0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ ۖ وَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلَامِ بِعَالِمِينَ ﴿44﴾
يُوسُف
تفسیر

گفتند: این خواب جزو خوابهای مختلط و بی تاویل است و ما به تاویل احلام کاذبه، دانا نیستیم.

مستندات
قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ
گفتند: خوابهای درهم است. (بیضاوی)
یعنی رویای دروغین است. (بیضاوی)
اضغاث: رنگارنگ، رعب آور هستند، دروغ هستند. (العز بن عبدالسلام)
ابوعبیده: آنچه از رویا که تاویل ندارند. (العز بن عبدالسلام)
وَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلَامِ بِعَالِمِينَ
و ما به تاویل احلام که منظورشان خوابهای باطل است، عالم نیستیم. (بیضاوی)
یعنی آن خواب تعبیر ندارد و تاویل برای رویای صادقه است، گویا برای جهل خودشان به تاویل آن عذر تراشی میکنند. (بیضاوی)
وَقَالَ الَّذِي نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ أَنَا أُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيلِهِ فَأَرْسِلُونِ ﴿45﴾
يُوسُف
تفسیر

آن شخصی که نجات پیدا کرده بود و بعد مدتی طولانی یادش آمد گفت: من خبر تعبیر این رویا را برای شما میآوردم پس مرا بفرستید.

مستندات
وَقَالَ الَّذِي نَجَا مِنْهُمَا
از آن دو رفیق در زندان یوسف که نجات پیدا کرده بود، که همان مسئول شراب پادشاه بود ،گفت:.. (ابوسعود)
وَادَّكَرَ
یوسف را و آنچه از وی مشاهده کرده بود را و همچنین توصیه ی وی به پادشاه را، یادش آمد. (ابوسعود)
بَعْدَ أُمَّةٍ
بعد مدتی طویل. (ابوسعود)
به کسر نیز قرائت شده است: بعد إمة یعنی نعمت؛ بعد اینکه نجات یافته بود؛. (ابوسعود)
به فتح؛ أمة؛ یعنی بعد اینکه فراموش کرده بود. (ابوسعود)
أَنَا أُنَبِّئُكُم بِتَأْوِيلِهِ
من به شما خبر میدهم با گرفتن آن از کسیکه علم این در نزد وی است نه اینکه خودم تعبیر کنم. برای همین است که نگفت: انا افتیکم؛ من به شما حکمش را میگویم؛ و بعدش نیز گفت:... (ابوسعود)
فَأَرْسِلُونِ
مرا به پیش یوسف بفرستید. یوسف را نگفت چراکه با توجه به آنچه در باب یادش آمد گذشت، دانسته میشود. (ابوسعود)
يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ أَفْتِنَا فِي سَبْعِ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعِ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ لَعَلِّي أَرْجِعُ إِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُونَ ﴿46﴾
يُوسُف
تفسیر

ای یوسف بسیار راستگو برای ما حکم این رویا را بگو: هفت گاو فربه که آن را هفت گاو لاغر میخورند و هفت خوشه ی سبز و هفت خوشه ی خشک، باشد که با تاویل آن به پیش مردم برگردم و بر مقتضای آن عمل کرده و فرجی برای تو باشد.

مستندات
پس پادشاه وی را فرستاد و به نزد یوسف رفت و گفت:... (الفواتح الالهیه)
يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ
ای یوسف بسیار راستگو ، خصوصا راستگو در تعبیر رویا. (الفواتح الالهیه)
أَفْتِنَا
به ما تعیر کن... (الفواتح الالهیه)
فِي سَبْعِ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعِ سُنبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ
این رویا را برای من تعبیر کن. (الفواتح الالهیه)
لَّعَلِّي أَرْجِعُ إِلَى النَّاسِ
به همراه تعیر آن برگردم به پیش مردمی که از تاویل آن عاجز شده اند و آن را جزو اباطیل و رویای غیر قابل تعبیر دانستند. (الفواتح الالهیه)
به پیش پادشاه و کسانی که با وی هستند. (ابوسعود)
و یا به پیش مردم، اگر زندان بیرون شهر بوده باشد. (ابوسعود)
لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُونَ
باشد که تاویل آن را بدانند و از آنچه در مورد رویای پادشاه گفته اند برگردند و وقتی تو این را تعبیر کنی باشد امید دارم که سبب خلاص تو از زندان شود. (الفواتح الالهیه)
باشد که بدانند و به مقتضای آن عمل کنند. (ابوسعود)
ویا اینکه فضل و منزلت تو را بدانند. (ابوسعود)
قَالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِينَ دَأَبًا فَمَا حَصَدْتُمْ فَذَرُوهُ فِي سُنْبُلِهِ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تَأْكُلُونَ ﴿47﴾
يُوسُف
تفسیر

یوسف گفت: هفت سال را با جدیت و تلاش بسیار کشت کنید و آنچه درو کردید را جز اندک از ان که میخورید را در خوشه ی آن بگذارید و ذخیره کنید.

مستندات
قَالَ
یوسف گفت: آن هفت گاو فربه و هفت خوشه ی سبز به معنای هفت سال حاصلخیز است و هفت گاو لاغر و هفت خوشه ی خشک به معنای خشکسالی است. (مظهری)
تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِينَ دَأَبًا
هفت سال بر روال عادی کشت میکنید. (مظهری)
بعضی گفته اند: به سعی و تلاش بسیار کشت کنید. (مظهری)
گفته اند: فرمان به صورت خبری است یعنی باید که چنین بشود. (مظهری)
دأب فی العمل یعنی جدی کار کرد و خسته شد. (ابوسعود)
یعنی هفت سال را خیلی سخت به کشاورزی مشغول باشید. (ابوسعود)
فَمَا حَصَدتُّمْ فَذَرُوهُ فِي سُنبُلِهِ
آنچه درو کردید را در خوشه ی آن بگذارید تا کرم آنها را نخورد. (مظهری)
در هر سال که درو میکنید آن را بدون اینکه دانه گیری کنید بگذارید. (مظهری)
إِلَّا قَلِيلًا مِّمَّا تَأْكُلُونَ
مگر مقدار کمی از آن که در آن سالها آن را میخورید. (مظهری)
هدف از اینکه مگر مقدار کمی از آن بخورید این است که خوردن را نیز کم کنید. (ابوسعود)
نگهداشتن بذر از تزرعون معلوم است. (ابوسعود)
ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تُحْصِنُونَ ﴿48﴾
يُوسُف
تفسیر

بعد آن هفت سال حاصلخیزی، هفت سال سخت برای مردم خواهد آمد و آنچه برای این سالها ذخیره کرده اید را خواهند خورد مگر اندکی که از آنچه که ذخیره کرده اید را که باقی خواهد ماند.

مستندات
ثُمَّ يَأْتِي مِن بَعْدِ ذَٰلِكَ
بعد آن هفت سال مورد وصف، (ابوسعود)
سَبْعٌ شِدَادٌ
هفت سال سخت برای مردم خواهد آمد. (ابوسعود)
يَأْكُلْنَ
منظور از خوردن آن سالها این است که اهل آن سالها خواهند خورد و اسناد مجازی است. (نسفی)
مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ
یعنی در سالهای حاصلخیزی. (نسفی)
آنچه که برای این سالها ذخیره کرده بودید را میخورند. (بیضاوی)
گویا که آنچه ذخیره کرده اند برای این سالها تهیه دیده شده و تقدیم این سالها شده است. (ابوسعود)
إِلَّا قَلِيلًا مِّمَّا تُحْصِنُونَ
مگر اندکی که آن را ذخیره کرده اید و پنهان کرده اید. (نسفی)
مگر انچه بعنوان بذر ذخیره کرده اید. (بیضاوی)
ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ عَامٌ فِيهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيهِ يَعْصِرُونَ ﴿49﴾
يُوسُف
تفسیر

بعد آن هفت سال خشکسالی، سالی خواهد آمد که به مردم باران خواهد بارید و به مردم کمک رسانی خواهد شد و در ان سال مردم میوه ها را خواند افشرد و حیوانات را خواهند دوشید.

مستندات
ثُمَّ يَأْتِي مِن بَعْدِ ذَٰلِكَ عَامٌ فِيهِ يُغَاثُ النَّاسُ
این خبری است که در رویای پادشاه نبوده است و این خبر از طرف یوسف است که از علم غیبی که الله متعال به وی عطا کرده بود خبر داده است. (قرطبی)
قتاده: از سالی که نمیدانستند نیز خبر داد تا فضل خود را مکان علمی خود را به آنان اظهار کند. (قرطبی)
بعد آن سالی خواهد آمد که بر مردم باران خواهد بارید. (تاویلات اهل سنت)
با باران به مردم کمک کرده شود. (تاویلات اهل سنت)
وَفِيهِ يَعْصِرُونَ
بعضی گفته اند: در آن سال انگور و زیتون و امثال آن را خواهند افشرد و این یعنی خبر از سال حاصلخیزی. (تاویلات اهل سنت)
بعضی عصر را به معنی نجات گرفته گفته اند: یعنی در ان سال نجات خواهند یافت. (تاویلات اهل سنت)
آمده است: یعنی شیر خواهند دوشید که بالتبع سال پرگیاهی خواهد بود. (قرطبی)
وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ ۖ فَلَمَّا جَاءَهُ الرَّسُولُ قَالَ ارْجِعْ إِلَىٰ رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ اللَّاتِي قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ ۚ إِنَّ رَبِّي بِكَيْدِهِنَّ عَلِيمٌ ﴿50﴾
يُوسُف
تفسیر

پادشاه گفت: یوسف را برای من بیاورید، وقتی فرستاده ی پادشاه، پیش یوسف رفت، یوسف گفت: برگرد و از وی در مورد زنانی که دستشان را قطع کرده اند، بپرس.

مستندات
وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ
بعضی گفته اند که پادشاه خواب خود را فراموش کرده بود و یوسف آمد و رویای پادشاه را تعریف و تعبیر کرد ولی ظاهر آیه چنین نشان نمیدهد بلکه میگوید که پادشاه یادش بوده ویوسف این تعبیر را در زندان انجام داده است. (بحر العلوم)
پادشاه گفت: یوسف را برایم بیاورید. (بحر العلوم)
فَلَمَّا جَاءَهُ الرَّسُولُ
وقتی فرستاده ی پادشاه نامه ی پادشاه را به یوسف رساند،.. (بحر العلوم)
تا یوسف را از زندان آزاد کند. (نسفی)
وقتی علم و فضل یوسف را دید. (ابوسعود)
قَالَ ارْجِعْ إِلَىٰ رَبِّكَ
یوسف به فرستاده گفت: به پیش صاحبت برگرد. (بحر العلوم)
فَاسْأَلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ اللَّاتِي قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ
یعنی از آنها بپرس تا مظلوم یا ظالم بودن من آشکار گردد. (بحر العلوم)
ابن عباس: اگر یوسف به محض آمدن نامه ی پادشاه خارج میشد، در دل پادشاه گمان باقی میماند برای همین این قضیه را مطرح نمود.(بحر العلوم)
از شان آنان تفتیش کن. (ابوسعود)
از حال آن زنان بپرس. (نسفی)
إِنَّ رَبِّي بِكَيْدِهِنَّ عَلِيمٌ
یعنی صاحب و خالق من به آنچه که از اینها سر زده است آگاه است. (بحر العلوم)
الله به کرده ی آنان آگاه است. (بغوی)
قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ إِذْ رَاوَدْتُنَّ يُوسُفَ عَنْ نَفْسِهِ ۚ قُلْنَ حَاشَ لِلَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ ۚ قَالَتِ امْرَأَتُ الْعَزِيزِ الْآنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ أَنَا رَاوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ وَإِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ ﴿51﴾
يُوسُف
تفسیر

پادشاه گفت: وقتی از یوسف خواستید که با وی باشید، از وی چه دیدید؟ زنان گفتند: حاشا که ما از وی هیچ بدی نیدیده ایم و هیچ بدی از وی نمیدانیم. زن عزیز گفت: الان حق در جای خود قرار گرفت و قطعا یوسف در مورد سخنی که در وقت ادعای من گفت، از راستگویان بود.

مستندات
قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ
پادشاه گفت: شان شما چیست... (ابوسعود)
إِذْ رَاوَدتُّنَّ يُوسُفَ عَن نَّفْسِهِ
وقتی بر وی حیله کردید؟ (ابوسعود)
و وی را بر اطاعت از زن صاحبش، ترغیب کردید؟ (ابوسعود)
آیا از وی شک و بدی از وی پیدا کردید؟ (ابوسعود)
این نشان میدهد که پادشاه میدانست که اینان قصد یوسف را کرده اند. (تاویلات اهل سنت)
یعنی در آن زمان آیا میلی از طرف یوسف دیدید؟ (مظهری)
قُلْنَ حَاشَ لِلَّهِ
از روی تعجب از پاکی و عفت وی گفتند: حاش لله. (ابوسعود)
کلمه ای است برای تنزیه و تبرئه بکار میرود. (تاویلات اهل سنت)
با این کلام شروع کرده و اقرا کردند وبعد زن عزیز نیز اقرار کرد. (تاویلات اهل سنت)
مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِن سُوءٍ
با مبالغه ی تمام گفتند: از وی بدی نمیدانیم. (ابوسعود)
از وی زنا ندیده ایم. (تاویلات اهل سنت)
منظور همان بدی است که زن عزیز گفته بود مَا جَزَاءُ مَنْ أَرَادَ بِأَهْلِكَ سُوءًا. (تاویلات اهل سنت)
خیانت و گناهی از وی ندیدیم. (مظهری)
قَالَتِ امْرَأَتُ الْعَزِيزِ
گویند که زن عزیز نیز همراه آنان حاضر بوده است. (ابوسعود)
گفته شده است: زنان به پیش زلیخا رفته از وی اقرار خواستند. (ابوسعود)
گفته اند: وی از اینکه زنان علیه وی شهادت دهند، به آنان گفت:.. (ابوسعود)
الْآنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ
الان حق آشکار شد. (ابوسعود)
حق ثابت شد و استقرار یافت. (ابوسعود)
سهم حق از سهم باطل آشکار گشت. (ابوسعود)
حق در جای خودش قرار گرفت. (ابوسعود)
أَنَا رَاوَدتُّهُ عَن نَّفْسِهِ
من قصد مجامعه با وی را کردم نه اینکه او از من خواسته باشد. (ابوسعود)
وَإِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ
وقتی من به وی افترا بستم و گفتم که وی اراده ی من را کرد. (ابوسعود)
منظور از الان حق مشخص شد، زمانی است که وی اقرار کرده است نه زمانی که زنان شهادت دادند. (ابوسعود)
در مورد گفته اش که گفت: هِيَ راوَدَتْنِي عَنْ نَفْسِي راست میگفت. (مظهری)
ذَٰلِكَ لِيَعْلَمَ أَنِّي لَمْ أَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي كَيْدَ الْخَائِنِينَ ﴿52﴾
يُوسُف
تفسیر

یوسف گفت: این کارهایی که انجام داده ام برای این بود که عزیز مصر بداند که من در غیبت وی به وی خیانت نکرده ام و اینکه بداند که الله متعال قطعا حیله ی خیانتکاران را به سرانجام نمیرساند.

مستندات
ذَٰلِكَ
وقتی یوسف این را شنید گفت: من فرستاده ی پادشاه را رد کردم تا... (مظهری)
لِيَعْلَمَ أَنِّي لَمْ أَخُنْهُ بِالْغَيْبِ
عزیز بداند که من در مورد زوجه ی وی در وقت غایب بودن وی، خیانت نکرده ام. (مظهری)
یعنی وقتی من از وی غائب بودم و وی از من غائب بود، خیانت نکرده ام. (مظهری)
یعنی در پس پرده و درهای بسته خیانت نکرده ام. (مظهری)
در نگهداشت حرمت وی همچنانکه وی پنداشته بود. (ابوسعود)
وَأَنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي كَيْدَ الْخَائِنِينَ
یعنی کید خائنین را نافذ نمیگرداند. (مظهری)
راست و درست نمیگرداند. (مظهری)
این کنایه وتعریض به زلیخا است در خیانت به همسرش. (مظهری)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود