0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
فَلَمَّا أَنْ جَاءَ الْبَشِيرُ أَلْقَاهُ عَلَىٰ وَجْهِهِ فَارْتَدَّ بَصِيرًا ۖ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ ﴿96﴾
يُوسُف
تفسیر

وقتی که بشارت دهنده آمد، لباس یوسف را بر صورت یعقوب انداخت و یعقوب بینا گشت و گفت: آیا من به شما نگفتم که من چیزی را میدانم که شما نمیدانید؟

مستندات
فَلَمَّا أَن جَاءَ الْبَشِيرُ
بشارت دهنده به خبر یوسف آمد. ابن مسعود گوید: بشیر جلوتر از کاروان آمده است. (خازن)
أَلْقَاهُ عَلَىٰ وَجْهِهِ
همان بشیر لباس یوسف را بر رخسار یعقوب انداخت. (خازن)
فَارْتَدَّ بَصِيرًا
بعد اینکه نابینا شده بود، بینا گشت و بعد اینکه ضعیف شده بود، قوی شد و بعد غم، شادی بر وی آمد. (خازن)
قَالَ أَلَمْ أَقُل لَّكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ
یعنی از زنده بودن یوسف و اینکه الله من و یوسف را به هم خواهد رساند. (خازن)
مگر من نگفتم که بوی یوسف را احساس میکنم. (ابوسعود)
و یاگفته اش که از رحمة الهی ناامید نشوید. (ابوسعود)
روایت شده است: یعقوب از بشیر پرسید: یوسف را بر چه وضعیتی ترک کردی آمدی؟ یعنی وقتی برگشتی در چه وضعیتی بود؟ بشیر: پادشاه مصر بود. یعقوب گفت: من با این چکار دارم، میگویم بر چه دینی بود؟ بشیر گفت: بر اسلام بود. در اینجا یعقوب گفت: الان نعمت تکمیل شد. (ابوسعود)
قَالُوا يَا أَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا إِنَّا كُنَّا خَاطِئِينَ ﴿97﴾
يُوسُف
تفسیر

فرزندان یعقوب گفتند: ای پدر، برای ما طلب آمرزش گناهانمان کن، قطعا ما از گناهکاران بوده ایم. نکته: این طلب آمرزش از بزرگان رسم مرسوم اهل اسلام بوده است و هست، چراکه در مورد گناهکاران امت محمدی نیز چنین وارد شده است انگار شرط آمرزش است: {وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا (64)} [النساء: 64] شرط اینکه الله را تواب و رحیم پیدا کنیم، استغفار از الله و طلب استغفار از رسول الله ص، بیان شده است.

مستندات
ما توبه کردیم و به خطای خود معترفیم پس از الله متعال طلب آمرزش کن، تا آنچه ما بر شما و فرزندت مرتکب شده ایم را بیامرزد. (مظهری)
گویا که آنها بر بخشش پدر اطمینان داشتند و یا آن را در طلب آمرزش خواستن گنجاندند. (ابوسعود)
از آنچه انجام داده بودند معذرت خواهی کردند. (بحر العلوم)
قَالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي ۖ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ﴿98﴾
يُوسُف
تفسیر

یعقوب گفت: زود باشد که برای شما طلب آمرزش خواهم کرد، قطعا الله متعال بسیار آمرزنده و بسیار مهربان است.

مستندات
قَالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي
زود باشد که برای شما طلب آمرزش خواهم کرد و در وقت داخل شدن به مصر برای انان طلب امرزش کرد. (بحر العلوم)
استغفار را تا وقت سحر به تاخیر انداخت ویا گفته اند تا شب جمعه و یا تا وقتی که ببیند توبه ی آنها راستین است ویا تا وقتی ببیند که ایا یوسف نیز آنها را بخشیده است. (نسفی)
تا ببیند که یوسف نیز آنها را بخشیده است چراکه بخشیدن مظلوم شرط آمرزش است. (ابوسعود)
گفته اند: تاخیر استغفار برای دعا بوده است و یعقوب تا بیست و خورده ای روز دعا میکرده است و در آخر دستانش را به دعا برداشت و دعا کرد: اللهم اغفر لی جزعی علی یوسف قلة صبری واغفر لی لاولادی ما اتوا الی اخیهم، بعد الله متعال وحی نازل کرد که تو را همه ی شما را آمرزیده ام. (ابوسعود)
ۖ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
بخشنده و مهربان است در حق کسیکه توبه کند و برگردد و بر کرده ی خود پشیمان باشد. (بحر العلوم)
فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَىٰ يُوسُفَ آوَىٰ إِلَيْهِ أَبَوَيْهِ وَقَالَ ادْخُلُوا مِصْرَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ ﴿99﴾
يُوسُف
تفسیر

وقتی انان بر یوسف وارد شدند، والدین خود را به خود کشید و در آغوش گرفت و گفت به مشیت الهی با امنیت وارد مصر شوید.

مستندات
فَلَمَّا دَخَلُوا عَلَىٰ يُوسُفَ
آوَىٰ إِلَيْهِ أَبَوَيْهِ
یعنی پدرش و خاله اش، یعنی خاله را به منزله ی مادر در نظر گرفته شده است همچنانکه عمو را به منزله ی پدر گرفته میشود. (ابوسعود)
یا بخاطر اینکه یعقوب بعد مادر یوسف، وی را عقد کرده بود، بعنوان مادر در نظر گرفته شده. (ابوسعود)
به مادر اندر، نیز مادر گفته میشود. (مظهری)
حسن و اسحاق گفته اند: مادرشان زنده بوده است. (ابوسعود)
معنی آوی الیه، یعنی آنها را به آغوش گرفت و به خودش کشید. (ابوسعود)
گویا که برای انها برای ملاقات، چادری زده و انها وارد چادر که شدند، انان را بغل کرده و به آغوش گرفته است. (ابوسعود)
وَقَالَ ادْخُلُوا مِصْرَ إِن شَاءَ اللَّهُ آمِنِينَ
به خواست الهی به مصر در حالت امنیت از دشتواری ها و سختی ها و ناخوشی ها، وارد شوید. (ابوسعود)
ظاهرا یوسف آنها را خارج مصر ملاقات کرده و بعد این را گفته است بعد وقتی وارد مصر شدند آنان را در آغوش گرفته است. (تاویلات اهل سنت)
وَرَفَعَ أَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوا لَهُ سُجَّدًا ۖ وَقَالَ يَا أَبَتِ هَٰذَا تَأْوِيلُ رُؤْيَايَ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَعَلَهَا رَبِّي حَقًّا ۖ وَقَدْ أَحْسَنَ بِي إِذْ أَخْرَجَنِي مِنَ السِّجْنِ وَجَاءَ بِكُمْ مِنَ الْبَدْوِ مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطَانُ بَيْنِي وَبَيْنَ إِخْوَتِي ۚ إِنَّ رَبِّي لَطِيفٌ لِمَا يَشَاءُ ۚ إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ ﴿100﴾
يُوسُف
تفسیر

والدینش را بر بالای تخت آورد، و والدین و برادرانش، بر یوسف سجده کردند، و یوسف گفت: ای پدر، این تاویل رویای من است که قبلا دیده بودم، دقیقا الله متعال ان را به واقعیت رساند، و حقیقتا به من لطف و احسان کرد، وقتی که مرا از زندان خارج کرد، و شما را از بادیه آورد، بعد اینکه شیطان بین من و برادرانم جدایی افکند و میانه ی ما را به هم زد، قطعا پروردگار من، صاحب لطف است و دقیق است برای هرکسی که خواهد، و قطعا پروردگارم، دانا به امور و صاحب حکمت است.

مستندات
وَرَفَعَ أَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ
وقتی به مصر رسیدند، والدین خود را بعنوان احترام بر تخت نشاند. (ابوسعود)
وَخَرُّوا لَهُ سُجَّدًا
والدینش و برادرانش، سجده کردند بعنوان تحیت (سلام)، چراکه در آداب انان سجده همانند سلام دادن و احترام بوده است مثل ایستادن برای کسی و مصافحه کردن و دست بوسی کردن و مانند آن از عادات مردم که بعنوان احترام و بزرگداشت، انجام میشود. (ابوسعود)
آنچه که گفته میشود این سجده فقط انحنا بوده است و پیشانی بر زمین گذاردن نبوده است، عبارت فخروا، این تاویل را نمیپذیرد. (ابوسعود)
گفته شده استک بخاطر شکر گذاری یوسف به الله سجده کردند. این تاویل را نیز وَقَالَ يا أبت هذا تَأْوِيلُ رؤياى رد میکند.(ابوسعود)
در آن زمان اینگونه بوده است ولی دیگر سجده ی بر غیر الله مباح نیست و تحیت، همان سلام است.(تاویلات اهل سنت)
عدم جواز سجده بر غیر الله بخاطر خود این عمل نیست بلکه مکروه و منهی است از این جهت که عبادت و پست شدن است، کسی را نسزد که عبادت و تسفل را برای غیر الله بگرداند والا نفس سجده مثل قیام و قعود و غیره از احوال شخص است. (تاویلات اهل سنت)
وَقَالَ يَا أَبَتِ هَٰذَا تَأْوِيلُ رُؤْيَايَ مِن قَبْلُ
این تاویل آن رویایی است که زمان کودکیم دیده بودم و برایت تعریف کرده بودم. (ابوسعود)
قَدْ جَعَلَهَا رَبِّي حَقًّا
الله متعال آن را راست گرداند و به واقعیت رساند. (ابوسعود)
وَقَدْ أَحْسَنَ بِي
به من لطف کرد غیر از آنچه گفتم و به من احسان ارزانی داشت. (ابوسعود)
إِذْ أَخْرَجَنِي مِنَ السِّجْنِ
وقتی بعد اینکه مرا به زندان امتحان کرد مرا از ان بیرون اورد. (ابوسعود)
قضیه ی چاه را نیاورد چراکه به برادرانش گفته بود که بر انها ملامت و سرزنش نخواهد بود. (ابوسعود)
وَجَاءَ بِكُم مِّنَ الْبَدْوِ
و اینکه شما را از بادیه (دهات) آورد. (ابوسعود)
چراکه آنان بادیه نشینان، دامدار بوده اند. (تاویلات اهل سنت)
ابن الانباری: بدا، نام منطقه ای است که یعقوب در ان ساکن شده است. (نیسابوری)
مِن بَعْدِ أَن نَّزَغَ الشَّيْطَانُ بَيْنِي وَبَيْنَ إِخْوَتِي
بعد اینکه با اغوا میان من و برادرانم، را تباه کرد. (ابوسعود)
بعد اینکه شیطان بین ما جدایی انداخت. (تاویلات اهل سنت)
إِنَّ رَبِّي لَطِيفٌ لِّمَا يَشَاءُ
پرردگارم تدبیرش نرم است طوری که بر وجه حکمت و درستی میآورد و هیچ دشواری نیست مگر اینکه به نسبت الله سهل است. (ابوسعود)
وقتی الله متعال اراده ی حصول امری را کند، اسباب آن را مهیا میکند هرچند شدن این امر از از نظر فکر بشری، بسیار بعید باشد. (نیسابوری)
لطیف اسم دو چیز است: الف: نیکی و نرمی کردن مثلا گفته میشود: فلان لطیف یعنی بار عاطف؛ نیکی کننده و نرم است. ب: لطیف یعنی عالم به آنچه از اشیاء که ریز و نرم هستند مثل علمش به آنچه بزرگ و دارای جسم است. و یا اینکه لطیف یعنی آنچه از امور مخفی از مخلوقات است را میداند انچنانکه اشیاء ظاهر را میداند. بدین معنا که چیزی بر وی مخفی نمیماند. (تاویلات اهل سنت)
إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
به مصالح امور داناست و حکیمی است که همه چیز را بر اساس حکمت، انجام میدهد.(ابوسعود)
وجهی را که از آن طریق سختیها آسان میشود را میداند. (نیسابوری)
دانای به آنچه شده و میشود است و آنچه ظاهر است و آنچه مخفی است و آنچه آشکار کرده میشود و آنچه که مخفی داشته میشود، و یا اینکه به عاقبت امور و بدایت امور داناست. (تاویلات اهل سنت)
حکیم است یعنی با علم حکم کرده و هرچیزی را سرجایش قرار داده است. از روی جهل و سفاهت و غفلت حکم نکرده است تعالی الله علوا کبیرا. (تاویلات اهل سنت)
رَبِّ قَدْ آتَيْتَنِي مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِي مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ ۚ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ أَنْتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ ۖ تَوَفَّنِي مُسْلِمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ ﴿101﴾
يُوسُف
تفسیر

یوسف دعا کرد: بار الها! از پادشاهی به من داده ای، و از تاویل رویا و تاویل کتب الهی نیز به من عطا کرده ای، ای تو که خالق و به وجود آورنده ی آسمانها و زمین هستی بدون اینکه قبلش نمونه ای باشد، تو صاحب نعمت و متولی امور من در دنیا و آخرت هستی، مرا بر اسلام که دین توحید خالص است بمیران، و مرا در رتبه و درجه به نیکان که پدرانم از آن جمله هستند، ملحق بگردان.

مستندات
رَبِّ قَدْ آتَيْتَنِي مِنَ الْمُلْكِ
بعضی از پادشاهی داده ای که آن هم بزرگش بوده است یعنی پادشاهی مصر را به من دادی. (ابوسعود)
وَعَلَّمْتَنِي مِن تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ
از تاویل احادیث نیز بعضی از آنها را به من اموختی. اگر منظور از تاویل احادیث، تفهیم غموض و اسرار کتب الهی و دقائق سنتهای انبیاء باشد. (ابوسعود)
یعنی تعبیر رویا را و این نیز بعضی از آن را داده شده است. (مظهری)
فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ
ای بدون مثال به وجود آورنده ی آسمانها و زمین و خالق آنها. (ابوسعود)
أَنتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ
مالک امور من هستی در دنیا و آخرت. (ابوسعود)
ویا کسی هستی که به من نعمت هر دو را صاحب گرداندی. (ابوسعود)
یاور و متولی امور من هستی. (مظهری)
تَوَفَّنِي مُسْلِمًا
از آنجا که نعمت دنیوی را بر من کامل کردی، پس مرا در وقت مسلمانیم قبض کن. (ابوسعود)
وفات بر حالت اسلام را طلب کرد مثل قول یعقوب به فرزندانش که گفت: به جز اسلام بر دین دیگری نمیرید. (نسفی)
دعای یوسف از این جهت است که قوم وی به وی اقتدا کنند کسانیکه عاقبت آنان مشخص نیست. (نسفی)
گفته شده است: وقتی این دعا را کرد الله متعال وی را وفات داد و مردم مصر بر اینکه در کجا دفن کنند، نزاع کردند و نزدیک بود که کار به جنگ بکشد بعد توافق کردند که برایش تابوتی از مرمر بسازند و وی را در نیل دفن کنند و نیل از روی ان بگذرد به مصر برسد و از این طریق همه در تبرک جستن به وی یکسان باشند. (ابوسعود)
از تستری: درحالیکه امورم را به تو سپرده ام بمیران. (نسفی)
از ضحاک: در حالیکه مخلص هستم بمیران مرا. (نسفی)
وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ
مرا به نیکان از اجدادم ملحق بگردان و یا به عامه ی نیکان در رتبه و کرامت برسان. (ابوسعود)
و مرا به انبیاء ملحق کن. (مظهری)
ذَٰلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ ۖ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ أَجْمَعُوا أَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُونَ ﴿102﴾
يُوسُف
تفسیر

این داستان یوسف از جمله اخبار غیبی است که به تو وحی کرده ایم، و تو پیش آنان نبودی وقتی که برادران یوسف بر یک کار که همان انداختن وی به چاه است، اجماع کردند و این اجماع برای حیله کردن بوده است.

مستندات
ذَٰلِكَ مِنْ أَنبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ
این از اخباری است که علمش از تو ای محمد، غائب بوده است. (بحر العلوم)
این از جمله اخباری است که بر تو وحی کردیم وتو آن را برای مردم بیان کردی و این دلیلی بر نبوت توست و حجتی برای تو و علیه منکران نبوت تو است. (ابن ابی حاتم)
نُوحِيهِ إِلَيْكَ
بر تو جبرئیل را با قرآن فرستادیم تا آن را بر تو قرائت کند. (بحر العلوم)
وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ
تو نزد برادران یوسف نبوده ای. (بحر العلوم)
إِذْ أَجْمَعُوا أَمْرَهُمْ
یعنی وقت گفتن اینکه یوسف را به چاه بیاندازند. (بحر العلوم)
وَهُمْ يَمْكُرُونَ
در حالیکه آنان در پی حیله کردن بر یوسف بودند. (بحر العلوم)
وَمَا أَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ ﴿103﴾
يُوسُف
تفسیر

و اکثر مردم ایمان آورنده نیستند، هرچند که در ایمان آوردن آنان حرص به خرج دهی و تلاش کنی.

مستندات
اکثر مردم هرچند که تو بر ایمان آنان حریص باشی و در اظهار نشانه ها بر آنانم بالغه کنی باز مومن نمیشوند. (بیضاوی)
و این بخاطر گردنکشی و تصمیم به کفر گرفتن انان است. (بیضاوی)
منظور اهل مکه هستند ویا عموم مردم نیز میتواند باشد. (نسفی)
هراندازه که تلاش کنی و سعی کنی تا ایمان بیاورند، اکثر مردم ایمان نمیآورند. (نسفی)
روایت شده است که یهود و مشرکان مکه وقتی قضیه ی یوسف را از رسول الله ص پرسیدند وعده داده بودند که اگر آن را همانطور که در تورات آمده است بیان کند، ایمان خواهند آورد ولی وقتی داستان یوسف را بیان کرد، خلف وعده کرده و ایمان نیاوردند و رسول الله ص از این امر غمگین شدند و این اِیه برای تسلی دادن به رسول الله ص نازل شد. (ابوسعود)
رسول الله ص در شفقت و مهربانی بر مردم و رغبت به ایمان آنان به حدی رسیده بودند که نزدیک بود بخاطر آن، هلاک شوند. (تاویلات اهل سنت)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود