0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
فَلَمَّا ذَهَبُوا بِهِ وَأَجْمَعُوا أَنْ يَجْعَلُوهُ فِي غَيَابَتِ الْجُبِّ ۚ وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِأَمْرِهِمْ هَٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ ﴿15﴾
يُوسُف
تفسیر

وقتی برادرانش وی را به صحرا بردند، و تصمیم خود را گرفتند که بر چاه بیاندازند، اینکار را صورت دادند و ما به یوسف وحی کردیم که تو کرده ی آنان را به آنها خبر خواهی داد و اینان ه این امور شعوری ندارند.

مستندات
فَلَمَّا ذَهَبُوا بِهِ
وقتی با وی به صحرا رفتند. (بحر العلوم)
وَأَجْمَعُوا أَن يَجْعَلُوهُ فِي غَيَابَتِ الْجُبِّ
همه متفق شدند که وی را به پایین چاه بیاندازند. (بحر العلوم)
بعد دشمنی خود را آشکار کردند و وقتی یکی از آنها میزد پیش دیگری میرفت و وی نیز او را میزد و نزدیک بود که وی را بکشند پس یهودا گفت که مگر عهد نکردید که وی را نکشید؟ (بحر العلوم)
همراه وی به طرف چاه رفتند. (بحر العلوم)
دو یا چهار فرسخ از کنعان فاصله داشته است. (بحر العلوم)
جبرئیل به وی آرامش میداد و غذا میآورد. (بحر العلوم)
وقتی همراه یوسف رفتند و تصمیم خود را گرفتند، این تصمیم خود را عملی کردند. (قشیری)
وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُم بِأَمْرِهِمْ هَٰذَا
قطعا تو به آنان این کرده اشان را خبر خواهی داد. (بحر العلوم)
وقتی مراعات یعقوب از وی گرفته شد، وحی الهی بر وی حاصل شد. (قشیری)
این سنت الهی است که بر اولیای خود بابی از بلا نگشاید مگر اینکه بر قلبهای آنان ابواب صفا را باز کند. (قشیری)
بعضی گفته اند که این وحی الهام بوده است. (خازن)
وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
و آنان نمیدانند که تو خبر خواهی داد. (بحر العلوم)
و یا اینکه آنان تو را در مصر نخواهند شناخت. (بحر العلوم)
الله به وی وحی کرده است درحالیکه آنان یوسف را نمیشناسند. (بحر العلوم)
نمیدانند که این وحی الهی برای توست. (بغوی)
نکته: در آیه نیامده است که انداخته اند بلکه جعل یعنی وی را در ته چاه گرداندند و این زدن و به حد کشتن رساندن نیز در قرآن نیست و بهتر است که همان مقدار را که در قرآن امده است را قبول کنیم و باقی آن را به الله بسپاریم.
وَجَاءُوا أَبَاهُمْ عِشَاءً يَبْكُونَ ﴿16﴾
يُوسُف
تفسیر

و آنان شامگاهان آمدند در حالیکه خود را به گریه زده و گریه کنان پیش پدر آمدند.

مستندات
گفته اند: آنان در تاریکی شب آمدند تا عذرشان مقبولتر باشد. (بغوی)
روایت شده است وقتی یعقوب داد و بیداد آنان راشنید بیرون آمد و گفت: آیا بر گوسفندانتان چیزی شده است؟ و یوسف کجاست؟ . (بغوی)
یعنی بعد عصر آمدند. (بحر العلوم)
آخر روز آمدند. (بیضاوی)
عشی به تصغیر خوانده شده است از اعشی یعنی عشوا من البکاء به معنی اینکه خود را به گریه زدند و گریه کنان آمدند نیز آمده است. (بیضاوی)
قَالُوا يَا أَبَانَا إِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَأَكَلَهُ الذِّئْبُ ۖ وَمَا أَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَنَا وَلَوْ كُنَّا صَادِقِينَ ﴿17﴾
يُوسُف
تفسیر

گفتند ای پدر! ما رفتیم که مسابقه بدهیم در شکار ویا در تیراندازی ویا در دویدن، و یوسف را نزد متاع خود گذاشتیم پس گرگ در وقت غفلت ما او را خورد و تو ما را تصدیق کننده نیستی هرچند که ما راستگو باشیم.

مستندات
قَالُوا يَا أَبَانَا إِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ
از ابن عباس: ما به مسابقه ی تیراندزی مشغول بودیم. (خازن)
سدی: به مسابقه ی دو مشغول بودیم. (خازن)
مقاتل : به گرفتن شکار مشغول بودیم. (خازن)
وَتَرَكْنَا يُوسُفَ عِندَ مَتَاعِنَا
یوسف را پیش لباس هایمان گذاشته بودیم. (خازن)
فَأَكَلَهُ الذِّئْبُ
در وقت مسابقه و غفلت ما گرگ او را خورد. (خازن)
وَمَا أَنتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا
تو ما را تصدیق کننده نیستی. (خازن)
وَلَوْ كُنَّا صَادِقِينَ
هرچند ما صادق باشیم ولی بخاطر شدت دوست داشتنی که به یوسف داری تو ما را متهم خواهی کرد. (خازن)
گفته اند: هرچند ما راست بگوییم ولی از آنجا که دلیلی بر صدق گفتارمان نداریم تو ما را تصدیق نمیکنی. (خازن)
وَجَاءُوا عَلَىٰ قَمِيصِهِ بِدَمٍ كَذِبٍ ۚ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْرًا ۖ فَصَبْرٌ جَمِيلٌ ۖ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَىٰ مَا تَصِفُونَ ﴿18﴾
يُوسُف
تفسیر

و آمدند و آوردند بر لباس یوسف به خونی دروغین، یعقوب گفت: چنین نیست بلکه نفس شما بر شما امر بزرگی را آسان کرده و مرتکتب شده اید، پس چاره ای جز صبر زیبا نیست، و الله متعال به یاری خواسته شده است بر آنچه که بر من تحمیل شده است.

مستندات
وَجَاءُوا عَلَىٰ قَمِيصِهِ بِدَمٍ كَذِبٍ
به خون دروغین آمدند. (ثعلبی)
یا خونی که در مورد آن دروغ گفته شده است. (ثعلبی)
زیراکه خون یوسف نبوده بلکه خون گوسفند بوده است. (ثعلبی)
حضرت عائشه به دال قرائت کرده اند یعنی کدب یعنی به خونی تازه آغشته آوردند. (ثعلبی)
این قرائت شاذ است. (بحر العلوم)
قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنفُسُكُمْ أَمْرًا
یعقوب گفت: لباسش را برایم بیاورید وقتی آوردند گفت من گرگی به این عاقلی تا به امرزو ندیده ام چراکه پسرم را خورده است ولی لباسش را سالم گذاشته است. (ثعلبی)
بلکه نفس شما برایتان امری ترتیب داده است. (ثعلبی)
زینت داد و آراست برای شما و یوسف را هلاک کردید. (بحر العلوم)
امر بزرگی را مرتکب شده اید. (نسفی)
فَصَبْرٌ جَمِيلٌ
صبر من صبری زیباست. (ثعلبی)
پس بر من صبر باد. (ثعلبی)
حیلتی جز صبر برایم نمانده است. (بحر العلوم)
همانا صبری خواهم داشت جمیل که در آن زاری و شکوی نخواهد بود. (ثعلبی)
گفته اند: با شما به اندوه و بدرویی معاشرت نخواهم کرد بلکه با شما مثل قبل خواهم بود. (ثعلبی)
وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَىٰ مَا تَصِفُونَ
از الله یاری میطلبم بر آنچه میگویید و آنچه بر یوسف دروغ میبندید. (بحر العلوم)
از الله یاری میطلبم تا شر آنچه به دروغ میگویید را از من دور کند. (طبری)
بر تحمل آنچه بر من آمده است از هلاک یوسف و صبر بر مصیبت. (نسفی)
وَجَاءَتْ سَيَّارَةٌ فَأَرْسَلُوا وَارِدَهُمْ فَأَدْلَىٰ دَلْوَهُ ۖ قَالَ يَا بُشْرَىٰ هَٰذَا غُلَامٌ ۚ وَأَسَرُّوهُ بِضَاعَةً ۚ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِمَا يَعْمَلُونَ ﴿19﴾
يُوسُف
تفسیر

مسافرانی آمدند و آب یاب خود را فرستادند پس سطل خود را به چاه انداخت، گفت: مژده که این پسری است. و آن مسافران، یوسف را پنهان داشتند و آن را بعنوان سرمایه در نظر گرفتند. و الله متعال به آنچه برادران یوسف و آنچه این مسافران انجام میدهند، داناست.

مستندات
وَجَاءَتْ سَيَّارَةٌ
قوم مسافری آمدند و از مدین بودند که به طرف مصر در حرکت بوده و راه را گم کرده و نزدیک چاهی که یوسف در آن بود، اتراق کردند. (خازن)
فَأَرْسَلُوا وَارِدَهُمْ
وارد کاروان کسیکه برای پیش از بقیه برای آب میرود و وسایل آن را مهیا میکند.(خازن)
گفته میشود نام وی مالک پسر ذعر خزاعی بوده است. (خازن)
دلو را به چاه انداخت. (خازن)
پس یوسف به دلو چسبید و بالا آمد. (خازن)
قَالَ يَا بُشْرَىٰ هَٰذَا غُلَامٌ
وارد گفت: ای بشری، گفته اند اسم یکی از رفقای وی بشری بوده است. (خازن)
و یا گفت: بشارت باد که... (خازن)
شگفتا! این پسر است. (بحر العلوم)
گویا که گفته باشد: ای بشارت این وقت توست. (بیضاوی)
وَأَسَرُّوهُ بِضَاعَةً
مالک بن ذعر و اصحابش گفتند: که این مالی است که ما بعنوان سرمایه برای بعضی از صاحبان آب به مصر میبریم. (خازن)
این گفته از آن جهت بود که دیگران طمع شراکت در آن نکنند. (خازن)
یعنی یوسف را مخفی کرده و بعنوان کالا معرفی کردند. (بحر العلوم)
اگر کسی از همراهان پرسید بگویید که کالایی است که از صاحبان آب گرفتیم تا برایشان در مصر بفروشیم. (بحر العلوم)
گفته شده است: برادران یوسف، برادر بودن وی را مخفی داشتند و گفتند که این برده ی ما است که فرار کرده است ویوسف نیز آنان را تصدیق کرد چراکه وی را تهدید به قتل کرده بودند. (خازن)
وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِمَا يَعْمَلُونَ
الله به آنچه که برادران وی با یوسف انجام میدهند، داناست. (بحر العلوم)
با مخفی کردن انان بر الله متعال مخفی نمیماند. (بیضاوی)
وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُودَةٍ وَكَانُوا فِيهِ مِنَ الزَّاهِدِينَ ﴿20﴾
يُوسُف
تفسیر

مسافران، یوسف را به قیمتی اندک یعنی دراهم شمرده شده خریدند، و فرشندگان و خریداران، همه از روی بی میلی وی را خریدند.

مستندات
وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ
یوسف را به قیمتی ازران فروختند. (بغوی)
سدی و ضحاک و مقاتل: به ثمن حرام فروختند چراکه ثمن شخص آزاد حرام است.(بغوی)
حرام را بخس نامیده شد چراکه برکتش رفته است. (بغوی)
عکرمه و شعبی: به قیمتی کم. (بغوی)
به درهمهایی شمرده شده، عدد را مذکر آورده است که عبارت از کم بودن عدد آنهاست. (بغوی)
معدوده یعنی شمرده شده گفتن برای رساندن کم بودن آن است چراکه در آن زمان درهم هایی را که کمتر از چهل بود را نمیشمردند بلکه به عدد میدادند. (بغوی)
ابن عباس و ابن مسعود و قتاده: به بیست درهم فروختند. (بغوی)
مجاهد: به بیست و دو درهم. (بغوی)
عکرمه: به چهل درهم. (بغوی)
وَكَانُوا فِيهِ مِنَ الزَّاهِدِينَ
بودند برادران یوسف در حق یوسف از زاهدان، چراکه قدر منزلت وی نزد الله را نمیدانستند. (بغوی)
در گفتن قیمت یوسف، از زاهدان بودند چراکه قصد آنان حصول ثمن آن نبود بلکه هدف تبعید یوسف بود. (بغوی)
زاهدین یعنی روی گردانان از وی . (بیضاوی)
کسانیکه خریدند نیز به وی راغب نبودند چراکه وی را آبق (برده ی فرار کننده) میدانستند. (نسفی)
کسانیکه خریدند قصه و حال یوسف را نمیدانستند. (بحر العلوم)
وَقَالَ الَّذِي اشْتَرَاهُ مِنْ مِصْرَ لِامْرَأَتِهِ أَكْرِمِي مَثْوَاهُ عَسَىٰ أَنْ يَنْفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا ۚ وَكَذَٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ وَلِنُعَلِّمَهُ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ ۚ وَاللَّهُ غَالِبٌ عَلَىٰ أَمْرِهِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ ﴿21﴾
يُوسُف
تفسیر

کسیکه یوسف را خرید به همسرش گفت: با وی به نیکی رفتار کن و نیک نگهدار باشد که به ما سود دهد و یا اینکه به پسرخواندگی بیگیریمش، آنچنانکه یوسف را نجات دادیم، در مصر جایگاه دادیمش و تا تعبیر رویا یادش دهیم و الله بر آنچه قصد کند، غالب است و مانعی برای وی نیست ولیکن اکثر مردم این را نمیدانند.

مستندات
وَقَالَ الَّذِي اشْتَرَاهُ مِن مِّصْرَ
نامش قطفیر بوده و عزیز مصر بوده و خزینه دار آن بوده است. (نسفی)
ویا اطفیر بوده است. (بیضاوی)
و پادشاه آن زمان، ریان بن الولید بوده است. (نسفی)
روایت شده است که یوسف را وقتی هفده سالش بود خرید و در خانه اش سیزده سال بوده است و در سی و سه سالگی به وزارت از طرف ریان رسید و در صد و بیست سالگی فوت کرد. (بیضاوی)
لِامْرَأَتِهِ
به همسرش راعیل یا زلیخا. (نسفی)
به همسرش گفت نه اینکه برای همسرش خریده باشد. (نسفی)
أَكْرِمِي مَثْوَاهُ
منزلت و مقامش را نزد ما نیک بدار. (نسفی)
یعنی نیک و مورد رضایت قرارش ده. (نسفی)
مکان اقامتش را مکرم بدار. (بغوی)
عَسَىٰ أَن يَنفَعَنَا
شاید که با تربیت درست و دانستن شان امور، در کارهای مورد نظر خود برای ما پشتیبان باشد. (نسفی)
اگر خواستیم بفروشیم، سود زیاد دهد و یا بعضی از کارهای ما را انجام دهد. (بغوی)
أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا
به پسرخواندگی خود بگیریم چراکه سیای رشد را در وی دیده بود. (نسفی)
وَكَذَٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ
مثل همان که یوسف را نجات دادیم و قلب قطفیر را بر وی مهربان گردانیدیم، بر مصر قادر ساختیم و پادشاهش گرداندیم. (نسفی)
وَلِنُعَلِّمَهُ مِن تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ
هدف از نجات یوسف و بر مصر حاکم گرداندن وی برای این بود که به عدل حکم کند و امور مردم را تدبیر کند و تاویل کتاب الله را به مردم آموزش دهد و خوابهایی را که بر حوادث آینده دلالت دارد را تعبیر کند تا مردم آمادگی بگیرند مثل آن سالهای خشکسالی. (بیضاوی)
وَاللَّهُ غَالِبٌ عَلَىٰ أَمْرِهِ
از آنچه خواهد وی را مانعی نیست. (نسفی)
و یا بر آنچه بر یوسف مقدر کرده است میشود نه آنچه برادرانش خواسته اند. (نسفی)
وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
لیکن اکثر مردم آن را نمیدانند. (نسفی)
نمیدانند که همه چیز دست الله متعال است و یا از دقایق کارهای الله را نمیدانند. (بیضاوی)
وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْنَاهُ حُكْمًا وَعِلْمًا ۚ وَكَذَٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ ﴿22﴾
يُوسُف
تفسیر

وقتی به سنی رسید که عقل و قوتش کامل شد، به یوسف حکمت و علم و نبوت عطا کردیم، مثل همین پاداش دادن یوسف ما (الله متعال) به نیکی کنندگان به خلق و درست رفتار کنندگان، پاداش نیک دهیم.

مستندات
وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ
وقتی به منتهای جوانی و قوت و سختی رسید. (بغوی)
وقتی قوت و عقلش کامل شد. (بحر العلوم)
وقتی مرد شد. (بحر العلوم)
مجاهد: سی و سه سال. (بغوی)
سدی: سی سال. (بغوی)
ضحاک: بیست سال. (بغوی)
کلبی: از هجده الی سی سال را گویند. (بغوی)
آتَيْنَاهُ حُكْمًا وَعِلْمًا
حکم یعنی نبوت و علم یعنی علم فقه است. (بغوی)
گفته شده است: حکم یعنی اصابت نظر؛درست نظر بودن؛ و علم یعنی تعبیر رویا. (بغوی)
فرق بین حکیم و عالم این است که عالم، اشیاء را میداند و حکیم بر طبق آنچه علمش میطلبد عمل میکند. (بغوی)
وَكَذَٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ
ابن عباس: یعنی مومنان. (بغوی)
از ابن عباس: هدایت یافتگان را. (بغوی)
ضحاک: صبر کنندگان بر مصیبتها مثل یوسف. (بغوی)
اینگونه مکافات میدهیم، کسانی را که نیکی کنند.(بحر العلوم)
کسانیکه مخلص در عمل هستند را به فهم و علم پاداش میدهیم. (بحر العلوم)
کسانیکه به مردم نیکی میکنند را چنین پاداش دهیم. تاویلات اهل سنت)
منظور این نیست که عین آنچه به یوسف داده است را خواهد داد بلکه هدف این است که پاداش نیکیش داده خواهد شد. (تاویلات اهل سنت)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود