس آن، کعبه را بنا کرده است. (طبری)
گویند که انبیای قبل ابراهیم حج میکردند ولی مکان آن بیت را نیمدانستند و ابراهیم آن را یافته و بنا کرده است. (طبری)
و بعضی دیگر گفته اند که مکان بیت الله، زمین بلندی و قرمزی بود که همانند قبه بوده است و از این جهت بود که وقتی الله تعالی اراده ی خلق زمین را نمود از دریا کفی قرمز یا سفید رنگ بالا آمد و آن از همان مکان بیت الله بوده است و از آن زمین گسترش یافته است. (طبری)
رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ:
وقتی از بنای کعبه فراغت یافتند گفتند: یا ربّ قبول کن اعمال ما را زیرا تو شنونده ای دعای ما را و دانایی به نیتهای ما. (بحر العلوم)
در این آیه دلیل است بر اینکه انسان وقتی عمل خیری انجام داد دعا کند که الله آن را قبول کند و دیگر اینکه گفته شده است که ترس از مردود شدن اعمال باید بیشتر از حرص وی بر عمل باشد. (بحر العلوم)
رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَا ۖ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ﴿128﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

وقتی ابراهیم دانست که دعایش قبول خواهد شد پس چنین دعا نمود که بار الها ما را موحد و مخلص خود بگردان و از فرزندانم نیز امتی پدید آر که مخلص و موحد باشند و به ما شریعت خود بیاموز و توبه ی ما را قبول کن چراکه ت توبه پذیر و مهربانی.

مستندات
روایت شده است که وقتی این دو از بنای کعبه فارغ شدن و درخواست قبولی آن را نمودند جبرئیل خبر آورد که دعای شما قبول شده است پس مسئلتی دیگر بکنید تا آن هم مقبول افتد. (بحر العلوم)
رَبَّنا وَاجْعَلْنا مُسْلِمَيْنِ لَكَ:
الهی ما را مخلصان خود بگردان. (بحر العلوم)
یعنی اذعان اخلاص ما را بیشتر کن. (بیضاوی)
الهی ما را بر اسلام ثابت قدم بگردان. (بحر العلوم)
ما را موحد و مطیع خود بگردان. (بحر العلوم)
وَمِنْ ذُرِّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ:
یعنی از بین اولادمان کسانی را بگردان که مخلص تو باشند و بر اسلام ثابت قدم باشند. (بحر العلوم)
گفته شده است که منظور از امت مسلمان، امت محمدی بوده است. (خازن)
وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا:
امور مناسکمان را بیاموز. (بحر العلوم)
شرائع دینمان را و نشانه های حجمان را، نشان ده. (خازن)
یعنی مکان ذبح را به ما نشان ده. (خازن)
گفته شده است که مکان بیت الله بر ابراهیم و اسماعیل نامعلوم بود و دعا کردند و الله تعالی ابری فرستاد و ابر پیام داد که در مقابل و موازات من بیت را بنا کنید. (بحر العلوم)
امده است که جبرئیل فرستاده شد و در روز عرفه، مکان عرفات را نشان داد و جبرئیل گفت: عرفت؛شناختی؛ و ابراهیم گفت: بلی و آن روز را عرفه و آن مکان را عرفات نامیدند. (خازن)
وَتُبْ عَلَيْنا:
از زلتمان در گذر. (بحر العلوم)
نوع توبه بسته به افراد مختلف میباشد:1-از عوام توبه این است که پشیمانی قلبی داشته باشند و از گناه بازگردند و قصد عدم تکرار گناه داشته باشند و به قدر امکان آنچه از طریق ظلم گرفته اند پس دهند و اگر ممکن نباشد نیت پس دادن داشته باشند و2- توبه ی خواص این است که از مکروهات توبه کنند و از آنچه از اعمال که نتوانستند کامل انجام دهند و3- توبه ی خواص خواص این است که معنی درخواست ترقی درجات میکنند.(البحر المحیط)
إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ:
همانا تو گذشت کننده از بندگانش هستی و مهربان در حق آنان. (خازن)
چنین دعا کردن زیرا مکان و زمانِ دعا بود و طوری دعا کردند، تا تابعان ایشان بعد وی چنین دعا کنند. (خازن)
رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ ۚ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ﴿129﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

ادامه ی دعای حضرت ابراهیم و اسماعیل است که دعا کردند تا پیامبری برای آن امت که در مکه ساکن شدند، از خود آنان، مبعوث بگرداند تا برای آنان پیوسته قرآن تلاوت کند و به آنان آن کتاب را آموزش دهد و حلال و حرام و آنچه موافق حکمت است را تعلیم دهد و آنان را از شرک و گناه پاک کند و با امر به زکات اموال آنان را پاک بگرداند همانا تو غالب و دارای حکمت هستی.

مستندات
رَبَّنا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِّنْهُمْ:
بار الها از بین این امت مسلمان از ذریه ی ابراهیم و اسماعیل، فرستاده ای مبعوث بگردان. (ثعلبی)
دعای این دو یعنی دعای ابراهیم و اسماعیل قبول شد و آن رسول الله است و برای همین میفرمودند: من دعای مقبول ابراهیم هستم و بشارت عیسی و تعبیر خواب مادرم هستم. (بیضاوی)
گفته شده است: منظور در اهل مکه است. (ثعلبی)
رسولی از خود آنها. (ابی سعود)
از ذریه ی ابراهیم باشد. (ابن کثیر)
يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِكَ:
برای آنان قرائت کند، علامتهایت را. (ثعلبی)
برای آنان آنچا وحی شده است از دلائل نبوت و توحید را بیان کند. (بیضاوی)
پیوسته بخواند. (نظم الدرر)
قرآن را. (بحر العلوم)
وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ:
آنان را کتاب و فهم قرآن، تعلیم دهد. (ثعلبی)
منظور از کتاب، قرآن است. (بحر العلوم)
حکمت منظور: موعظه های قرآن و احکام مذکور در قرآن است و بیان حلال و حرام آن است. (ثعلبی)
منظور سنت است. (ابن کثیر)
ابن قتیبه: حکمت، علم و عمل است و به شخص حکیم نگویند مگر اینکه عمل و علم را با هم داشته باشد. (ثعلبی)
از أبي بكر محمّد بن الحسن البريدي: هر سخنی که تو را به نیکی فرابخواند و یا تشویق کند و یا از بدی و زشتی دور بگرداند، آن حکمت است. (ثعلبی)
وَيُزَكِّيهِمْ:
از شرک و گناهان، پاکشان بگرداند . (ثعلبی)
گفته شده است: منظور از آنان زکات اموالشان را بستاند. (ثعلبی)
از کفر. (بحر العلوم)
به آنان به زکات امر کند تا اموال آنان را پاک بگرداند. (بحر العلوم)
ابن کیسان: برای آنان در قیامت به عادل بودن آنان گواهی دهد وقتی که آنان برای انبیاء به تبلیغ رسالت گواهی دادند. (ثعلبی)
إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ:
همانا تو عزیزی یعنی عزیزی که همانند آن نیست. (ثعلبی)
از کلبی: انتقام گیرنده از هر که خواهد. (ثعلبی)
کسائی: یعنی غلبه کننده. (ثعلبی)
ابن کیسان: غالبی که چیزی وی را عاجز نگرداند. (ثعلبی)
المفضّل بن سلمة: منع کننده ای که دست نیافتنی است و امر وی را یارای رد کردن نیست و در چیزی که اراده کند، مانعی نیست. (ثعلبی)
گفته شده است: عزیز یعنی قوی. (ثعلبی)
الْحَكِيمُ:
کسی که عمل وی موافق قول وی است. (بحر العلوم)
وَمَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْرَاهِيمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ ۚ وَلَقَدِ اصْطَفَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا ۖ وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ ﴿130﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

چه کسی از راه و دین و شریعت ابراهیمی، روی برمیگرداند؟ آری کسی بر نمیگرداند مگر اینکه وی نسبت به مصالح خود، نادان باشد و غفلت ورزد و به خود ضرر زند و این درحالی است که ما(الله) وی را برای رسالت خود و برای دوستی خود، برگزیده ایم و در حالی است که وی در آخرت نیز همراه خوشبختان یعنی انبیاء است. پس هیچ عاقلی تبعیت از دین وی که همین اسلام باشد را ترک نخواهد کرد.

مستندات
سبب نزول آیه این بود که عبدالله بن سلام، دو برادر خود را به اسلام دعوت کرد و بیان داشت که مگر در تورات نیامده است که از فرزندان اسماعیل رسولی که نامش احمد است، مبعوث خواهد شد، که هرکس به وی ایمان بیاورد هدایت شده است و هرکس کفر ورزد، وی ملعون است؟ و یکی از دو برادر وی ایمان آورد و دیگری ایمان نیاورد و این آیه نازل شد. (خازن)
این آیه در مورد یهود نازل شده است که راهی را بدعتگذاری کردند که از الله نبود و با دین ابراهیم مخالفت کردند. (ابن کثیر)
وَمَن يَرْغَبُ عَن مِّلَّةِ إِبْرَاهِيمَ إِلَّا مَن سَفِهَ نَفْسَهُ:
و چه کسی از ملت ابراهیم یعنی سنت و دین ابراهیم که همان اسلام باشد، روی برمیگرداند، مگر آنکس که خود را هلاک میکند. (بحر العلوم)
دین و شریعت وی را ترک نمیکند مگر...(خازن)
مگر کسیکه امور مربوط به خود را نمیداند. (بحر العلوم)
از کلبی: از اسلام و حج و طواف روی نمیگرداند مگر کسیکه به خود ضرر و زیان رسانده است. (بحر العلوم)
مگر کسیکه به خود اهانت کرده و سبک شمرده است. (خازن)
مگر کسیکه به خود جاهل باشد. (خازن)
مگر کسیکه به خود ظلم کرده است و هدایت را ترک و گمراهی را انتخاب کرده است. (ابن کثیر)
این آیه تعریض است به یهود و مسیحیان که افتخار میکردند که به ابراهیم منسوب هستند چون از بنی اسرائیل هستند و به عرب تعریض است که خود را فرزندان اسماعیل میدانستند و این پیامبر آخر زمان همان شخصی بود که ابراهیم دعا کرد تا وی را مبعوث گرداند. (خازن)
وَلَقَدِ اصْطَفَيْناهُ فِي الدُّنْيا:
همانا وی را برای رسالت و نبوت و اسلام و دوستی، اختیار کرده ایم. (بحر العلوم)
برای هدایت و راهنمایی در کم سن و سالی و بعد به دوستی. (ابن کثیر)
وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ:
و همانا وی در آخرت در بهشت است. (بحر العلوم)
جزو خوشبخت شدگان است. (ابن کثیر)
منظور همراه صالحان است و ابراهیم افضل صالحان است بغیر از رسول الله ص. (بحر العلوم) یعنی بعد رسول الله ص افضل صالحان است.
از چیره شدگان است. (خازن)
همراه انبیاء خواهد بود. (خازن)
إِذْ قَالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ ۖ قَالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿131﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

وقتی الله تعالی به ابراهیم امر کرده که از تمامی جهات تسلیم وی گردد، ابراهیم جواب: به پروردگار عالمیان اسلام آورده ام و تسلیم گشته ام که شامل انواع عبادات و در تمامی جهات میشود.

مستندات
وقتی الله تعالی وی را امر به تسلیم شدن و اخلاص داشتن و گردن نهادن به وی تعالی را، امر کرد، شرعا و قدرا، آن را اجابت کرد. (ابن کثیر)
این امر الله تعالی به وی قبل از نبوت بوده است و وقتی بوده است که با عقل خود الهه های دروغین را رد کرده بود. (البحر المحیط)
و بعضی گفته اند که بعد نبوت بوده است و منظور ثابت قدم بودن در اسلام است. (البحر المحیط)
در مورد منظور از اسلام چند قول ذکر شده است:
1-منظور این اسلام، معروف نیست بلکه منظور خود را تسلیم من بگردان است. (البحر المحیط)
2-عمل خود را خالصانه بگردان. (البحر المحیط)
3-فروتن و خاشع باش. (البحر المحیط)
4-منظور اعمال بدنی است چراکه وقتی ایمان که عمل قلبی است کامل شد وی را به عمل بدنی امر کرده است. (البحر المحیط)
وَوَصَّىٰ بِهَا إِبْرَاهِيمُ بَنِيهِ وَيَعْقُوبُ يَا بَنِيَّ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَىٰ لَكُمُ الدِّينَ فَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ ﴿132﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

حضرت ابراهیم و یعقوب توصیه ی بسیار میکردند که همانند ابراهیم، اسلام آوردن خود را بازگو کنند و تسلیم الله باشند و گفتند: همانا الله برای شما دین اسلام دین سرسپردگی به الله را انتخاب کرده است و اینکه بر چیزی غیر از اسلام نمیرید.

مستندات
گفته شده است که یهود به رسول الله ص گفتند که مگر نمیدانی که یعقوب وصیت کرد که بر یهودیت باشیم، در رد این ادعا، این آیه نازل شده است. (ابی سعود)
وَوَصَّىٰ بِهَا إِبْرَاهِيمُ بَنِيهِ وَيَعْقُوبُ:
به آن ملت و یا به گفتن این کلام یعنی اسلمنا: تسلیم الله شده ایم، ابراهیم و یعقوب به فرزندان خود وصیت کردند. (ابی سعود)
مدح حضرت ابراهیم است به اینکه وقتی خود به کمال اسلام نائل گشت دیگران را نیز بدان فراخواند و تاکیدی است بر اینکه باید بر دین ابراهیم رغبت کرده شود. (آلوسی)
يَا بَنِيَّ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَىٰ لَكُمُ الدِّينَ:
ای فرزندانم، همانا الله تعالی برای شما، دین اسلام را برگزید دینی که غیر آن دینی را قبول کرده نشود و دین منتخب از بین ادیان است. (ابی سعود)
این آیه نشان میدهد که اسلام به ادیان الهی دیگر که بر حق هستند نیز اطلاق میشده است. (آلوسی)
فَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ:
ظاهر آیه این است که میگوید بر دینی غیر از اسلام نمیرید و منظور این است که بر اسلام، ثابت قدم بمانید. (ابی سعود)
بعضی گفته اند که منظور اسلام قلبی است چراکه در وقت مرگ، عمل متیسر نخواهد شد. (آلوسی)
نمیرید مگر در حالتی که مومن مخلص هستید که امور را به الله، سپرده اید. (مظهری)
أَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ حَضَرَ يَعْقُوبَ الْمَوْتُ إِذْ قَالَ لِبَنِيهِ مَا تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدِي قَالُوا نَعْبُدُ إِلَٰهَكَ وَإِلَٰهَ آبَائِكَ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِلَٰهًا وَاحِدًا وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ ﴿133﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

خطاب به یهود است: آیا شما در وقت وصیت یعقوب به فرزندانش حاضر بوده اید؟ که جواب قطعا خیر است. وقتیکه به فرزندانش گفت ای فرزندانم بعد من چه چیزی را عبادت خواهید نمود؟ سوال وی برای این بود که گفته اند وقتی وارد مصر شد مردم را دید که بت پرستی میکرده اند و فرزندان یعقوب جواب دادند که اله تو و اله پدران تو یعنی ابراهیم و اسماعیل و اسحاق که همان الله یگانه است را عبادت خواهیم کرد و این در حالی است که تماما تسلمی الله هستیم.

مستندات
در رد یهود و مسیحیان نازل شده است که خود را به ابراهیم منسوب میدانند و ادعا دارند که ابراهیم و یعقوب بر یهودیت و مسیحیت بوده اند. پس در توبیخ آنان میگوید که آیا شما در وقت وصیت یعقوب حاضر بوده اید؟(قرطبی)
حاضر شدن مرگ بر یعقوب یعنی مقدمات و اسباب مرگ، فرارسید است.(قرطبی)
قَالُوا نَعْبُدُ إِلَهَكَ وَإِلَهَ آبَائِكَ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِلَهًا وَاحِدًا وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ:
فرزندان یعقوب جواب دادند که الهی واحد را عبادت خواهیم کرد.
و در اینجا اسماعیل را با اینکه عموی یعقوب بود، اب(پدر) نامیده است. (قرطبی)
وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ:
در حالیکه ما مخلص الله هستیم و به تمامی انبیاء و کتب الهی ایمان آورده ایم و این نیست که مثل یهود و مسیحیان به بعضی از آنها ایمان بیاورند و به بعضی دیگر کفر ورزند. (ماتریدی)
در این آیه، دلیل است بر رسالت رسول الله ص که بدون اینکه از کتب یهود خبر داشته باشد از وصیت یعقوب خبر میدهد پس معلوم میشود که از طریق الله دانسته است و از این راه خبر داده است. (ماتریدی)
تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ ۖ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَا كَسَبْتُمْ ۖ وَلَا تُسْأَلُونَ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿134﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

خطاب به یهود و مسیحیان است که به انتساب خود به ابراهیم و یعقوب افتخار میکردند: آنان امتی هستند که گذشته اند و برای خود عمل کرده اند و برای شما تا عمل خیر انجام ندهید، عمل گذشتگان شما سودی نمیرساند و هرکس بر طبق اعمال خود، پاداش خواهد گرفت و دیگر اینکه از شما در مورد عمل آنان پرسیده نخواهد شد، پس به فکر خود باشید. در این آیه توصیه ای بس عظیم وجود دارد برای کسانیکه در این زمان از اسم انبیاء و زن و فرزندان آنان و اسامی آنها سوال میکنند و از انجام فرایض غافل هستند و دیگر اینکه دنبال قصه هستند، پس یادمان باشد که از قصه ی آنان از سوال نخواهد شد بلکه از اعمال ما از ما سوال خواهد شد.

مستندات
آنان یعنی ابراهیم و یعقوب و فرزندان آنان امتی هستند که هرچه بود گذشته اند و رفته اند و برای آنان است آنچه کسب کرده اند و برای شما نیز کسب خودتان منظور خواهد شد پس در مورد آنان چیزی را که بر ان نبوده اند را نگویید.(خازن)
وَلا تُسْئَلُونَ عَمَّا كانُوا يَعْمَلُونَ:
از شما در مورد عمل آنان پرسیده نخواهد شد بلکه از شما در مورد عمل خودتان پرسیده خواهد شد. (خازن)
نه از شما در مورد دین ابراهیم و یعقوب سوال خواهد شد و نه از آنان از دین شما سوال شود. (ماتریدی)
به هرکس طبق عمل خودش پاداش و جزا داده خواهد شد. (المنیر للزحیلی)
یعنی سلف شما که درگذشته اند، خود را منسوب به آنان نمودن شما را نفعی نخواهد رساند، اگر برای خود عمل خیری انجام ندهید، چرا که اعمال آنان برای خودشان است و اعمال شما برای خودتان و برای همین است که در حدیث آمده است: هرکس که عمل وی تاخیر کرد، نسب او، وی را پیش نبرد. (ابن کثیر)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود