فرعون جلودار قومش چه اشراف و چه غیر آنهاست در روز قیامت و آنان را به آتش میبرد انگار که آنان را به آب دادن به محل آب ببرد و این وارد شدن چه ورود بدی است و اینان چه بد وارد شوندگانی هستند.
این عمل انان باعث شد که در دنیا لعنت پی آنان باشد و لعنت کنندگان آن را در دنیا لعنت کنند و در قیامت نیز لعنت برای آنان است و این مورد لعن بودن و این لعنت چه بد نصیبی است که نصیب انان شده است و چه بد کمکی است که برای اینان آمده است. نکته: ذکر لعنت در دنیا و بعد در قیامت نیز مورد لعن بودن آنان را بیان کردن برای روشن کردن این مطلب است که آنان در دنیا لعنت شدند چراکه مستحق آن لعنت بوده اند و مورد لعن بودن آنان از لعنت قیامت کم نکرد بلکه در دنیا و آخرت مستحق لعن شده اند.
آن داستانها که از آبادی ها و اهل آن در این سوره بیان کردیم بعضی از آنها هنوز هستند و آثار آنها پیداست و بعضی دیگر اثری از آنها باقی نمانده است.
ما با عذاب دادن آنها به آنها ظلم نکرده ایم و چیزی را در غیر موضع خود قرار ندادیم بلکه این کفار خودشان بودند که با انجام گناه و کفر ورزیدن به خود ظلم کرده و مستحق عذاب و هلاک گشتند و آنچه که از غیر الله عبادت میکردند، از انها چیزی را دفع نکرد و سودی به آنها نرساند و آن بتان چیزی برای آنها به غیر از هلاک و زیان و نابودی برای آنها نداشت.
و اینچنین است گرفتن الله ظالمان را وقتی اهل آبادی ها را بگیرد در حالیکه اهل ان ظالم باشند و قطعا گرفتن الله سخت دردناک است که راه خلاصی از آن نیست. نکته: با انجام گناه و فورا دچار عذاب نشدن و زیان ندیدن ما را از گرفتن الله غافل نکند که گرفتنش سخت دردآور است.
در اخبار امتهای هلاک شده و عذاب ان امتها، عبرت و موعظه ای بلیغ است برای کسانیکه از عذاب آخرت میترسند و آن روز قیامت روزی است که همه ی انسانها جمع کرده میشوند و آن روزی است که تمام خلائق حاضر میشوند. نکته: ترسیدن از عذاب آخرت لازمه اش این است که به آخرت و زنده شدن پس از مرگ ایمان داشته باشد.
و ما برپاشدن قیامت را تاخیر نمیکنیم مگر تا مدت معدودی. نکته: هرانچه که به شماره و عدد در امد، الاخره خواهد امد پس زمان شمرده شده ای برای برپایی قیامت باقی مانده است.
روزی که قیامت میشود، بعضی از مردم بدبخت هستند و بعضی دیگر خوشبخت.
و اما آنان که اهل شقاوت هستند، در آتش باقی خواهند بود مادامی که آسمانها و زمین از نوع خاصشان باقی هستند مگر اینکه الله چیزی بخواهد که همان خواهد شد و در اینجا الله خواسته است که مشرکین و کفار ابدی در آتش بمانند. و الله انجام دهنده ی چیزی است که خودش اراده کند و در این مورد بر وی اعتراضی نیست و همه چیز در اراده ی الله متعال است.
و اما آنان که اهل شقاوت هستند، در آتش باقی خواهند بود مادامی که آسمانها و زمین از نوع خاصشان باقی هستند مگر اینکه الله چیزی بخواهد که همان خواهد شد و در اینجا الله خواسته است که مشرکین و کفار ابدی در آتش بمانند. و الله انجام دهنده ی چیزی است که خودش اراده کند و در این مورد بر وی اعتراضی نیست و همه چیز در اراده ی الله متعال است.
و اما آنان که خوشبخت شده بودند، پس در جنت هستند برای همیشه مادامیکه آسمان ها و زمین خاصشان، پابرجاست مگر آن کسانی را که مدتی در آتش بودند وبعد الله خواست که به بهشت آیند. و بخشش بهشت برای آنان، منقطع نیست. نکته: در مورد استثناء که در دو آیه آمده است، باید مورد توجه قرار گیرد و از طرف دیگر از اصول ثابت عقیده ی اسلامی این است که کفار و مشرکین در جهنم برای همیشه خواهند بود و همچنین مومنان در بهشت برای همیشه خواهند بود، حال مفسرین در صدد جمع بین این دو بر آمدند و عده ای گفتند: منظور از کلمه ی ما که غالبا برای غیر عاقل بکار میرود در معنی من است پس معنی چنین میشود که در دوزخ میمانند مگر آنانکه الله خواست به بهشت بیاورد. در مورد بهشت مگر آنکه الله بخواهد که ما در متون دینی نداریم که کسی را از بهشت میکنند، حال میگویند منظور بیان ان مدتی است که قبل ورود به بهشت بوده اند و جوابی دیگر که داده اند این است که منظور اگر الله بخواهد است میشود ولی الله نمیخواهد پس در اختیار بودن ایجاب شدن آن چیز را نمیکند.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.