0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً ۖ وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ ﴿118﴾
هُود
تفسیر

اگر اراده ی الله بر این میبود که همه به یک دین باشند و اختلاف نمیکنند، چنین میشد.

مستندات
وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً
اگر الله متعال مشیئتش بر این میبود که همه ی انسانها را بر حق و دین اسلام جمع کند طوریکه کسی در آن اختلاف نمیکرد، قطعا همان میشد لیکن چنین چیزی را نخواسته است و برای همین بر حق متفق نیستند. (ابوسعود)
اگر میخواست همه را به یک دین جمع میکرد و به دین اسلام مکرم میداشت ولی دانست که همه اهل آن نیستند. (بحر العلوم)
این آیه دلیل آشکار بر این مطلب است که اراده ی الله غیر از امر وی تعالی است و اینکه الله متعال اراده ی ایمان همه را نکرده است چه اگر چنین بود قطعا واقع میشد. (مظهری)
وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ
دائما در مخالفت با حق هستند. (ابوسعود)
دائما در مخالفت باحق هستند و به باطل میروند به انحاء مختلف بعضی یهودی و بعض دیگر مسیحی و بعض دیگر مجوسی و بت پرست و از بین اینها جبری و قدری و روافض و خوارج هستند. (مظهری)
انان را مختلف در رزق خلق کرده است از این جهت است که بعضی فقیر و بعض دیگر غنی هستند مگر آن کسی که به قناعت مورد رحمت قرار دهد. (قرطبی)
إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ ۚ وَلِذَٰلِكَ خَلَقَهُمْ ۗ وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ﴿119﴾
هُود
تفسیر

و مردم دائما در اختلاف خواهند بود و برای همین انها را خلق کرده است که عده ای طرف حق باشند و عده ای دیگر در طرف باطل و سخن الله متعال و تقدیر وی تعالی تثبیت شد و تغییری در آن نخواهد بود و آن اینکه تقدیر بر این بود که از جن و انسان جهنم را پر کند.

مستندات
إِلَّا مَن رَّحِمَ رَبُّكَ
مگر قومی که الله متعال آنان را با فضل خود به سوی حق هدایت کرده است پس آنان بر حق اتفاق کنند و اختلاف نمیکنند یعنی با حق مخالفت نمیکنند. (ابوسعود)
وَلِذَٰلِكَ خَلَقَهُمْ
و برای آنچه که ذکر شد یعنی برای اختلاف، خلق کرده است، یعنی اختلاف کنندگان را خلق کرده است. (ابوسعود)
عطاء و حسن: برای اختلاف خلق کرده است. (مظهری)
از امام مالک: انان را خلق کرد تا عده ای به بهشت بروند و عده ای دیگر به جهنم. (مظهری)
فراء: اهل رحمت را برای رحمت و اهل اختلاف را برای مخالفت با حق خلق کرده است. (مظهری)
وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ
وعید الله متعال به اتمام رسیده و به سامان رسید. (ابوسعود)
و یا سخن الله متعال به فرشتگان که فرموده بود: لاَمْلاَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الجنة والناس أَجْمَعِينَ، به سامان رسید. (ابوسعود)
آنچنانکه که خبر داده بود و در ازل مقدر کرده بود، تثبیت گشت و تمام یک چیز یعنی مصون ماندن آن از قبول تغییر و تبدیل. (قرطبی)
لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
از عاصیان هر دو گروه یعنی از جن و انسان، پر خواهد کرد. (ابوسعود)
و یا از هردوی اینها جهنم را پرخواهد کرد نه از یکی از این دو. (ابوسعود)
وَكُلًّا نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبَاءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهِ فُؤَادَكَ ۚ وَجَاءَكَ فِي هَٰذِهِ الْحَقُّ وَمَوْعِظَةٌ وَذِكْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ ﴿120﴾
هُود
تفسیر

و هرآنچه در این سوره از داستان انبیاء و اقوام آنها بیان شد، آنها را آورده ایم تا قلبت آرام گیرد و بدانی که انان نیز همانند تو اذیت و آزار دیده اند و در این داستانها، حق گفته شده است و چیز دیگری نیست و این نصیحت و پند و اندرز و یاداوری برای یکتاپرستان است.

مستندات
وَكُلًّا نَّقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنبَاءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهِ فُؤَادَكَ
از اخبار رسولان برای تو نازل میگردانیم آنچه که باعث قوت قلب تو شود و میدانیم که با تو همان رفتاری را خواهند داشت که با انبیای قل تو داشته اند. (بحر العلوم)
هرآنچه که از اخبار انبیاء و امتهای انان لازم است را بری تو بیان میکنیم تا قلبت تقویت شود و یقینت بیشتر شود. بدین صورت که هر وقت رسول الله ص این داستان ها را میشنیدند قلب مبارک بر صبر کردن به اذیت و آزار قومش، تقویت میشد. (بغوی)
وَجَاءَكَ فِي هَٰذِهِ الْحَقُّ
قتاده: و در دنیا حق برای تو آمده است. (بحر العلوم)
ابن عباس: در این سوره تو را حق آمده است. (بحر العلوم)
در داستانهاییکه برای آورده ایم آنچه که حق است.(بیضاوی)
حقی که راه فراری از آن نیست. (تاویلات اهل سنت)
وَمَوْعِظَةٌ
ادب آموزی برای این امت است. (بحر العلوم)
وَذِكْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ
وعظ و عبرت است برای تصدیق کنندگان به یگانگی الله متعال. (بحر العلوم)
وَقُلْ لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ اعْمَلُوا عَلَىٰ مَكَانَتِكُمْ إِنَّا عَامِلُونَ ﴿121﴾
هُود
تفسیر

ای محمد به قومت بگو: بر آنچه که حالشان میطلبد، عمل کنید و هر آنچه از دستتان بر میآید، انجام دهید و ما نیز بر همین روش عمل خواهیم کرد.

مستندات
وَقُل لِّلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ
به کسانیکه به این حق ایمان نمیآورند و پند نمیپذیرند و یادآور نمیشوند. (ابوسعود)
اعْمَلُوا عَلَىٰ مَكَانَتِكُمْ
بر حال و جهتی که در پیش گرفتید از عدم ایمان باشید. (ابوسعود)
تهدید و وعید (وعده ی هلاک) است. (مظهری)
مکانة: منزلت و قدر یعنی شما بر منزلتی که نزد اتباع خود دارید عامل باشید. انگار که مورد خطاب، اشراف و رؤسای آنان است. (تاویلات اهل سنت)
إِنَّا عَامِلُونَ
ما نیز بر حال خود که ایمان و پندپذیری و یادآور شدن است، هستیم. (ابوسعود)
ما نیز بر اساس منزلت خود در نزد الله عامل هستیم تا ببینیم کدام یک از ما یا شما، رجحان مییابد و چه کسی زیان میبیند. (تاویلات اهل سنت)
برای بیان عاجز بودن دشمنان رسول الله ص است که بیان میکند که اراده ی فریب و حیله بر علیه رسول الله ص را تا میتوانند انجام دهند. (تاویلات اهل سنت)
وَانْتَظِرُوا إِنَّا مُنْتَظِرُونَ ﴿122﴾
هُود
تفسیر

منتظر باشید تا ببینید انچه بر علیه ما نقشه کشیدید، بر ما رخ میدهد و یا خیر و ما نیز منتظریم تا ببینیم که وعده ی الهی بر شما نازل میشود انچنانکه بر گذشتگان و امثال شما رخ داده است.

مستندات
وَانتَظِرُوا إِنَّا مُنتَظِرُونَ
شما منتظر ما باشید و ما نیز منتظر شما هستیم. (تاویلات اهل سنت)
وقتی آنان حضرت رسول الله ص را تهدید میکردند و وعده ی هلاک میدادند، این آیه آمد که به آنان بگو که برای ما این چیزها را انتظار داشته باشید و بدانید که ما نیز بر شما چنین چیزهایی را انتظار داریم. (تاویلات اهل سنت)
شما منتظر آنچه شیطان به شما وعده داده است، باشید و ما نیز بر آنچه بر شما از عذاب الله نازل میشود، در دنیا و یا در آخرت، هستیم. (خازن)
ما منتظریم تا اگر ایمان نیاوردید، آنچه بر امثال شما در گذشته نازل شده است بر شما نیز نازل گردد. (مظهری)
وَلِلَّهِ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِلَيْهِ يُرْجَعُ الْأَمْرُ كُلُّهُ فَاعْبُدْهُ وَتَوَكَّلْ عَلَيْهِ ۚ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ ﴿123﴾
هُود
تفسیر

مستورات آسمانها و زمین از ان الله است و اعمال شما نیز جزو آن میباشد و تمامی امور به الله برمیگردد پس حق عبادت الله را بجای آور و بر توکل اعتماد کن و الله از آنچه شما و آنها انجام میدهند، غافل نیست پس هرکس را بر اساس عملش جزا خواهد داد. نکته: بازگشت امر به سوی وی تعالی به این معناست که ما هرجا باشیم و هرکس باشیم و هرکاری انجام دهیم در حساب پس دادن به الله بر میگردیم و راه گریزی نیست.

مستندات
وَلِلَّهِ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ
بر آسمانها و زمین و آنچه در انها مستور است، اطلاع دارد. (الفواتح الالیه)
چیزی از این دو بر وی تعالی مخفی نمیماند پس اعمال شما نیز بر وی تعالی معلوم است. (نسفی)
وَإِلَيْهِ يُرْجَعُ الْأَمْرُ كُلُّهُ
مرجعی غیر از وی تعالی نیست و امر کننده ای غیر وی نیست. (الفواتح الالهیه)
در نتیجه امر تو و امر آنان به وی تعالی برمیگردد و ناگزیر از این مساله هستند. (ابوسعود)
بازگشت امر تو و آنها به وی تعالی حتمی است و انتقام تو را از آنها خواهد گرفت. (نفسی)
فَاعْبُدْهُ
ای اکمل رسولان، حق عبادتش را بجای آور. (الفواتح الالهیه)
وَتَوَكَّلْ عَلَيْهِ
حق واگذاری را و سپردن به الله را بجای آور. (الفواتح الالهیه)
چراکه وی تعالی تو را بس است. (ابوسعود)
اول امر به عبادت کرد و بعد توکل را آورد، برای بیان این مطلب که توکل بدون عبادت نفعی ندارد. (ابوسعود)
وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ
پس هرکس را بر اساس اعمالشان جزا خواهد داد. (ابوسعود)
از رسول الله ص: هرکس سوره هود را قرائت کند، از اجر ده حسنه خواهد داد به تعداد تصدیق کنندگان انبیائیکه در این سوره ذکر شده است و به تعداد تکذیب کنندگان آنها در روز قیامت از زمره ی سعادت مندان به فضل الهی خواهد بود. (ابوسعود)
رسول الله ص: کسی اگر خواست قوی باشد بر الله توکل کند. (نسفی)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
يُوسُف
الر ۚ تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ ﴿1﴾
يُوسُف
تفسیر

معنی الرا را الله میداند و جزو متشابهات است و اقوال مطرح شده، ارزش دینی ندارند و خطرناک هستند و آنچه راسخین میگویند این است: به همه آن ایمان داریم که از نزد الله متعال است و معنی آن را و مقصد آن را الله متعال میداند. آن آیات این سوره ی این کتاب یعنی که بلند مرتبه هستند، حجتهای آشکار هستند که هرکس در آن تدبر کند، میداند که از نزد پرودرگار است و عرب مکه ی آن زمان از آن بی خبر بوده اند و رسول الله ص بدون مخالطه با ادیان دیگر، آن را با جزئیات تمام بیان میکند.

مستندات
سوره ی یوسف به اتفاق مکی است. (خازن)
سبب نزول سوره این بود که یهودیان و مسیحیان گفتند که از این مدعی نبوت بپرسید که سبب انتقال یعقوب و فرزندانش از کنعان به مصر چه بوده است؟ و این سوره نازل شد. (بحر العلوم)
از خالد بن معدان: سوره ی یوسف و مریم سوره هایی هستند که اهل جنت در بهشت، از ان بهره وری میکنند و لذت میبرند. (مظهری)
عطاء: اگر سوره ی یوسف را بر شخص غم زده خوانده شود، آرام میگیرد. (مظهری)
تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ
اینان حجتها و براهین الله متعال هستند. (بحر العلوم)
گفته میشود: اینان همان آیاتی هستند که در تورات وعده داده بودم که بر محمد نازل خواهم کرد. (بحر العلوم)
الْمُبِينِ
حلال و حرامش آشکار است.(بحر العلوم)
گفته میشود: در آن خبر یوسف و بردارانش بیان شده است. (بحر العلوم)
از قتاده: الله متعال رشد و هدایت کتاب را بیان داشته است. (بحر العلوم)
زجاج: بیان کننده ی(آشکارکننده) حق از باطل و حلال از حرام است. (بغوی)
این آیاتی که در این سوره است، امرش آشکار است و معلوم است که عرب از آن عاجز هستند. (نسفی)
برای کسی که در آیات تدبر کند، برایش آشکار میشود که این از نزد الله متعال است نه از نزد بشر. (نسفی)
إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ﴿2﴾
يُوسُف
تفسیر

قطعا ما این کتاب یا این سوره را نازل کرده ایم و آن قرانی عربی است، باشد که در این موضوع تعقل کرده و هدایت شوید. نکته: اینکه الله متعال این سوره را میگوید که به عربی است، نکته ای بسیار ظریف وجود دارد و آن اینکه داستان یوسف را یهود و نصارای میدانستند که زبان آنها نیز عربی نبوده است پس وقتی کسیکه داستان آن را نمیداند و باز به زبان عربی آن را واضح بیان میکند این خود یک معجزه است چراکه حتی کسانیکه این داستان را از یهود و مانند آنها گرفته باشند، در وقت روایت قطعا مجبور میشدند از کلمات و توصیفات غیر عربی استفاده کنند، در حالیکه سوره ی یوسف کلا به عربی فصیح و اشکار آمده است.

مستندات
إِنَّا أَنزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا
منظور این سوره است، و بعضی از قرآن را قرآن نامیدن برای این است که کلمه ی قرآن در اصل اسم جنس است که به کل و به بعض میتوان اطلاق کرد و با تغلیب بر کل قرآن استعمال شده است. (بیضاوی)
منظور همین قرآَن یعنی کل کتاب است. (ابوسعود)
اگر به زبان غیر عربی نازل میشد، میگفتند: ای کاش برای ما روشن میشد و توضیح داده میشد. (نسفی)
لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
ما این داستان را مجموع نازل کردیم و بهب زبان خودتان نازل کرده ایم تا شما آن را بفهمید و به معانی آن احاطه پیدا کنید. (بیضاوی)
ویا اینکه عقلهای خود را بکار گیرید که داستان آن را بیان کردن از کسیکه داستان نمیداند، یک معجزه است و از کسی متصور نیست جز اینکه به طریق وحی بوده باشد. (بیضاوی)
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هَٰذَا الْقُرْآنَ وَإِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الْغَافِلِينَ ﴿3﴾
يُوسُف
تفسیر

ما برای تو راستترین و بهترین داستانهای امتهای گذشته را بیان میکنیم چراکه ما وحی کرده ایم این سوره را و تو قطعا قبل از این از قصه ی یوسف و آنچه بر آنها گذشته است، چیزی نمیدانستی و غافل بوده ای. نکته: بهترین داستانها بودن از این جهت است که از تصریح به کارهای زشت ابا میکند و منظور را به طریقی مودبانه بیان میکند و آنچه برای هدایت و آنچه برای زندگی انسان در این داستانها اهمیت دارد را میآورد و از حاشیه های بیهوده که مشغول شدن به گفتن و شنیدن ان، ووقت را بیهوده تلف کردن است، پرهیز میکند.

مستندات
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ
ما به تو خبر میدهیم و آنرا تعریف میکنیم. (ابوسعود)
اخبار امتهای گذشته و قرون ماضیه را برای تو به بهترین وجه بیان میکنیم. (مظهری)
أَحْسَنَ الْقَصَصِ
بهترین قصه گفتن را داریم. (ابوسعود)
یعنی درست آن را ما میگوییم تعریض به اهل کتاب است که در آن داستان زشتی و خلل وارده کرده و روایت میکنند. (ابوسعود)
و یا ما به تو بهترین آنچه بر تو خبر میدهیم را بیان میکنیم. (ابوسعود)
احسن بودنش به این اعتبار است که در آن حکمتها و عبرتهای فراوان است. (ابوسعود)
راستترین قصه ها را بیان میکنیم. (تاویلات اهل سنت)
بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هَٰذَا الْقُرْآنَ
بخاطر اینکه ما این سوره را بر تو وحی کرده ایم. (ابوسعود)
کلمه ی قرآن را به صراحت ذکر میکند تا بفهماند که این از طریق الهام و وحی غیر متلو نیست بلکه خود قرآن است. (ابوسعود)
وَإِن كُنتَ مِن قَبْلِهِ لَمِنَ الْغَافِلِينَ
و تو قبل اینکه این سوره را بر تو نازل کنیم قطعا از این داستان، غافل بوده ای و به قلبت چیزی خطور نکرده بود و گوشت از ان چیزی نشنیده بود. (ابوسعود)
إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ ﴿4﴾
يُوسُف
تفسیر

ای محمد برای آنان از زمانی بگو که یوسف به پدرش یعقوب گفت که من در رویا دیدم که یازده ستاره و خورشید و ماه را دیدم که آنها بر من سجده کننده هستند.

مستندات
إِذْ قَالَ يُوسُفُ
برای آنان از اینکه یوسف گفت.. بگو. (قرطبی)
شروع در بیان داستان یوسف است. (ابوسعود)
یوسف کلمه ای عبری است نه عربی. (ابوسعود)
لِأَبِيهِ
پدر یوسف که یعقوب پسر اسحاق پسر ابراهیم خلیل الله است. (ابوسعود)
رسول الله ص: جوانمرد پسر جوانمرد پسر جوانمرد پسر جوانمرد یعنی یوسف بن یعقوب بن اسحاق بن ابراهیم. (ابوسعود)
يَا أَبَتِ
ای پدرم. (ابوسعود)
إِنِّي رَأَيْتُ
در رؤیا دیده ام. (ابوسعود)
حضرت یوسف این رویا را در دوازده سالگی دید وبه پدرش تعریف کرد و دیگر اینکه بین این خواب و عمل برادرانش، چهل سال بوده است و بعضی گفته اند، هشتاد سال. (ابوسعود)
أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا
برادران یوسف، عالم بودند و از بزرگان زمین (عیون الارض) بوده اند و مردم به آنها اقتدا میجسته اند. (تاویلات اهل سنت)
از جابر: یهودی نزد رسول الله ص آمد و گفت که از ستاره هایی که یوسف دیده است برای من بگو و رسول الله ص ساکت شد پس جرئیل نازل شد و خبر داد و رسول الله ص فرمودند: اگر من اسم ستاره ها را بگویم، اسلام میآوری؟ یهودی گفت: بله ایمان میآورم. رسول الله ص: جريان (حرثان – جربان- حربان-خرتان- حرفان-خرثان) والطراق والذيال (دثال) وقابسُ وعمودان والفليقُ والمصبحُ والضّروحُ والفرعُ (فرغ- ذوالقرع)ووثّابُ(دنان) وذو الكتفين (ذوالکنفات-ذوالکفتان) بوده اند که یوسف آنها را دیده است. یهودی: والله که همین اسمها هستند. (ابوسعود)
وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ
پدر و مادر یوسف را برای همه نفع بوده است. (تاویلات اهل سنت)
پدر و خاله ی یوسف است. (ابوسعود)
سدی: خاله اش است چراکه مادرش راحیل، مرده بود. (بغوی)
رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ
همه بر من سجده کننده بودند یعنی پیشانی خود را بر خاک مذلت و خواری پیش من نهاده بودند و این از جهت تعظیم و احترام به من بود. (الفواتح الالهیه)
ظاهرا این سجده ، همان گذاشتن پیشانی بر خاک است چراکه مانعی از حمل بر حقیقت سجده وجود ندارد چراکه سجده ی تواضع بوده است.
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود