هیچ جنبده ای بر روی زمین نیست مگر اینکه بر الله است که به وی روزی مقدر برای وی را برساند و در هر دوره از دوره ی آفرینش هر جنبده ای به تناسب آن روزی میرساند و الله میداند که این جنبده شب را کجا خواهد گذراند و در کجا قبل تولد بوده است و در کجا خواهد مرد و در کجا دفن خواهد شد و این همه که گفته شد قبل خلقت وی در لوح محفوظ نوشته شده است و عیان است.
و اوست الله که آسمانها و زمین را خلق کرد و قبل خلق آنها عرش سلطان وی و پادشاهی وی بر روی آب بود و عرش را بر روی آب خلق کرد و هدف آفرینش آزمودن مخلوقاتی است که مورد امتحان قرار میگیرند یعنی بشر و اگر تو ای رسول الله ص به مشرکان بگویی که قطعا شما بعد مرگتان زنده گردانیده خواهید شد، آنان جواب خواهند داد که این قرآن و آنچه میگوید سحر و جادویی آشکار است.
اگر ما فرو فرستادن عذاب را از کفار تا مدت معلوم نزد ما، به تاخیر بیاندازیم قطعا کفر ورزان خواهند گفت: چه چیزی مانع نزول آیه است یعنی اگر عذابی قرار باشد نازل شود میآمد و این وعده ی عذاب سخنی مسخره است. هان آگاه باشند که وقتی وقت عذاب فرا برسد چه در دنیا و چه در آخرت دیگر کسی را یارای منع آن نیست و عذاب از آنها برداشته نشود و بر آن مسخره کنندگان آنچه که به استهزاء میگفتند چه مانعی هست که نازل نمیشود، بر آنها نازل شد.
نوع بشر اینگونه است که وقتی به وی نعمتی داده میشود، بعد از وی آن نعمت گرفته شود، شدیدا از برگشت آن ناامید میشود و رحمت الهی یادش نمیآید و با رفتن یک نعمت در مورد نعمتهای دیگر کفر میورزد و فراموش میکند و این ناامیدی ناشی از این مساله است که نعمت را از الله ندانسته و وقتی داشت به آن کفران ورزیده است. نکته : اگر نعمت را از الله میدانست و شکر آن را بجای میآورد در وقت از دست دادن آن ناامید نمیشد بلکه میگفت که الله داده و خودش گرفته است و باز خواهد داد ولی کسیکه نعمت را از الله نداند در وقت از دست دادن امید خود را نیز از دست میدهد چراکه فکر میکرد به کار و تلاش خود و زرنگی خود آن را جمع کرده است حالا که رفته خود را عاجز از بازگرداندن آن میداند در نتیجه ناامید میشود و بالتبع با یاد کرد نعمت از دست رفته بر کفر خود نیز میافزاید و از نعمتهای موجود و باقی، غفلت میکند.
قسم که اگر ما به انسان نعمت بزرگ و ظاهر دهیم بعد اینکه به وی بلا و مصیبت رسیده بود، طبیعتش این است که بگوید دیگر ناخوشی ها تمام شده است و دیگر دچار مصیبت نخواهم شد و وی در شادی حد و حدود آن را رعایت نمیکند و شروع میکند به تکبر و غرور و به خود برتر بینی مشغول میشود.
مگر مومنان که در بلا صبر پیشه میکنند و به عمل نیک مشغول هستند و کارشان این است که اگر بلایی و مصیبتی رسید شکیبایی کرده و آن را از الله متعال میدانند و امیدوار میمانند و اگر نعمتی داده شود با آن کارهای نیک انجام میدهند و از آن به نفع آخرت خود استفاده میکنند و اینچنین افراد را ، الله متعال برای آنان آمرزش بزرگ آماده کرده است و برای آنان است پاداشی بزرگ. نکته: بزرگ منظور بزرگ نزد الله است نه نزد بشر پس از حد و حصر خارج خواهد بود.
انتظار میرود که بعضی از آنچه به توی وحی میشود را ترک کنی و انتظار تنگی سینه در برابر انکار و ادعاهای گوناگون مشرکان، بر تو میرود از اینکه آنها بگویند ای کاش بر وی مالی زیاد فرستاده میشد تا اینکه از وی تبعیت کنیم و یا اینکه فرشته ای میآمد و او تصدیق میکرد تا که بدانیم بر حق است. بدان که وظیفه ات و مسؤولیتت چیزی جز بیم دادن با تبیلغ آنچه به تو وحی میشود است نه اجرای درخواست آنان و نه به دست آوردن دل آنان و نه راضی کردن آنان و نه ایمان آنان و الله متعال خودش بر کارهای تو و آنها نظارت گر است و هر یک را به تناسب حالش با وی رفتار خواهد شد. نکته: این انتظار میرود از جهت انسان بودن حضرت رسول الله ص است و دیگر اینکه وقتی کسی بخواهد امری به مردمی برساند که همه منکرش هستند و در ذهن ندارند کاری بس سخت است پس از این منظر امکان دارد که حضرت رسول الله ص در ذهن بگذراند که آرامتر و تدریجی حرکت کند ولی الله تعالی با بیان آن در آیه اظهار میکند به مشرکان اعلان میدارد که این کار شدنی نیست و انتظار بیجایی است و روش و سلوک رسالت وی همین است که برای شما مردم میخواند و بیان میکند پس انتظار دیگری نداشته باشید.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.