0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا جَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهَا حِجَارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ ﴿82﴾
هُود
تفسیر

وقتی فرمان ما بر هلاک آنها آمد، روی آن آبادی (سدوم) را زیرش گردانیدیم و بر آن مکان باران سنگ پخته شده از گل را فرستادیم طوری که آنها از شدت زیادی و کثرت روی هم چیده شده بودند.

مستندات
فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا
وقتی عذاب ما آمد. (بیضاوی)
وقتی فرمان عذاب آمد. (بیضاوی)
جَعَلْنَا عَالِيَهَا سَافِلَهَا
روایت شده است: حضرت جبرئیل، بالهایش را به زیر آن سرزمین فرو برد و آن را کَند و به آسمان برد حتی اهل آسمان صدای سگ و خروس آنان را شنیدند و بعد آنان را وارونه کرده و به زمین کوبید. (نسفی)
وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهَا حِجَارَةً
از بالای آن سنگ فرستادیم. (نسفی)
بعضی گفته اند: اول سنگ بر آنها بارید و بعد زیر و رو شدند. (تاویلات اهل سنت)
مِّن سِجِّيلٍ مَّنضُودٍ
بعضی گفته اند: سجیل نام مکانی است که سنگ ها از آنجا گرفته شده اند. (تاویلات اهل سنت)
از سنگ پخته شده از گل که پی در پی آینده است. (نسفی)
از ابن عباس: اصل آن سنگ و گل است. (تاویلات اهل سنت)
و یا جمع آوری شده برای عذاب دادن. (نسفی)
سجیل: بسیار سخت و بسیار. (قرطبی)
ابوعبیده از فراء: گل را پخته میشود تا مثل سنگ آسیا شود در آن وقت به آن سجیل گفته میشود. (قرطبی)
قتاده: منضود: روی هم چیده شده. (قرطبی)
ربیع: بر هم نهاده شده طوری که یکپارچه شده اند. (قرطبی)
مُسَوَّمَةً عِنْدَ رَبِّكَ ۖ وَمَا هِيَ مِنَ الظَّالِمِينَ بِبَعِيدٍ ﴿83﴾
هُود
تفسیر

و نزد الله نشانه گذاری شده بودند. این نوع هلاک برای چنین قومی، امر بعیدی نیست. فرقی ندارد این قوم باشند یا افرادی دیگر، وقتی کارشان این باشد، چنین عذابی از آنها دور نیست و مستحق چنین عذابی هستند.

مستندات
مُّسَوَّمَةً عِندَ رَبِّكَ
علامت گذاری شده. (قرطبی)
یعنی بر هر یک از سنگها، همانند مهر نشان شده است. (قرطبی)
گفته اند: بر هر یک از سنگها اسم کسی که باید با آن زده شود نوشته شده است. (قرطبی)
از نزد پروردگارت است یعنی از سنگهای زمینی نبوده است. (قرطبی)
وَمَا هِيَ مِنَ الظَّالِمِينَ بِبَعِيدٍ
یعنی از قوم لوط دور نیست. (قرطبی)
یعنی به خطا نمیرود. (قرطبی)
با این کلام، قریش را تهدید میکند و بیان میدارد که از ظالمان قوم تو ای محمد، دور نیست. (قرطبی)
قتاده و عکرمه: از ظالمان این امت دور نیست. (قرطبی)
رسول الله ص: در آخر امت من کسانی خواهند آمد که مردان آنها با مردان خود را مشغول دارند و زنان آنها با زنان، در آن وقت منتظر عذاب لوط باشید که بر آنها، الله متعال سنگ خواهد بارانید و بعد رسول الله ص و ما هی من الظالمین ببعید. (قرطبی)
آن قومی که هلاک شدند، سرزمین آنها از مشرکان اهل مکه دور نیست. (تاویلات اهل سنت)
وَإِلَىٰ مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا ۚ قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَٰهٍ غَيْرُهُ ۖ وَلَا تَنْقُصُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ ۚ إِنِّي أَرَاكُمْ بِخَيْرٍ وَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ مُحِيطٍ ﴿84﴾
هُود
تفسیر

به شهر مدین ویا قبیله ی مدین از شعیب که برادر نسبی آنان است، فرستادیم، شعیب گفت: ای قوم من، فقط الله را که یگانه است عبادت کنید چراکه برای شما غیر وی، پروردگاری نیست. و از پیمانه و وزن در خرید وفروش کم نکنید، همانا که من شما را در گشایش میبینم و نیازی به کم فروشی نیست، خیر شما در درستی است، و من برای شما میترسم که عذاب روز احاطه کننده ، شما را دربر بگیرد طوریکه تمام اعضای شما در عذاب شود و هیچ یک از شما را یارای در رفتن از دست آن عذاب نیست.

مستندات
وَإِلَىٰ مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا
مدین اسم، شهر آنها بوده است ویا اسم پدر آنان بوده است. (نسفی)
معنا اینگونه میشود که به شعیب را به ساکنان شهر مدین فرستادیم ویا شعیب را به قومیکه فرزندان مدین هستند فرستادیم. (نسفی)
در نسب برادر بودن فضیلت حساب نمیشود چراکه این پیامبران از نسب همین کفار بوده اند ولی از آنجا که کفر ورزیدند، برادری آنها سودی نمیرساند. (تاویلات اهل سنت)
قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَٰهٍ غَيْرُهُ
اول امر به توحید کرد چراکه ملاک امر توحید است بعد آنان را از آنچه به آنا عادت کرده بودند منع کرد یعنی از کم فروشی که با عدالت منافات دارد، نهی کرد. (بیضاوی)
الله را یگانه بدانید و به وی شرک نورزید. (ابوسعود)
وَلَا تَنقُصُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ
چیزهای پیمانه ای را از پیمانه اش کم نکنید و موزون را از وزنش کم نکنید. (نسفی)
گفته میشود که اینها، از پیمانه و وزن، میزدند و کم میکردند. (تاویلات اهل سنت)
دلیل نهی از این امر به دو وجه دانسته اند: الف: بخاطر وجود ربا در کم فروشی چراکه اگر کم کردن به رضایت طرف باشد، حرام نخواهد بود پس علت تحریم ربا بوده است و در این دو یعنی اشیاء کیلی (پیمانه ای مثل لیتری) و وزنی، ربا جریان دارد. ب: هبه ی مشتری به بایع و تصرف در مبیع قبل قبض آن جایز نیست. (تاویلات اهل سنت)
در خرید و فروش از پیمانه و وزن کم نکنید. (بحر العلوم)
إِنِّي أَرَاكُم بِخَيْرٍ
من شما را ثروتمند و بی نیاز از تطفیف، میبینم. (نسفی)
شما را با نعمت الله میبینم که حق این نعمت این است که اینگونه که شما انجام میدهید، ادا نشود. (نسفی)
شما را در گشایش و فراخ روزی میبینم شما با انجام چنین کاری آن را زایل نگردانید. (بیضاوی)
شما که در زمان ازرانی و فراوانی هستید، آنچه باعث کم فروشی میشود، در زمان گرانی و کمیابی است، چطور میشود شما با این حال دست به کم فروشی میزنید. (تاویلات اهل سنت)
من خیر شما را در چیزی غیر از آنچه انجام میدهید میبینم در این مورد به مردم ظلم نکنید و آنان را از حقشان منع نکنید. (تاویلات اهل سنت)
وَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ مُّحِيطٍ
از عذاب روز مهلک میترسم. (نسفی)
منظور از عذاب ریشه کن کننده در دنیا و یا در آخرت است. (نسفی)
کسی از شما از آن نمیتواند فرار کند و از احاطه ی آن عذاب، به کنار نیست. (بیضاوی)
اگر از اینکار دست نکشید، .... (ابوسعود)
اگر عذاب را محیط بگیریم معنی آن چنین میشود: هیچ عضوی از اعضای ظاهری و باطنی نباشد مگر اینکه عذاب بر آن خواهد رسید واین برای کفار است. مثل عذاب دنیا نیست که به عضوی برسد و به دیگر عضو نرسد.(تاویلات اهل سنت)
وَيَا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ ۖ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ ﴿85﴾
هُود
تفسیر

و ای قوم من مقیاس پیمانه و وزن را با رعایت عدالت، تمام بدهید و از حقوق مردم کم نکنید و بر روی زمین به فساد از قبیل گناه و کم فروشی مشغول نباشید.

مستندات
وَيَا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ
ای قوم من پیمانه ها و وزن ها را به عدالت کامل کنید. (بحر العلوم)
با برابر کردن زبانه ی ترازو عدالت کنید. (بغوی)
یعنی در وقت پیمانه برای خود زیاد نگیرید و در وقت تسلیم به کسی کم نکنید. (ملخص از ابوسعود)
وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ
از مردم حقشان را کم نکنید. (بحر العلوم)
وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ
بر روی زمین به فساد و گناه و کم کردن از پیمانه و وزن نگردید. (بحر العلوم)
امر آخرتتان را و مصالح دینتان را فاسد نکنید. (ابوسعود)
بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ۚ وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ ﴿86﴾
هُود
تفسیر

آنچه از حلال خدا نزد شما بعد ترک کم فروشی برای شما باقی میماند و تقوای الله که با ترک گناه حاصل میشود، برای شما از گناه و کم فروشی بهتر است و این بهتر بودن وقتی کامل میشود که ایمان آورده باشید چراکه در پی خود، ثواب و نجات میآورد و من مامور حفظ اموال و جان و اعمال شما نیستم.

مستندات
بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَّكُمْ
ابن عباس: آنچه الله از حلال برای شما عطا کرده است از حرام، بهتر است. (بحر العلوم)
ثواب الله در آخرت برای شما خیر است. (بحر العلوم)
طاعت الله برای شما خیر است. (بحر العلوم)
آنچه بعد ایفای کیل و وزن، برای شما باقی میماند، از آنچه از راه کم فروشی به دست میآورید، برای شما بهتر است. (بغوی)
آنچه زد شما از روزی هست، برای شما بهتر است. (بغوی)
إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ
اگر تصدیق کننده هستید، مرا در مورد آنچه به شما میگویم، تصدیق کنید. (بحر العلوم)
آنچه از حلال هست برای شما خیر است به شرطی که ایمان بیاورید. (نسفی)
چراکه خیریت برای وقتی است که ثواب و نجات در پی آن باشد و آن مشروط به ایمان است. (بیضاوی)
در قرائتی تقیه الله آمده است یعنی تقوای الله یعنی از گناه و معصیت الله دوری کردن بهتر است. (بیضاوی)
وَمَا أَنَا عَلَيْكُم بِحَفِيظٍ
و من مراقب و وکیل شما نیستم. (بحر العلوم)
این سخن برای این بیان شده است که حضرت شعیب مامور به قتال با آنها نبوده است. (بغوی)
من حافظ نعمتهای الله بر شما نیستم بلکه شما خود با ترک کم فروشی آن را حفظ کنید. (نسفی)
من مراقب اعمال شما نیستم تا من شما را جزا دهم. (بیضاوی)
من حافظ شما نیستم تا شما را از بدی نگهدارم. (بیضاوی)
قَالُوا يَا شُعَيْبُ أَصَلَاتُكَ تَأْمُرُكَ أَنْ نَتْرُكَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا أَوْ أَنْ نَفْعَلَ فِي أَمْوَالِنَا مَا نَشَاءُ ۖ إِنَّكَ لَأَنْتَ الْحَلِيمُ الرَّشِيدُ ﴿87﴾
هُود
تفسیر

قوم شعیب گفتند: ای شعیب آیا این نمازت تو را فرمان میدهد که ما آنچه پدران ما از بتان عبادت میکردند را ترک کنیم؟ و آیا نمازت امر میکند که ما اختیار اموال خود را در تصرف در آن به هر نحوی که خواستیم را ترک کنیم؟ ما تو را بین خود عاقل و راه نما میدانیم پس چطور میشود که چنین سخنی میگویی؟ و یا تو بی عقل و گمراه هست.

مستندات
قَالُوا يَا شُعَيْبُ أَصَلَاتُكَ تَأْمُرُكَ
شعیب نماز بسیار برپا میداشت و قومش به وی میگفتند: از این نماز چه سودی میبینی؟ و وی جواب میداد: به نیکی امر میکند و از زشتی نهی میکند. قومش برای استهزای وی گفتند:... (ابوسعود)
منظور آنان این است که آنچه تو از نهی و امر میگویی، از سر عقل نیست بلکه از افعال مجنونان است که آنچه که پدر از پدرش گرفته را ترک کنیم. (ابوسعود)
ممکن است که نماز به معنی دین باشد. (ابوسعود)
أَن نَّتْرُكَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا
... اینکه آیا ما عبادت آنچه پدران ما عبادت میکنند، را ترک کنیم. (نسفی)
آنچه از بتان بوده اند را ترک کنیم؟ (بیضاوی)
أَوْ أَن نَّفْعَلَ فِي أَمْوَالِنَا مَا نَشَاءُ
و یا تصرف به فراخی در اموال خود را ترک کنیم؟ کم فروشی کنیم و یا ایفا کنیم. (نسفی)
نماز میتواند به مجاز امر کننده باشد همچنانکه نهی کننده است. (نسفی)
حضرت شعیب انها را از تجزیه ی درهم و دینار نهی کرده بود و این قوم نیز این سخن را گفتند. (بیضاوی)
در قرائتی به تاء خطاب بجای نون متکلم امده است که در اینصورت معنی آن چنین میشود: آیا نماز تو به تو امر میکند که تو هرآنچه خواستی را در اموال ما انجام دهی؟ (ابوسعود)
إِنَّكَ لَأَنتَ الْحَلِيمُ الرَّشِيدُ
تو نادان گمراه هستی ، این نوع بیان را فن قلب گویند. (نسفی)
تو پیش ما بردبار و راه یافته بودی، ولی رفتارت تو با ما برطبق آنچه حالت میگوید، نیست. (نسفی)
قَالَ يَا قَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلَىٰ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَرَزَقَنِي مِنْهُ رِزْقًا حَسَنًا ۚ وَمَا أُرِيدُ أَنْ أُخَالِفَكُمْ إِلَىٰ مَا أَنْهَاكُمْ عَنْهُ ۚ إِنْ أُرِيدُ إِلَّا الْإِصْلَاحَ مَا اسْتَطَعْتُ ۚ وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ ۚ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ ﴿88﴾
هُود
تفسیر

شعیب گفت: ای قوم من به خبر دهید، اگر من از طرف الله دارای حجت و دلیل آشکار باشم و پرودگارم به من روزی خوبی داده باشد از قبیل رسالت و فراخ روزی، آیا با این اوصاف از باطل شما پیروی کنم؟ و قصد من این نیست که وقتی شما را از چیزی نهی میکنم، خود قصد آن گمراهی را داشته باشم بلکه برای خود و برای شما خواهان ترک گمراهی هستم، و قصد من تا جایی که توانایی دارم، چیزی جز اصلاح دین و دنیای شما نیست. و در این راه توفیق و موفقیت من به جز توفیق الله حاصل نخواهد شد و بر وی اعتماد میکنم و از وی امید دارم و به سوی وی برمیگردم.

مستندات
قَالَ يَا قَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِن كُنتُ عَلَىٰ بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّي
بر بصیرت و بیان واضح باشم به وحی و نبوت. (مظهری)
رد سخن زشت آنان گفته است. (ابوسعود)
بر دین و طاعت باشم. (بحر العلوم)
وَرَزَقَنِي مِنْهُ رِزْقًا حَسَنًا
از الله روزی حلالی برسد بدون خستگی و بودن زحمت. (مظهری)
آمده است که حضرت شعیب اموال بسیار داشته است. (مظهری)
مرا رسالت داده و هدایت کند. (بحر العلوم)
با این اوصاف آیا مرا رواست که در وحی وی خیانت کنم و در امر و نهی وی مخالفت کنم؟ (مظهری)
اعتذار حضرت شعیب است در اینکه چرا با دین بت پرستی پدران آنها مخالفت میکند. (مظهری)
وَمَا أُرِيدُ أَنْ أُخَالِفَكُمْ إِلَىٰ مَا أَنْهَاكُمْ عَنْهُ
من قصد ندارم آنچه که شما را از آن نهی کردم را، انجام دهم پس اگر درست بود ترک نمیکردم بلکه من برای شما آنچه را که برای خود دوست دارم را میخواهم و برای شما بد میدانم آنچه را که برای خود بد میدانم. (مظهری)
إِنْ أُرِيدُ إِلَّا الْإِصْلَاحَ مَا اسْتَطَعْتُ
قصد من از نهی شما از شرک و تطفیف (کم فروشی) و امر به توحید و ایفای کیل و وزن چیزی نیست جز اصلاح شما و خالی کردن عالم از فساد است. (مظهری)
تا وقتی که قدرت آن را داشته باشم انجام میدهم. (مظهری)
آن مقدار میتوانم اصلاح میکنم. (مظهری)
وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ
رسیدن من به راه درست و حق برای من میسر نیست مگر اینکه الله متعال اسباب آن را برای مطلب ایجاد کند و هدایت و کمکش باشد. (مظهری)
عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ
توکلم بر الله است چراکه قادر و متمکن بر هر کار، ایشان است. (مظهری)
وَإِلَيْهِ أُنِيبُ
در انچه از بلایا بر من نازل میشود به الله رجوع میکنم. (مظهری)
انابت یعنی طلب توفیق از الله متعال است برای اصابت به حق در آنچه انجام میدهد و ترک میکند و طلب کمک در امور مهم است. (مظهری)
در این سخن حضرت شعیب اظهار این مساله است که قطع طمع کفار است و تهدید آنهاست بر اینکه به الله ارجاع خواهد داد تا الله جزای آنان را بدهد. (مظهری)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود