0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ مَاءٍ فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيهَا مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ﴿164﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

همانا در خلق آسمانها و زمین و اختلاف شب و روز و کشتی هاییکه در دریا میروند و به مردم نفع میرسانند و آنچه از آب که از آسمان میبارد و سبب زندگی در زمین میشود و در انواع جانورانی که در زمین پخش شده اند و ابری که بین آسمان و زمین است، همه ی اینها نشانه هایی از یگانگی الله هستند. در تفاسیر که بنده نظر انداخته ام تقریبا همه یکایک این امور را نشانهای از یگانگی دانسته و برای آن مسائلی ذکر کرده اند و این درحالی است که الله تعالی حرف اِنَّ را گفته و بقیه را خبر آن و لآیات را اسم ان قرار داده است و بین همه ی این امور حرف عطف واو که معنی جمع را میرساند مذکور است و باید گفت که هدف الله تعالی در این آیه این است که وقتی همه ی این امور را کنار هم بگذارید به نظمی عجیب و جالب خواهید رسید که بر حسب اتفاق نخواهد بود و خواهید دید که هر یک وظیفه ی خود را به درستی انجام میدهد که معلوم میشود از یک اتاق فرمان دستور میگیرند والا اگر هر یک از این امور سرخود کاری انجام میداد مثلا روز و شب به جهتی غیر از آنچه هست میبود، بقیه ای در کار نبود ویا در مورد بارش باران نیز اگر غیر این میبود دیگر بقیه ناکار میشدند و همینطور است بقیه ی نشانه ها پس تفسیر آن این است که همه ی امور از یک فرماروا اطاعت میکنند و این را عقل سلیم نمیتواند رد کند برای همین است که منکران الله از عجز خود در رد الله میگویند و مدعی میشوند که دلیلی بر وجود وی تعالی نیز نیست که این عوام فریبی است چراکه وقتی از انان میپرسی آیا ممکن است مثلا یک میمون کلمه ای با معنی را بر حسب اتفاق در کیبورد، تایپ کند و اگر بله هست چند میمون چند کلمه خواهند توانست در اینجا است که به بد و بیراه گفتن خواهند افتاد وعقلانیت خارج شوند.

مستندات
وقتی آیه ی قبلی نازل شد، مشرکان یگانه بودن الله را انکار کردند و خواهان حجت شدند و این آیه نازل گشت. (بحر العلوم)
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ:
در خلق آسمانها و زمین دلیل بر یگانه بودن الله است باینکه آسمانها را بدون ستون مرئی خلق کرد و در آن چراغهایی قرار داد و در زمین کوهها را بمانند میخ قرار داد و در آن دریاها و نهرها ساخت. (بحر العلوم)
وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ:
شب و روز که با نظمی محکم در حال مرور هستند.(صفوةالتفاسیر)
وَالْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِمَا يَنفَعُ النَّاسَ:
کشتی هاییکه با آن سنگینی در دریا حرکت میکنند و در آن مصالح بسیار برای مردم دارد از قبیل تجارت و متاع دیگر. (صفوةالتفاسیر)
نفع مردم این است که الله تعالی در هر گوشه از دنیا اموری قرار داده است که برای کسب آن انسانها بر کشتی سوار شده و طی طریق میکنند و بدین واسطه مردم بهره مند میگردند. (خازن)
وَمَا أَنزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَاءِ مِن مَّاءٍ :
و آنچه الله آب را از آسمان نازل میکند بعضی گفته اند که باران حقیقتا آسمان میآید و بعضی گفته اند منظور ابر است چراکه هرچه بالای تو باشد آن را سماء گفته میشود. (خازن)
که غالبا بر حسب نیاز میبارد. (ماوردی)
فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا:
پس به سبب آن آب زمین را که خشک و بایر شده بود را آباد و زنده میگرداند. (خازن)
سبب زنده گرداندن زمین از دو جهت است یکی اینکه باعث جاری شدن نهرها میشود و دیگری اینکه باعث روییدن گیاهان میشود. (ماوردی)
وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَابَّةٍ:
هرآنچه که در زمین از جانوران هستند، آیتی برای وحدانیت الله است هستند بدین طریق که اصل همه ی انسانها به آدم برمیگردد وباز انواع و اشکال مختلفی از انسانها را شاهد هستیم مثل همین است بقیه ی حیوانات و جانوران یعنی به اصلی واحد برمیگردند. (خازن)
آیتی از خدا بودن از این جهت است که دارای انواع مختلفی هستند و همه در جهت مصالح خود میروند. (ماوردی)
وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ:
و در وزش بادها نیز آیتی است که دارای انواع مختلفی هستند از نرم و شدید و گرم و سرد. (خازن)
وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ:
و ابری که بین آسمان و زمین است که با آن سنگینی که دارد باز در بین آسمان و زمین معلق میماند و با سرعت حرکت میکند. (خازن)
پس در همه ی این آیات و نشانه ها که ذکر شد، دلیل محکمی بر وجود خالق صانع قادر مختار، میباشد والا چنین منظم نمیبودند. (خازن)
این عالم با این نظام باید، بانی و صانعی داشته باشد. (قرطبی)
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْدَادًا يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ ۖ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ ۗ وَلَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذَابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا وَأَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذَابِ ﴿165﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

از بین مردم کسانی هستند که برای الله تعالی مثل مقابلی قائل میشوند یعنی بتان را همانند الله پندارند و آنها را دوست میدارند همانند مومنان که الله را دوست دارند و کسانیکه ایمان آورده اند الله را بیشتر و قویتر و همیشگی دوست میدارند. ای محمد اگر روزی را میدیدی که مشرکان عذاب را با چشمان خود میبینند، امر عظیمی میدیدی و میدانستند که تمامی قدرت برای الله است و عذاب الله سخت است برای کفار.

مستندات
وَمِنَ النَّاسِ مَن يَتَّخِذُ مِن دُونِ اللَّهِ أَندَادًا:
بعضی از مردم برای الله تعالی شریک و برابری برای الله قائل شده اند و آن شریکان بتها هستند. (بحر العلوم)
منظور از انداد، الهه هایی هستند که غیر از الله، عبادت میکرده اند. (طبری)
منظور رئیسان آنها هستند که از آنان در معصیت الله اطاعت میکرده اند. (طبری)
انداد جمع ند: مثل منازع را گویند یعنی برابری که منازعه کننده با وی است پس بر این اساس بتها برای یکدیگر ند هستند و الله تعالی را ندی نیست زیرا الله بالاتر از آن است که ندی داشته باشد. (خازن)
يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ:
بعضی گفته اند: یعنی بتها را دوست میدارند همانند آنچه الله را دوست میدارند زیرا آنان به وجود الله اقرار داشته اند. (بحر العلوم و طبری)
بعضی نیز گفته اند: آنان بتها را دوست دارند آنچنانکه مومنان الله را دوست دارند. (بحر العلوم)
وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِّلَّهِ:
و آنانکه ایمان آورده اند الله را بیشتر دوست دارند زیرا کفار، بتها را در وقت بی نیازی دوست دارند و وقتی در مخمصه ای گیر کنند، عبادت بتها را ترک میکنند ولی مومنان الله را در تمامی ادوار زندگی عبادت میکنند. (بحر العلوم)
دوست داشتن مومنان، الله را دایمی تر و ثابت تر است چرا که همراه الله کس دیگری را عبادت نکنند ولی بت پرستان اگر بتی زیباتر از قبلی ببینند، اولی را ترک گویند و دومی را عبادت کنند. (خازن)
دوستی با الله یعنی اینکه در اوامر و نواهی از الله تعالی اطاعت شود و هرکس که اطاعت وی از الله تعالی بیشتر باشد، دوست داشتن وی قویتر است. (بحرا لعلوم)
وَلَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذَابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا:
اگر بت پرستان امروز انچه را که در قیامت خواهند دید، میدیدند، همانا میدانستند که بتان هیچ سودی برایشان ندارند و قدرت تنها برای الله است. (بحر العلوم)
اگر میدیدی ای محمد، این کفار را وقتی که عذاب الله را میدیدند که همانا قدرت همه برای الله است و الله سخت عذاب است. (طبری)
در این هنگام عظمت عذاب الله را میدیدی. (طبری)
وَأَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذَابِ:
و میدیدند که الله شدید العذاب است برای روسای کفار و تبعیت کنندگان آنان از بت پرستان. (بحر العلوم)
إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَرَأَوُا الْعَذَابَ وَتَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبَابُ ﴿166﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

وقتی که در آن زمان معبودان و اطاعت شوندگان کفار و مشرکان از فرشتگان و شیاطین و جن، از این کفار بیزاری جویند و عذاب الله را ببینند و تمامی اسباب و وصلتی که بین آنان در دنیا بوده بریده شود و راهی و حیله ای برای خروج از عذاب الله نیابند.

مستندات
إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا:
در آن زمان رئیسان بت پرستان از تابعان خود بیزاری و تبری جویند. (بیضاوی)
بعضی عکس این را گفته اند یعنی تابعان از رئیسان خود تبری و بیزاری جویند. (بیضاوی)
این امر در روز قیامت رخ خواهد داد و کفار از یکدیگر بیزاری جویند. (بغوی)
سدی گوید: شیاطین از انسانها تبری جویند. (بغوی)
فرشتگانی که آنان در دنیا عبادت میکردند از آنها تبری جویند. (ابن کثیر)
جن نیز از آنان تبری جویند. (ابن کثیر)
وَرَأَوُا الْعَذَابَ:
در حالیکه عذاب را به میبینند. (بیضاوی)
و گفته اند: عطف بر تبرا است یعنی وقتی عذاب را ببینند. (بیضاوی)
وَتَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبَابُ:
سببها بریده شود و اسباب همان وصلتی است که بین رئیسان و تابعان آنها بوده است مانند یکی بودن در دین و اغراضی که به یکی بودن میخوانده اند. (بیضاوی)
منظور از وصلت خویشاوندی و دوستی ها است که در قیامت به دشمنی بدل شوند. (بغوی)
سدی گوید: منظور اعمال آنها است که در قیامت ارزشی ندارد. (بغوی)
وقتی عذاب الله را ببینند، حیله ها و راههای خلاص از آن بسته شوند و از آتش دوری و خروجی نیست. (ابن کثیر)
وَقَالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَمَا تَبَرَّءُوا مِنَّا ۗ كَذَٰلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمَالَهُمْ حَسَرَاتٍ عَلَيْهِمْ ۖ وَمَا هُمْ بِخَارِجِينَ مِنَ النَّارِ ﴿167﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

و کفار که از رئیسان خود تبعیت کرده بودند آروز کنند که ای کاش به دنیا باز میگشتیم تا از رؤسای خود بیزاری میجستیم همچنانکه آنها در این روز از ما بیزاری جسته اند و اینچنین است که الله تعالی اعمال آنها را برای حسرت به آنها نشان میدهد و آنان از آتش خارج شونده نیستند یعنی جاودان باقی خواهند ماند.

مستندات
وَقَالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَمَا تَبَرَّءُوا مِنَّا:
وقتی میبینند که رئیسان آنها از آنان تبری میجویند پشیمان شوند و گویند: کاش رجعتی به دنیا میبود، تا در دنیا از آنان بیزاری میجستیم همچنانکه اینان در اینجا (قیامت) چنین کرده اند. (ابی سعود)
كَذَٰلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمَالَهُمْ حَسَرَاتٍ عَلَيْهِمْ:
آنچنان است که الله تعالی به آنان اعمالشان را برای حسرت نشانشان میدهد. بجای اینچنین است ، آنچنان است را آورده است تا فجیع بودن حال آنان را نشان دهد. (ابی سعود)
حسرت یعنی شدت پشیمانی و آنان بجای عمل خود فقط حسرت خواهند دید. (ابی سعود)
سدی گوید: به آنان جنت نشان داده میشود که اگر الله را اطاعت میکردند به آنها داده میشد و بعد آن را به مومنان داده میشود و این همان زمان حسرت است. (ثعلبی)
وَمَا هُم بِخَارِجِينَ مِنَ النَّارِ:
و آنان از آتش خارج شونده نیستند یعنی این عدم خروج دائمی است. (ابی سعود)
آنان یعنی عبادت کننده و عبادت شونده و تابع و متبوع از آتش خارج نشوند. (بحر العلوم)
يَا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلَالًا طَيِّبًا وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ۚ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ ﴿168﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

ای انسانها از آنچه در زمین هست بخورید در حالیکه حلال و پاک و بدون شبهه است و از راههای شیطان در حلال کردن حرام شرعی و حرام کردن حلال شرعی دوری کنید و از شیطان تبعیت نکنید که همانا شیطان دشمنی آشکار برای شماست.

مستندات
يَا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلَالًا طَيِّبًا:
وقتی الله تعالی بیان داشت که الهی غیر وی تعالی نیست و در خلق مخلوقات مستقل است در این آیه بیان میدارد که رازق آنها نیز فقط الله تعالی است و منت نهاده و اشیائی را حلال و لذیذ گردانده است و برای بدن و عقل ضرر ندارد. (ابن کثیر)
وقتی این آیه نازل شد، سعد ابن ابی وقاص گفت: یا رسول الله ص دعا کن تا من مستجاب الدعوه شوم. رسول الله ص فرمودند: ای سعد، غذایت را از حلال بگردان مستجاب الدعوه خواهی شد قسم به کسی که جان من در دست وی است همانا مرد لقمه ی حرامی را به داخل خود میفرستد که باعث میشود تا چهل روز از وی قبول کرده نشود و هر بنده ای که گوشت وی از حرام و ربا روییده باشد، پس وی لایق آتش است. (ابن کثیر)
این آیه درمورد طوایفی از عرب نازل شد که آنان برای خود اشیائی را حرام میکردند از زراعت و چهارپایان تحت عناوین مختلف از قبیل بحیره و سائبه. (بغوی)
در مورد قومی نازل شد که بر خود لباس و غذای نیکو و فاخر را حرام کرده بودند. (بیضاوی)
حلال: آنچه که شرع آن را حلال دانسته است. (بغوی)
طیب: خوش و نیکو که از آن لذت برده میشود و مسلمان از حلال لذت میبرد و خوش میدارد و از حرام بدش میآید و ناخوش دارد. (بغوی)
و طیب: یعنی پاک. (بغوی)
وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ:
از لغزشها و نشانه های شیطان تبعیت نکنید. (بغوی)
و خطوات شیطان: ورود در معاصی. (بغوی)
ابوعبیده: گناهان کوچک شمرده شده. (بغوی)
زجاج: راههای شیطان. (بغوی)
همچنانکه از حلال به حرام نباید رفت، از شبهاتی که شیطان القا میکند نیز دوری کنید. (رازی)
در حرام کردن حلال شرعی و حلال گرداندن حرام شرعی از شیطان تبعیت نکنید. (بیضاوی)
إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ:
شیطان برای شما دشمنی با دشمنی آشکار است. (بغوی)
دشمنی خود را آشکار کرده است. (بغوی)
دشمنی شیطان برای کسانیکه چشم بصیرت دارند آشکار است. (بیضاوی)
إِنَّمَا يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَالْفَحْشَاءِ وَأَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ ﴿169﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

شیطان منحصرا شما را به انجام گناهان و گناهان کبیره امر میکند و دیگر اینکه شما را به اموری امر میکند که نسبت به الله دروغ است و اینکه بدون دلیل شرعی حکم صادر کنید امر میکند.

مستندات
إِنَّمَا يَأْمُرُكُم بِالسُّوءِ وَالْفَحْشَاءِ:
برای بیان دشمن بودن شیطان برای انسان است و انواع شر وی را گوشزد میکند و اینکه کار وی با انسان فقط در شر و دشمنی منحصر است. (آلوسی)
سوء: هرآنچه که باعث ناراحتی کسی میشود و منظور از سوء و فحشاء، گناهان هستند. (مظهری)
گفته شده است: سوء یعنی گناه مطلقا چه بزرگ و چه کوچک و فحشاء یعنی گناهان کبیره یا آنچه در آن حکم حد است. (مظهری)
سوء انواع گناهان قولی و فعلی و عقدی را شامل میشود و فحشاء بدترین نوع گناهان است. (آلوسی)
آمده است: فحشاء یعنی زنا و بعضی گفته اند: فحشاء یعنی بخل.(خازن)
آمده است که شیطان تخت خود را بر روی آب گذاشته و سربازان خود را میفرستد تا بین انسانها فتنه انگیزی کند و هر یک از آنها فتنه ی بزرگتری را بیاندازد، وی به شیطان نزدیکتر میشود و هر یک از فتنه ی خود گویند و شیطان گوید کاری انجام نداده ای تا اینکه کسی گوید که من همراه کسی بودم و تا وقتی که بین زن و شوهر جدایی بیاندازم همراه آنان بودم و شیطان وی را به خود نزدیک کند وبگوید کار را تو انجام داده ای. (مظهری)
وَأَن تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ:
امر میکند انچه را نمیدانید به الله نسبت دهید مثل تحریم، زراعت و چهارپایان. (مظهری)
شیطان شما را امر میکند که به الله دروغ نسبت دهید و به دروغ بگویید فلان چیز را حلال کرده و فلان چیز را حرام گردانده است. (آلوسی)
دروغ بستن بر الله شامل تمامی مذاهب فاسدی که اذن شرع به آن وارد نشده را و از رسول الله ص وارد نشده را گفتن است. (خازن)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود