0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَيَصْنَعُ الْفُلْكَ وَكُلَّمَا مَرَّ عَلَيْهِ مَلَأٌ مِنْ قَوْمِهِ سَخِرُوا مِنْهُ ۚ قَالَ إِنْ تَسْخَرُوا مِنَّا فَإِنَّا نَسْخَرُ مِنْكُمْ كَمَا تَسْخَرُونَ ﴿38﴾
هُود
تفسیر

و نوح کشتی را میساخت و هرگاه که اشراف قومش بر وی گذر میکردند حضرت نوح و عمل وی را تمسخر میکردند و نوح به آنان گفت: اگر شما ما و کارمان را تمسخر میکنید، ما نیز همینکار را خواهیم کرد وقتی که عذاب الهی بر شما فرود آمد و همچنین در اخرت نیز چنین خواهد بود و شما سزای تمسخرتان را خواهید گرفت.

مستندات
وَيَصْنَعُ الْفُلْكَ
و نوح کشتی مورد درخواست را میساخت. (ابوسعود)
وَكُلَّمَا مَرَّ عَلَيْهِ مَلَأٌ مِّن قَوْمِهِ سَخِرُوا مِنْهُ
آنان به دو وجه ممکن است که مسخره میکردند یکی بخاطر اینکه آنان ساخت کشتی را نمیدانستند و برای آنان عجیب بود که کشتی میسازد و وجه دیگر اینکه حضرت نوح آن را در خشکی که آبی آن نزدیکی ها نبود، میساخت. (ابوسعود)
میخندیدند و میگفتند این نوح حالا نجار شدی بعد اینکه نبی بودی. (ابوسعود)
گفته شده است: حضرت نوح آنان را از غرق شدن خبر میداد و مدت طولانی شد و آنان دیدند که نه چشمه ای هست و نه نشانه ای پس دست به مسخره کردن زدند. (ابوسعود)
قَالَ إِن تَسْخَرُوا مِنَّا فَإِنَّا نَسْخَرُ مِنكُمْ كَمَا تَسْخَرُونَ
حضرت نوح گفت: اگر شما ما را به نادانی متهم میکنید در آنچه که هستیم پس ما نیز شما را نادان میدانیم. (ابوسعود)
یعنی آنچنان که شما الان ما را مسخره میکنید ما نیز اینکار را خواهیم کرد وقتی شما را غرق در دنیا فرا گرفت و در آخرت آتش فرا گرفت. (ابوسعود)
یعنی با شما به مانند مسخره کنندگان رفتار خواهیم کرد. (ابوسعود)
اگر شما امروز ما را تمسخر میکنید وقت هلاک شما ما اینکار را با شما خواهیم کرد. (بحر العلوم)
یعنی جزای تمسخرتان را خواهید گرفت. (بحر العلوم)
فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ يَأْتِيهِ عَذَابٌ يُخْزِيهِ وَيَحِلُّ عَلَيْهِ عَذَابٌ مُقِيمٌ ﴿39﴾
هُود
تفسیر

زود باشد که شما خواهید دانست که بر سر چه کسی عذاب اهانت کننده، خواهد آمد و اینه بر سر چه کسی سررسید عذاب دائمی فرود خواهد آمد.

مستندات
فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ مَن يَأْتِيهِ عَذَابٌ يُخْزِيهِ
یعنی به آنان خواهد آمد و عذاب یعنی غرق شدن آنان است. (بیضاوی)
یعنی در آنچه من الان دارم انجام میدهم برای من عذابی در آن نیست و خواهید دانست که چه کسی معذب خواهد بود. (ابوسعود)
وَيَحِلُّ عَلَيْهِ عَذَابٌ مُّقِيمٌ
و فرود خواهد آمد عذاب دائمی و آن همان عذاب آتش خواهد بود. (بیضاوی)
یا اینکه بر آنان حلول خواهد کرد همچنانکه وقت بدهی سرمیرسد که نمیتوان از آن جدا شد. (بیضاوی)
حَتَّىٰ إِذَا جَاءَ أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ قُلْنَا احْمِلْ فِيهَا مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَأَهْلَكَ إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ وَمَنْ آمَنَ ۚ وَمَا آمَنَ مَعَهُ إِلَّا قَلِيلٌ ﴿40﴾
هُود
تفسیر

تا اینکه فرمان ما به عذاب و غرق قوم نوح فرارسید و آب از تنور شروع به جوشیدن کرد به نوح گفتیم از حیواناتی که از آن استفاده میکنی و برای زمین لازم است، بر کشتی سوار کن و خانواده ات را نیز سوار کن مگر آن عده از خانواده ات که کفر بر آنها نوشته شده است که هلاک خواهند شد و هرکس را که ایمان آورده است نیز سوار کن و افراد کمی به وی ایمان آوردند. نکته: قول الله متعال که هرکس که ایمان آورده است را نیز سوار کن ، اخرین فرصت برای کفار بود که اگر در همین لحظه نیز ایمان میآوردند سوار میشدند همچنانکه حضرت نوح از پسرش خواست تا سوار شود ولی پسرش امتناع کرد. طبق آنچه در تفاسیر امده است منظور از حیوانات همه نبوده اند بلکه بعضی گفته اند که حیواناتی که از آنها استفاده میشود است و در تفسیری دیگر نیز آمده است آنچه که لازم است سوار کرده شوند . در تفاسیر دیگر انواع محدودی را نام برده اند.

مستندات
حَتَّىٰ إِذَا جَاءَ أَمْرُنَا
تا اینکه فرمان ما به عذاب آمد. (مظهری)
وَفَارَ التَّنُّورُ
به نوح گفته شد وقتی دیدی که آب به روی زمین آمد پس به کشتی سوار شو. (مظهری)
تنور یعنی بالای زمین. (مظهری)
از حضرت علی: وقتی طلوع کرد و نور صبح آشکار شد. (مظهری)
منظور تنور همان تنور معروف نان است. (مظهری)
وقتی آب جوشیدن گرفت همانند جوشیدن دیگ. (ابوسعود)
به نوح گفته شد که وقتی دیدی که آب از تنور شروع به فوران کرد پس تو و همراهانت سوار کشتی شوید. (مظهری)
قُلْنَا احْمِلْ فِيهَا مِن كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ
منظور از زوجین در اینجا نر و ماده است. (مظهری)
از هر نوع حیوان یک جفت بردار. (مظهری)
از هر نوع که برای زمین لازم است. (ابوسعود)
از هر حیوانی که از آن استفاده کرده میشود. (بیضاوی)
وَأَهْلَكَ إِلَّا مَن سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ
منظور از اهل همسر وی و پسران وی و همسران آنها هستند. (مظهری)
مگر آنکه در ازل بر وی هلاک نوشته شده است که همان زن وی و پسرش کنعان است. (مظهری)
وَمَنْ آمَنَ
و کسانیکه غیر از خانواده ات ایمان آورده اند. (مظهری)
وَمَا آمَنَ مَعَهُ إِلَّا قَلِيلٌ
در تعداد نفرات ایمان آورده همراه نوح اختلاف است که چند نفر بوده اند. (مظهری)
وَقَالَ ارْكَبُوا فِيهَا بِسْمِ اللَّهِ مَجْرَاهَا وَمُرْسَاهَا ۚ إِنَّ رَبِّي لَغَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿41﴾
هُود
تفسیر

رفتن و توقف این کشتی به نام الله است و به فرمان وی تعالی است و اینکه نجات یافتگان نجات یافتند نه از روی استحقاق بلکه به لطف وی تعالی است و همانا پروردگار من آمرزنده ی گناهان است و مهربان در حق بندگانش است.

مستندات
وَقَالَ ارْكَبُوا فِيهَا
یعنی به کشتی در آیید. (بیضاوی)
بِسْمِ اللَّهِ مَجْرَاهَا وَمُرْسَاهَا
با بسم الله گفتن به آن وارد شوید. (بیضاوی)
بسم الله بگویید در وقت جریان آن و در وقت توقف آن. (بیضاوی)
روایت شده است که وقتی بسم الله میگفت کشتی حرکت میکرد و وقتی بسم الله میگفت توقف میکرد. (بیضاوی)
یعنی این کشتی به فرمان الله میرود و به فرمان وی تعالی توقف میکند. (تاویلات اهل سنت)
إِنَّ رَبِّي لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ
اگر آمرزش و رحمت وی نبود شما نجات پیدا نمیکردید. (بیضاوی)
آمرزنده است برای کسانیکه ایمان آورده اند و با آنان مهربان است که آنان را نجات داد. (نسفی)
آمرزده ی گناهان است و بر بندگانش مهربان است. (ابوسعود)
در این جمله اشاره به این مطلب است که نجات آنان نه از روی استحقاق بلکه بخاطر آمرزندگی و مهربانی الله است. (ابوسعود)
وَهِيَ تَجْرِي بِهِمْ فِي مَوْجٍ كَالْجِبَالِ وَنَادَىٰ نُوحٌ ابْنَهُ وَكَانَ فِي مَعْزِلٍ يَا بُنَيَّ ارْكَبْ مَعَنَا وَلَا تَكُنْ مَعَ الْكَافِرِينَ ﴿42﴾
هُود
تفسیر

و کشتی به همراه آنان میرفت در میان موجی که بمانند کوه ها بودند و نوح پسر خود را که به کشتی سوار نشده بود صدا زد و گفت ای پسرکم همراه به کشتی سوار شو و همراه کفار نباش. نکته: هرچند قول اینکه کشتی مثل ماهی در داخل امواج بود قول مشهور نیست ولی کلمه ی فی موج کالجبال یعنی در موجی مانند کوهها، این احتمال را رد نمیکند.

مستندات
وَهِيَ تَجْرِي بِهِمْ فِي مَوْجٍ كَالْجِبَالِ
و آن کشتی جریان داشت در میان امواجی که به مانند کوهها بودند و این نشان میدهد که به فرمان الله جریان دارد و اهل آن از غرق شدن هراسی نداشته اند. (تاویلات اهل سنت)
این آیه نشان میدهد که کشتی معجزه بوده است چراکه کشتی در میان امواج قادر به راهبری نیست ولی این کشتی در میان آن جریان داشت و پیش میرفت. (تاویلات اهل سنت)
در مورد کشتی میان امواج دو گزینه مطرح شده است یکی اینکه کشتی مانند ماهی در داخل امواج بوده است و دیگری اینکه بر بالای امواج بوده است. (برگرفته از تفسیر ابوسعود با تصرفات)
وَنَادَىٰ نُوحٌ ابْنَهُ وَكَانَ فِي مَعْزِلٍ
از نوح به کناری بود. (تاویلات اهل سنت)
از کشتی به کناری بود و در کشتی نبود. (تاویلات اهل سنت)
این گفتگوی پدر و پسر باید که قبل انقطاع بین خشکی و کشتی بوده باشد. (ابوسعود)
پسر نوح خود را از پدر و برادرانش و همینطور از قومش جدا کرده بود و برای همین نوح علی الخصوص وی را به سوار شدن فراخواند. (ابوسعود)
يَا بُنَيَّ ارْكَب مَّعَنَا وَلَا تَكُن مَّعَ الْكَافِرِينَ
همراه کفار نباش که غرق خواهی شد. (تاویلات اهل سنت)
همراه کفران نعمت کنندگان نباش (تاویلات اهل سنت)
همراه کفار در یک مکان نباش نه اینکه دعوت به ایمان باشد. (ابوسعود)
قَالَ سَآوِي إِلَىٰ جَبَلٍ يَعْصِمُنِي مِنَ الْمَاءِ ۚ قَالَ لَا عَاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِلَّا مَنْ رَحِمَ ۚ وَحَالَ بَيْنَهُمَا الْمَوْجُ فَكَانَ مِنَ الْمُغْرَقِينَ ﴿43﴾
هُود
تفسیر

پسر نوح بجای اینکه توصیه و نصیحت پدر را قبول کند جواب داد: من میروم بالای کوهی میروم تا مرا از آب حفظ کند و حضرت نوح گفت: امروز کسی از هلاک محفوظ نیست مگر آنکس که الله به وی رحم کند ویا بازدارنده ای از هلاک نیست مگر کسیکه الله به وی رحم کند و موج آمد و بین نوح و پسرش فاصله انداخت و یا بین پسر وی و کوه فاصله انداخت و سرنوشت پسر این بود که غرق شود. نکته : اینکه ما انسانها گاهی پیش خود تدبیر و تعقل بکار میبریم و این خوب است ولی وقتی آن خالی از توکل و خالی از خدا شناسی و خالی از این دانش که الله همه کاره است، آن تفکر و تدبیر همان راه هلاک ما میشود. آنچه هست اینکه ما هر اندازه که عاقل و عالم باشیم بر همه چیز در هر مساله احاطه نداریم و همیشه آنچه میدانیم در مقابل آنچه نمیدانیم اندک و ناچیز است پس ادعای عقل کل کردن از عقل و علم نیست. کمی فکر ضرر ندارد.

مستندات
قَالَ سَآوِي إِلَىٰ جَبَلٍ يَعْصِمُنِي مِنَ الْمَاءِ
به کوه میروم و مرا از غرق شدن حفظ میکند. (بیضاوی)
یعنی نه ایمان میاورم و نه همراهت سوار کشتی میشوم. (بحرالعلوم)
در دو مورد اشباه کرد و آن اینکه هلاک را فکر کرد که از آب است درحالیکه از الله بود و فکر کرد نجات به کوه است در حالیکه آن نیز الله است. (تفسیر ملا علی قاری)
قَالَ لَا عَاصِمَ الْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِلَّا مَن رَّحِمَ
مکانی از غرق در امان نیست مگر آن مکان کسانی که الله به آنها رحم کند و آن همان مکان مومنان است. (بیضاوی)
وَحَالَ بَيْنَهُمَا الْمَوْجُ
موج بین نوح و پسرش حائل شد. (بیضاوی)
بین پسرش و کوه حائل شد. (بیضاوی)
فَكَانَ مِنَ الْمُغْرَقِينَ
پس پسرش با غرق شدن جزو هلاک شدگان با آن گشت. (بیضاوی)
چراکه در علم الله جزو هلاک شوندگان بود. (تفسیر ملا علی قاری)
از ابن عباس: از آسمان به مدت چهل روز باران سنگین بارید و از زمین آب در همین مدت جوشیدن گرفت و آب کوهها را فرو برد. (بحر العلوم)
ابن عباس: مدتی که نوح در کشتی گذراند شش ماه بوده است. (بحر العلوم)
وَقِيلَ يَا أَرْضُ ابْلَعِي مَاءَكِ وَيَا سَمَاءُ أَقْلِعِي وَغِيضَ الْمَاءُ وَقُضِيَ الْأَمْرُ وَاسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِيِّ ۖ وَقِيلَ بُعْدًا لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ﴿44﴾
هُود
تفسیر

گفته شد: ای زمین آب خود را ببلع و ای آسمان از باران فرستادن بایست و آب کم شد و وعده ی هلاک کسانی که باید هلاک شوند و نجات کسانیکه باید نجات پیدا کنند به وقوع پیوست و کشتی بر کوه جودی استقرار یافت و گفته شد: دور دور باد و هلاک باد بر کسانی که از قوم از حد گذرنده هستند.

مستندات
وَقِيلَ يَا أَرْضُ ابْلَعِي مَاءَكِ
ای زمین آب خود را جذب کن و فرو بکش. (نسفی)
در مورد جذب زمین کلمه ای بکار برده است که برای بلعیدن طعام بکار میرود یعنی بردن به مکانی پنهان و به نشان اینکه زمین به آب برای رویاندن تقویت مییابد. (نسفی)
بلعیدن را بکار برده است تا نشان دهد که این آب کشیدن زمین، جذب معمولی نبوده است. (ابوسعود)
آن آبی را که از آب طوفان بود را فرو بکش نه آبی که از قبل بوده است از چشمه ساران و نهرها. (ابوسعود)
وَيَا سَمَاءُ أَقْلِعِي
و ای اسمان نگهدار و باز ایست. (نسفی)
اقلاع را که باز ایستادن بدون درنگ را میرساند را بکار برد. (نسفی)
بعضی گفته اند: هر آبی که از زمین خارج شد به زمین برگشت و هر آبی که از آسمان آمده بود به آسمان برگشت. (تاویلات اهل سنت)
بعضی نیز گفته اند: خیر بلکه آسمان از باریدن باز ایستاد و زمین از فوران دادن آب ایستاد. (تاویلات اهل سنت)
وَغِيضَ الْمَاءُ
و آب کم کرده شد. (نسفی)
وَقُضِيَ الْأَمْرُ
وعده ی الهی برهلاک قوم نوح به سرانجام رسید. (نسفی)
وعده ی الهی بر هلاک قوم نوح و نجات مومنان عملی شد. (بیضاوی)
وَاسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِيِّ
کشتی بر کوه جودی که در موصل است، قرار گرفت بعد اینکه کل جهان را گشته بود. (نسفی)
گفته شده است که در آمل بوده است. (بیضاوی)
و بعضی نیز گفته اند که در شام است. (بیضاوی)
وَقِيلَ بُعْدًا لِّلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
و گفته شد: هلاک باد بر قوم نوحی که غرق شدند. (نسفی)
همه ی این امور بزرگ را به جز یک قدرت بزرگ و به جز تکوین یک تکوین کننده ی مقتدر نمیتواند، دستور دهد و فاعل آنها یک است و کسی را در آن شراکتی نیست.
کلام را با بیان این مطلب که آنان بخاطر ظلمشان هلاک شده اند، و این هشداری برای کسانی است که راه آنان را در پیش بگیرند. (نسفی)
وَنَادَىٰ نُوحٌ رَبَّهُ فَقَالَ رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي وَإِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَأَنْتَ أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ ﴿45﴾
هُود
تفسیر

و حضرت نوح به پروردگارش دعا کرد و گفت: یا رب، این پسرم که با من سوار نمیشود، از خانواده ی من است و در اینکه وعده ی تو حق است شکی نیست و در وعده ات، خلف نیست و تو بهترین حکم کنندگان و عادلترین آنها هستی، حال چرا پسرم نجات نیافت؟

مستندات
وَنَادَىٰ نُوحٌ رَّبَّهُ فَقَالَ رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي
و تو به وعده داده بودی که اهل مرا از عذاب نجات خواهی داد. (بحر العلوم)
ندا کرد یعنی دعا کرد. (نسفی)
یعنی پسرم یا تربیت شده در خانواده ی من، اهل من محسوب است. (نسفی)
وَإِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ
و تو در وعده ات، صادق هستی. (بحر العلوم)
خلف وعده ای در تو نیست. (بغوی)
وَأَنتَ أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ
و تو عادلترین عادلان هستی. (بحر العلوم)
برای قومی حکم به هلاک میکنی و برای دیگری حکم به نجات. (بغوی)
اعلم و اعدل حکام هستی چراکه هیچ حاکمی بر دیگری، فضلی ندارد مگر اینکه علم و عدالت داشته باشد. (نسفی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود