0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
يَا بَنِيَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَأَخِيهِ وَلَا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ ۖ إِنَّهُ لَا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ ﴿87﴾
يُوسُف
تفسیر

ای فرزندانم، بروید و از یوسف و برادرش از مردم خبر بگیرید و دنبالش بگردید و از رحمت الهی، ناامید نباشید، چراکه شان این استکه از رحمت الهی کسی ناامید نمیشود مگر اینکه کافر به الله متعال باشد. نکته: دقیقا همین است چراکه در خبرها خیلی شنیده ایم که فلان کارخانه دار در فلان کشور بخاطر ورشکستگی خودکشی کرده است ویا فلان شخص بخاطر فرزندش خودکشی کرده است ویا مقام عالی فلان کشور خودکشی کرده است پس این همان ناامیدی است که قرآن را گوش زد میکند و نشان میدهد که اگر کسی امید خواست اسلام بیاورد که ناامیدی از وی خواهد رفت.

مستندات
يَا بَنِيَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِن يُوسُفَ وَأَخِيهِ
از یوسف و برادرش، تفحص کنید. (بیضاوی)
خبر آنها را از مردم جویا شوید. (جلالین)
وَلَا تَيْأَسُوا مِن رَّوْحِ اللَّهِ
از فرج و رهایی بخش بودن الله متعال از غم، ناامید نشوید. (بیضاوی)
از رحمتش که بندگانش را زنده میکند، ناامید نباشید. (بیضاوی)
إِنَّهُ لَا يَيْأَسُ مِن رَّوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ
کافران به الله و صفاتش ناامید هستند چراکه مومن عارف بالله در هیچ حالی از احوالش از الله متعال ناامید نمیشود. (بیضاوی)
فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَيْهِ قَالُوا يَا أَيُّهَا الْعَزِيزُ مَسَّنَا وَأَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُزْجَاةٍ فَأَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَا ۖ إِنَّ اللَّهَ يَجْزِي الْمُتَصَدِّقِينَ ﴿88﴾
يُوسُف
تفسیر

وقتیکه بر یوسف وارد شدند گفتند: ای عزیز مصر، ما را و خانواده ی ما را بلا رسیده است و ما با ثمنی اندک و ناچیز پیش تو آمده ایم، پس تو با بزرگواری خود، پیمانه ی ما را کامل کن و بر ما صدقه کن ان برادرمان را و یا بیشتر از سرمایه ی ما از طعام عطا کن، چراکه قطعا الله متعال، صدقه دهندگان را جزای نیک میدهد.

مستندات
فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَيْهِ
بعد اینکه به مصر رسیدند بر یوسف وارد شدند. (ابوسعود)
قَالُوا يَا أَيُّهَا الْعَزِيزُ
گفتند: ای پادشاه قادر و ثابت و استوار. (ابوسعود)
گویند: مصریان پادشاه را عزیز مینامیدند. (تاویلات اهل سنت)
مَسَّنَا وَأَهْلَنَا الضُّرُّ
به ما و خانواده ی ما ، از شدت گرسنگی، لاغری رسیده است. (ابوسعود)
به ما سختی و بلاء از گرسنگی رسیده است. (تاویلات اهل سنت)
ممکن است که منظور از ضرر رسیدن، نابینا شدن پدرشان باشد که باعث شده به همه ضررش برسد. (تاویلات اهل سنت)
وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُّزْجَاةٍ
و ما با سرمایه ایکه هر تاجری ان را رد میکند، امده ایم. (ابوسعود)
گفته شده: سرمایه ی آنان، کالای بادیه نشینان یعنی روغن زرد و پشم بوده است و چیزهای دیگر نیز گفته اند. (ابوسعود)
هدفشان این بود که ترحم یوسف را برانگیزند. (ابوسعود)
فَأَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَا
به ما پیمانه را کامل بده و به ما با پس دادن برادرمان، صدقه کن. (ابوسعود)
ویا هدفشان درخواست طعام بیشتر در برابر ثمن کمی داده بودند، است. (ابوسعود)
بنیامین را به ما برگردان باشد که پدرش بینا گردد. (تاویلات اهل سنت)
إِنَّ اللَّهَ يَجْزِي الْمُتَصَدِّقِينَ
به دو حالت تصدق با پس دادن برادرشان و یا کالای بیشتر دادن را احتمال دارد. (ابوسعود)
شاید که یوسف آن را به معنی پس دادن برادرش، گرفته باشد. (ابوسعود)
الله متعال به انها بهترین پاداش دنیوی واخروی را عنایت میکند. (مظهری)
از آنجا نمیداستند که عزیز مصر بر دین اسلام است کلام را اینگونه گفتند و اگر میدانستند که مسلمان هستند میگفتند: الله تو را جزای نیک خواهد داد. (تاویلات اهل سنت)
قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَا فَعَلْتُمْ بِيُوسُفَ وَأَخِيهِ إِذْ أَنْتُمْ جَاهِلُونَ ﴿89﴾
يُوسُف
تفسیر

یوسف گفت: آیا میدانید که چه کاری با یوسف وبرادرش انجام داده اید؟ اینکار را از روی جهل به عاقبت امر و از روی جهل و بی خردی انجام داده اید.

مستندات
قَالَ هَلْ عَلِمْتُم مَّا فَعَلْتُم بِيُوسُفَ وَأَخِيهِ
این سوالی است که بزرگ بودن کاری است که در حق یوسف وبرادرش انجام داده اند را نشان میدهد. (خازن)
این چنین معنی میدهد: چه بزرگ است آنچه که شما در حق یوسف و برادرش مرتکب شده اید از قطع صله ی رحم و جدا کردن یوسف و پدرش از هم و چه زشت است آنچه انجام داده اید. (خازن)
این آیه تصدیق آیه ی وَأَوْحَيْنا إِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِأَمْرِهِمْ هذا وَهُمْ لا يَشْعُرُونَ، است یعنی در آن آیه گفته بود که تو ای یوسف به آنها از آنچه انجام داده اند خبر خواهی داد. (خازن)
یعنی آیا میدانید و توبه کرده اید؟ (بیضاوی)
إِذْ أَنتُمْ جَاهِلُونَ
این را شما در وقت جوانی و جهالت انجام داده اید. (خازن)
این را انجام دادید و به عاقبت آن جاهل بودید که در آخر چه خواهد شد. (خازن)
و شما گناهکار بودید. (بحر العلوم)
جاهل گفتن آنان از این جهت است که این عمل از اعمال جاهلان است. (بیضاوی)
این گفتار حضرت یوسف، برای تشویق به توبه بوده است نه از روی معاتبه و سرزنش. (ابوسعود)
قَالُوا أَإِنَّكَ لَأَنْتَ يُوسُفُ ۖ قَالَ أَنَا يُوسُفُ وَهَٰذَا أَخِي ۖ قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْنَا ۖ إِنَّهُ مَنْ يَتَّقِ وَيَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ ﴿90﴾
يُوسُف
تفسیر

برادران یوسف گفتند: آیا تو یوسف هستی؟ یوسف گفت: آری من یوسف هستم و این نیز برادر من است و الله متعال با جمع کردن ما بر ما منت نهاد و نعمتش را ارزانی داشت، قطعا کسیکه از الله پروا داشته باشد و عملا خود را از غضب الهی دور نگهدارد و بر عبادت و بر بلایا صبور باشد، پس قطعا و حتما الله متعال اینگونه نیکوکاران را؛اجرشان را؛ تباه نمیکند و در دنیا و آخرت پاداششان را خواهد داد.

مستندات
قَالُوا أَإِنَّكَ لَأَنتَ يُوسُفُ
از روی تعجب و شگفت زده گفتند: یوسف هستی؟ (ابوسعود)
در قرائتی به تاکید یوسف بودن آمده است یعنی قطعا تو یوسف هستی. (ابوسعود)
در مورد اینکه چگونه شناخته اند، آمده است: الف: از جمال روی وی شناختند. ب: وقتی تبسم کرد از دندانهای وی شناختند. ج: وقتی تاجش را برداشت علامتی داشت مثل خال سفید که در ساره همسر حضرت ابراهیم بوده است و در یعقوب نیز مثل همان بوده است. (ابوسعود)
قَالَ أَنَا يُوسُفُ وَهَٰذَا أَخِي
یوسف جواب داد که بله یوسف هستم وبرای تاکید بیشتر گفت این نیز برادر تنی من است. (ابوسعود)
قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْنَا
گویا که گفته باشد: آیا میدانید که ما چه کردید و ما را خوار کردید و از هم جدا کردید، حال الله متعال بر ما منت نهاده و ما را از آن بلا خلاص کرد و با هم جمعمان کرد. (ابوسعود)
شاید که جواب درخواست پس دادن بنیامین باشد یعنی شما حق طلب وی را ندارید چراکه این برادر من است. (ابوسعود)
و ما را به سلامت و با کرامت واحترام جمع کرد. (مظهری)
إِنَّهُ مَن يَتَّقِ
کسی را که در تمام احوالش از الله متعال بترسد و تقوی پیشه کند. (ابوسعود)
ویا خودش را از آنچه موجب غضب الهی میشود، دور نگهدارد. (ابوسعود)
از فحشا خود را دور نگهدارد. (نسفی)
وَيَصْبِرْ
و بر رنجها شکیبا باشد. (ابوسعود)
و یا برمشقت عبادت صبور باشد. (ابوسعود)
و یا بر مشقت دوری از گناه که لذتش در آن بود، صبر کند. (ابوسعود)
بر طاعت و از گناه، صبور باشد. (نسفی)
فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ
الله متعال اجرشان را ضایع نمیکند. (ابوسعود)
آوردن کلمه ی محسنین بجای ضمیر، برای نشان دادن این مطلب است که این افراد با ای اوصافف محسن و نیکوکار هستند. (ابوسعود)
اجرش را در دنیا و آخرت، تباه نمیکند. (مظهری)
قَالُوا تَاللَّهِ لَقَدْ آثَرَكَ اللَّهُ عَلَيْنَا وَإِنْ كُنَّا لَخَاطِئِينَ ﴿91﴾
يُوسُف
تفسیر

برادران یوسف گفتند: والله که الله متعال تو را بر ما فضیلت و برتری داده است، و قطعا ما در مورد کاری که با تو انجام داده ایم، عمدا به اشتباه بوده ایم.

مستندات
قَالُوا تَاللَّهِ لَقَدْ آثَرَكَ اللَّهُ عَلَيْنَا
گفتند: والله که الله متعال تو را بر ما برگزیده است و بر ما در علم و بردباری و تقوی و صبر و زیبایی، فضیلت داده است. (نسفی)
وَإِن كُنَّا لَخَاطِئِينَ
شان و حال ما این بوده است که ما به عمد در گناه بوده ایم و تقوی و صبر نداشته ایم لاجرم، الله متعال تو را با پادشاهی دادن، عزیز گرداند و ما را در برابر تو، ذلیل گرداند. (نسفی)
در آنچه که با تو انجام داده ایم، گناهکار هستیم. (بیضاوی)
نشان از توبه و طلب آمرزش دارد. (ابوسعود)
قَالَ لَا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ ۖ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ ۖ وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ ﴿92﴾
يُوسُف
تفسیر

یوسف گفت: امروز دیگر بر شما ملامت و سرزنشی نیست و نخواهد بود، و الله متعال شما را میآمرزد و وی تعالی، رحم کننده ترین رحم کنندگان است.

مستندات
قَالَ لَا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ
بر شما سرزنش و توبیخی نیست. (خازن)
در این روز از طرف من بر شما توبیخ و ملامتی نیست. (خازن)
امروز دیگر بر آنچه انجام داده بودید، بر شما درشتی نیست. (تاویلات اهل سنت)
یعنی وقتی توبه کردند و اعتراف به گناه کردید، دیگر بر شما ملامت و سرزنشی نیست، همینطور است هرکس که توبه کرد، دیگر به وی با آن گناه انجام شده، سرزنش نشود و ملامت نشود. (تاویلات اهل سنت)
يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ
ممکن است که الیوم تعلق به یغفر باشد که معنی آن میشود: بشارت باد که امروز الله شما را امرزیده است. (خازن)
دعای به آمرزش آنان است. (ملا علی قاری تفسیر)
وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ
چراکه هرکس و هر چیزی از مخلوقات به چیزی رحم میکند، به واسطه ی رحت الهی است پس وی ارحم الراحمین است. (تاویلات اهل سنت)
گناهان بزرگ و کوچک را بخشنده است و بر توبه کننده با قبول توبه، نیکی میکند. (ابوسعود)
اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هَٰذَا فَأَلْقُوهُ عَلَىٰ وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيرًا وَأْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ ﴿93﴾
يُوسُف
تفسیر

یوسف امر کرد: با این پیراهن من بروید پس آن را به روی پدرم بیاندازید، بینا شده پیش من میآید، و همچنین تمام خانواده ی خود را به پیش من بیاورید.

مستندات
اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هَٰذَا
گفته شده، این لباسی بود که بر تن داشت. (ابوسعود)
بعضی گفته اند که لباسی بود که متوارث بود و این لباس در تعویذ بوده است یعنی تحت مراقبت بوده است، و جبرئیل این را به یوسف فرستاده بود و گفته بود که در این بوی بهشت است هر بیماری این را روی خود بگیرد، سلامتی خود را باز مییابد. (ابوسعود)
فَأَلْقُوهُ عَلَىٰ وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيرًا
بینا میگردد. (ابوسعود)
به پیش من میآید در حالیکه بینا است. (ابوسعود)
از مجاهد: این قمیص از برای ابراهیم خلیل الله بوده است و ان وقتی که حضرت ابراهیم عریان کرده شده و به آتش انداخته شد، این لباس را جبرئیل به وی آورده است و این لباس نزد ابراهیم بود بعد به اسحاق رسید و بعد به یعقوب و یعقوب آن را به گردن یوسف میبست تا وی را از چشم زخم حفظ کند و وقتی به چاه انداخته شد، جبرئیل آن تعویذ را برای یوسف اورد و در اینجا نیز گفت که این را به پدرش بفرستد. (مظهری، بغوی، الوجیز واحدی،کشاف، ابن ابی حاتم با سند، )
این لباس داخل نی بوده و یعقول ان را بسته و به گردن یوسف آویزان کرده بود. (بحر العلوم، سمعانی)
چراکه آن لباس دعا بوده است. (ثعلبی)
قاضی ابومحمد گوید: همه ی این گفته ها نیاز به سند دارند، و آنچه ظاهر است اینکه لباسی از لباسهای یوسف بوده است مثل لباسی که همه میپوشند، و دیگر اینکه بوی یوسف را از آن حس کرده است و اگر از لباس اهل جنت میبود که با این لباس بینا شدن، غرابتی نمیبود و هرکسی میتوانست بوی ان را حس کند. (ابن عطیه)
وَأْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ
یعنی پدرم و هرکس غیر وی که لفظ اهل آن را شامل میشود از زنان و فرزندان خود را بیاورید. (ابوسعود)
گفته اند که یهودا این لباس را برده است و گفته است من اول بار با بردن لباس خونین یوسف، پدر را ناراحت کردم حال با بردن این لباس خوشحالش کنم. (ابوسعود)
وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيرُ قَالَ أَبُوهُمْ إِنِّي لَأَجِدُ رِيحَ يُوسُفَ ۖ لَوْلَا أَنْ تُفَنِّدُونِ ﴿94﴾
يُوسُف
تفسیر

وقتی که کاروان از آنها جدا شد، پدرشان گفت: من قطعا بوی یوسف را حس میکنم، اگر مرا به پیری و اختلاط متهم نمیکنید مرا تصدیق خواهید کرد و یا میگویم که وی نزدیک است.

مستندات
وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيرُ
وقتی کاروان از مصر خارج شد. (بحر العلوم)
قَالَ أَبُوهُمْ إِنِّي لَأَجِدُ رِيحَ يُوسُفَ
پدرشان به کسانیکه پیش وی بودند گفت:... (بیضاوی)
ابن عباس: وقتی از مصر خارج شدند، بادی وزید و بوی پیراهن یوسف را از مسیر هشت شبانه روز راه، به پدرش یعقوب رساند.
لَوْلَا أَن تُفَنِّدُونِ
اگر مر ملامت نکنید و نسبت جهل به من ندهید، (بحر العلوم)
فنده الهرم گفته میشود وقتی کسی بخاطر پیری، سخنانش مختلط شود. (بحر العلوم)
اگر مرا به پیری و اختلاط کلام متهم نکنید، مرا تصدیق میکردید و یا میگفتم که یوسف نزدیک است. (بیضاوی)
قَالُوا تَاللَّهِ إِنَّكَ لَفِي ضَلَالِكَ الْقَدِيمِ ﴿95﴾
يُوسُف
تفسیر

حاضران نزد یعقوب گفتند: والله، تو بر همان پندار نادرست خودت هستی.

مستندات
نوه های یعقوب گفتند: بر همان مسیر قدیم خود هستی. (نسفی)
بر آن خطا و یا جنونت هستی، حسن گوید: این عقوق است. (العز بن عبدالسلام)
و یا به معنی بر آن مبحت قبلی خودت هستی. (العز بن عبدالسلام)
حاضران گفتند: با افراط در محبت یوسف و انتظار ملاقات با وی و یاد کرد، وی بر همان مسیر اشتباه هستی. (بیضاوی)
چراکه اینان عقیده داشتند که یوسف مرده است. (ابوسعود)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود