0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿182﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

هرکسی بیم ارتکاب گناه غیر عمدی و عمدی را از وصیت کننده داشته باشد و اصلاح کند وبر وجه شرعی درست کند، پس بر این اصلاح کننده، گناهی نیست و حتی در صورت اصلاح گناه وصیت کننده نیز آمرزیده شود و همانا الله تعالی آمزنده و مهربان است و با گذاشتن راهکار جلوی پای گنهکاران آنان را مورد آمرزش قرار میدهد.

مستندات
فَمَنْ خَافَ مِن:
هرکس بداند، در اینجا خوف به معنی گمان غالب و راجح است یعنی پس هرکس بداند. (نسفی)
مِن مُّوصٍ جَنَفًا:
از وصیت کننده، میل و انحرافی از حق یعنی خطای وصیت کننده را. (نسفی)
أَوْ إِثْمًا:
یا میل از حق به عمد مشاهده کند. (نسفی)
فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ:
بین موصی له (کسی که برای وی وصیت شده است) بین والدین و خویشاوندان به طریق شرعی، صلح کند. (نسفی)
فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ:
پس گناهی بر تبدیل کننده نیست چرا که وی باطل را به حق تبدیل کرده است.
ذکر تبدیل حق به باطل و تبدیل باطل به حق در این آیه برای بیان این مساله است که هر تبدیلی گناه نیست.
گفته شده است که این تبدیل باطل برای زمان زنده بودن وصی است یعنی وقتی کسی در مجلس وصیت حاضر باشد و ببیند که بر خلاف شرع وصیت میکند، پس از آن نهی کند و حمل بر صلاح کند پس بر وصی بر آنچه قبل نصیحت گفته و وصیت خلاف شرع کرده، گناه مترتب نمیشود. (نسفی)
إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ:
وعده ی خداوند است برای مصلح و ذکر مغفرت به مطابقت با اثم است و اینکه این عمل از جنس ماده ای است که بر آن گناه مترتب میشود. (بیضاوی)
اگر بین موصی و موصی له، اصلاح کند باینکه امر به عدل کند و از وصیت بیش از حد و وصیت به غنی، منع کند. (آلوسی)
در صورت وصیت بیشتر از یک سوم، وصیت باطل نیست بلکه مازاد از یک سوم باطل میشود. زیرا در این آیه اصلح و غیر اصلح بیان کرده است و از باطل بودن سخن نگفته است. (آلوسی)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ﴿183﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

ای کسانیکه به الله و رسولش ایمان آورده اید و اقرار میکنید، بر شما روزه ی رمضان فرض شده است همچنانکه بر کسان پیش از شما فرض شده بود، باشد که در روزهای رمضان از خوردن آشامیدن و آمیزش دوری کنید.

مستندات
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ:
ای کسانیکه به الله و رسولش ایمان آورده و آنها را تصدیق کرده اید و اقرار دارید، بر شما روزه فرض شده است. (طبری)
بر شما فرض شد. (نسفی)
الصِّيَامُ:
منظور روزه ی ماه رمضان است. (نسفی)
كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ:
همچنانکه که بر کسان قبل شما از انبیاء و امتها، روزه فرض شده بود. (نسفی)
از زمان حضرت آدم بوده است. (بیضاوی)
وجه تشابه با روزه ی پیشینیان که منظور مسیحیان است، در مقدار و زمان آن است یعنی همانند روزه ی آنها بر شما نیز فرض شده است. (طبری)
وجه تشابه فرض شدن روزه بر ما با روزه ی پیشینیان این است که همچنانکه بر آنها مقداری از روزها روزه فرض بود، بر شما نیز مقداری فرض شده است. یعنی شما نیز عبادتی به مثل عبادت گذشتگان به نام روزه دارید. (نسفی)
بعضی نیز شباهت روزه ی ما به روزه ی پیشینیان را اینگونه گفته اند که آنها از عشا تا عشا دیگر روزه میگرفتند و بر مسلمانان نیز در وهله ی اول چنین فرض شده بود و بعد به صبح تا شام تبدیل شد. (طبری)
در این آیه ترغیب مومنان بر روزه است و تاکید حکم است وحصول طیب خاطر است. (بیضاوی)
صوم در لغت: نگاهداشت خود از آنچه نفس میخواهد است و در شرع نگاهداشت خود از مفطرات روزه در طول سفیدی روز. (بیضاوی)
از شعبی: روزه ی ماه رمضان بر مسیحیان فرض بود و تا اینکه آن را خود زیاد کردند بدینگونه که در بعضی اوقات که در تابستان بود سی روز میگرفتند و بعد مدتی، کسانی آمدند و گفتند یقینی میگیریم و بر اول و آخر آن یک روز اضافه کردند و بعد کسانی بعد آنها افرادی آمده و بر روزهای قبلی یک روز به اول و آخر آن اضافه میکردند و پیش خود یقینی عمل میکردند تا اینکه به پنجاه روز رساندند. (طبری)
گویند که بر مسیحیان روزه ی رمضان فرض شده بود و وقتی دیدند که رمضان یک بار به تابستان میافتد و بار دیگر به زمستان پس جمع شدند و با هم توافق کردند که روزه را بین تابستان وزمستان بگیرند و به کفاره ی این عمل بیست روز اضافه کردند. (طبری)
لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ:
باشد که از گناهان به سبب روزه، خود را نگهدارید چرا که شکننده ی قوی نفس است و بازدارنده تر از انجام کار پلید و زشت است و باشد که از این طریق از زمره ی متقین، در آیید چرا که علامت متقین، روزه داری است. (نسفی)
باشد که از خلل وارد کردن به روزه پروا کنید چون عبادتی اصیل و قدیمی است. (بیضاوی)
باشد که در این ایام از خوردن و آشامیدن و آمیزش دوری کنید. (طبری)
أَيَّامًا مَعْدُودَاتٍ ۚ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ۚ وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ ۖ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ ۚ وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ ۖ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿184﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

روزه گرفتن روزهای معدود سال بر شما واجب شد که همان ماه رمضان است و پس در این ماه اگر کسی بیمار بود و روزه مضر بود، و مسافر بود و روزه نگرفت، پس در ماههای دیگر قضای آن را بجای آورید و بر کسانیکه طاقت روزه ندارند و بخاطر پیر بودن از روزه عاجز هستند پس بجای هر روز به مسکینی غذا دهند. اگر کسی بیشتر غذا داد و یا روزه ی نفلی گرفت، این عمل برای وی خوب است. بدانید که در روزه گرفتن برای شما منفعت است. اگر میدانید چنین است پس عمل کنید.

مستندات
أَيَّامًا مَّعْدُودَاتٍ:
روزه ی ایامی مشخص. (خازن)
روزه ی روزهای ناچیز. (خازن)
مقاتل گوید: هر آنچه از معدود و معدودات در قرآن آمده است از چهل بیشتر نیست و در مورد بیش از چهل معدود بکار نرود. (بحر العلوم)
آمده است: در اول اسلام از هر ماه سه روز باضافه ی روز عاشوراء، روزه واجب شده بود و بعد منسوخ شده و ماه مبارک رمضان برای روزه تعیین یافت. (خازن)
از ابن عباس: اولین حکمی که بعد هجرت منسوخ شد، مساله ی قبله بود و بعد مساله ی روزه. (خازن)
از حضرت عائشه: در جاهلیت روز عاشورا را روزه گرفته میشد و رسول الله ص نیز آن روز را روزه میگرفتند و وقتی به مدینه آمدند و رمضان فرض شد، روزه ی عاشورا را ترک کردند و روزه ی عاشورا اختیاری شد. (خازن)
گفته شده است: منظور از روزهای مقدر، روزهای رمضان است زیرا وقتی گفت که روزه فرض است احتمال این میرفت که یکی دو روز باشد و بعد ایاما معدودات را گفت معلوم کرد که بیشتر از اینها میباشد و در آخر با بیان شهر رمضان، توضیح داد که یک ماه میباشد. بر این اساس آیه منسوخ نشده است.(خازن)
گفته شده است: روزه ی رمضان در سال دوم هجری یک ماه چند روز قبل جنگ بدر بوده است. (خازن)
فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ:
پس اگر کسی از شما بیمار شود یا در سفر بود و روزه نگرفت، روزهای دیگر یعنی غیر از روزهای بیماری و سفر خود، روزه بگیرد. (خازن)
امامان حنفی گویند: اگر بیماری از این بترسد که درد وی بیشتر خواهد شد یا تب وی بالا خواهد رفت، بر این شخص افطار مباح است. (خازن)
با توجه به اقوال مجتهدین ثابت شد: رخصت افطار برای بیمار برای وقتی است که بخاطر روزه بیماری وی بیشتر شود و مادامیکه از ضرر رسیدن نترسد بر وی روزه واجب است. (جصاص)
مقدار سفر نزد احناف سه شبانه روز است. (جصاص)
وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ:
و بر کسانیکه طاقت روزه دارند. (خازن)
در حکم این قسمت آیه علماء اختلاف نظر دارند: 1- آیه منسوخ است و این قول حضرت عمر و سلمه بن اکوع میباشد، و دلیل این قول این است که گویند در صدر اسلام کسانیکه طاقت روزه داشتند بین روزه گرفتن و فدیه دادن، مخیر بودند زیرا مسلمانان به روزه عادت نداشتند و تا وقت عادت کردن به روزه چنین حکمی صادر شد و بعد مخیر بودن منسوخ گشت و عزیمت بر قطعی بودن روزه نازل شدیعنی آیه فمن شهد منکم الشهر. (خازن)
قتاده معتقد است که این حکم تخییر و فدیه در حق شیخ فانی است که روزه میتواند بگیرد ولی برای وی سنگین است پس به وی رخصت داده شد که افطار کند و فدیه دهد و بعد این حکم منسوخ گشت. (خازن)
جماعتی من جمله ابن عباس قائل هستند به این قول: این آیه محکم است و منسوخ نیست و معنی آیه چنین است که بر کسانی که در جوانی قادر بر روزه بودند و حال که پیر شدند و از روزه عاجز شدند، بر آنها فدیه واجب است. (خازن)
در قرائت ابن عباس چنین است: یُطَوَّقُنَه به ضم یاءو فتح طاء و تشدید واو یعنی بر کسانی که بر آنها روزه سخت میآید. (خازن)
از عطاء: از ابن عباس شنیدم که اینگونه قرائت میکرد و میگفت این آیه منسوخ نیست و منظور آیه مرد و زن کهنسالی است که نمیتوانند روزه بگیرند پس بر آنها فدیه دادن واجب میشود برای به عوض هر روز به یک مسکین طعام دهد. (خازن)
فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكِينٍ:
جزای آن، طعام مسکین است. (خازن)
جزا آن مقداری است که انسان بخاطر کوتاهی که در عبادت رخ داده، پرداخت میکند و خود را محفوظ میدارد. (خازن)
ای فدیه بر کسی واجب است که بخاطر کهنسالی نمیتواند روزه بگیرد و مقدار آن برای هر روز، یک مُد (یکچهارم صاع) از غذای غالب اهل شهر فدیه دهنده است و این قول فقیهان حجاز است. (خازن)
و فقهای عراق نصف صاع برای هر روز میدانند. (خازن)
بعضی گفته اند از گندم نصف صاع و از دیگر اشیاء یک صاع لازم میشود. (خازن)
فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ:
اگر از مقدار واجب، فدیه ی بیشتری بدهد، بهتر است. (خازن)
این آیه میتواند تشویق به انجام عبادات نافله باشد. (جصاص)
وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ:
گفته شده: خطاب به کسانی است که طاقت روزه دارند یعنی میگوید که روزه گرفتن و تحمل مشقت، از افطار و فدیه دادن، بهتر است. (خازن)
گفته اند: خطاب به همه است و این قول بهتر است. (خازن)
زن حامله و شیرده، اگر افطار کنند بعدا باید قضا کنند و بر این دو فدیه واجب نمیشود. (جصاص)
از حضرت علی: اگر افطار کردند پس بر این دو قضا واجب است و فدیه نیست. (جصاص)
إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ:
اگر میدانید که روزه برای شما خوب است. (خازن)
گفته اند: اگر روزه بگیرید، خواهید دانست که چه منفعتهایی برای شما از قبیل خیرات و تقوی هست. (خازن)
شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَىٰ وَالْفُرْقَانِ ۚ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ ۖ وَمَنْ كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ۗ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿185﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

ماه رمضان که روزه ی آن بر شما فرض گشت ماهی است که قرآن در آن نازل شده است و بر فرض بودن آن قرآن نازل گشته است قرآن راهنمایی است برای راه حق و در آن بیاناتی است در مورد احکام حلال و حرام و داستان عبرت آموز و جدا کننده است بین حق و باطل یعنی قرآن باعث شناخت حق از باطل است پس اگر کسی از شما ماه رمضان را رویت نمود و کسی که در ماه رمضان معذور نبود، روزهای رمضان را باید روزه بگیرد و کسانیکه بیمار باشند و از روزه عاجز و یا مسافر باشند، پس رواست که روزه نگیرند و در وقتی دیگر قضای آن را بجای آورند. هدف و مقصود خداوند از این حکم آسان گیری است و سختگیری نیست و این امر به قضا برای کامل کردن عدد ماه است و فرض گردانیدن روزه ی رمضان برای این است که از طریق الله تعالی را بزرگ بدارید بخاطر اینکه شما را هدایت کرده است و باشد که از این طریق شکر گذار نعمتهای الله تعالی باشید.

مستندات
شَهْرُ رَمَضَانَ:
ماهی که باید روزه بگیرید، ماه رمضان است. (خازن)
بر شماست روزه ی ماه رمضان. (بحر العلوم)
رمضان مشتق از رمضاء به معنی سنگ داغ شده توسط خورشید است. (خازن)
آورده اند که وقتی اسمهای ماههای سال را از لغت و زبان قدیمی ، نقل کردند، هر ماه که با هواو فصلی مصادف میشد به آن اسم خوانده میشد و ماه رمضان در وقت گرمی هوا بوده است و برای همین رمضان نام گذاری شد. (خازن)
بعضی گفته اند که رمضان اسمی از اسامی الله تعالی است که البته صحیح این است که اسم ماه است نه چیز دیگر. (خازن)
الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ:
وقتی الله تعالی این ماه راه به این عبادت عظیم یعنی روزه، اختصاص داد، سبب آن را نیز بیان نمود که چرا این ماه انتخاب شده است، و آن بخاطر نازل کردن کتاب بزرگ خود یعنی قرآن در این ماه صورت گرفته است. (خازن)
قرآن جامد بوده و اسم این کتاب است همانند اینکه کتاب منزل بر موسی تورات است و از امام شافعی روایت است که نه از قرء مشتق است و نه مهموز است. (خازن)
و اکثرا بر این قول هستند که قرآن مشتق از قرء به معنی جمع است زیرا قرآن سوره ها و آیات و قصه ها و مثلها و احکام و نشانه ها را در خود جمع نموده است. (خازن)
داود بن ابی هند گوید از شعبی پرسیدم که آیا در ماه های دیگر قرآن نازل نمیشد؟ شعبی گفت: بله در ماههای دیگر نیز نازل میشد ولی در ماه رمضان رسول الله ص قرآن همان سال را عرض میکرد پس الله تعالی هر آیه ای را که میخواست نگه میداشت و یا آیه ای دیگر را منسوخ میکرد و از یاد پیامبر ص میبرد. (بغوی)
از ابن عباس: کل قرآن یکباره از لوح محفوظ به آسمان زمین، در شب قدر ماه رمضان، نازل شده است و در مکانی به نام بیت العزة نهاده شد و از آنجا جبرئیل در طول بیست و سه سال، قسمت قسمت بر پیامبر ص ، نازل کرده است.(خازن)
در روایت ابی داوود از رسول الله ص آمده است: صحف ابراهیم بر حضرت ابراهیم در سومین شب رمضان نازل شده است و در روایتی در شب اول آن نازل شده است و تورات شب ششم و انجیل در شب سیزدهم رمضان نازل شده اند و زبور در شب هجدهم و قرآن در شب بیست و چهارم یعنی شش روز مانده از رمضان نازل شده است. (خازن)
بعضی نیز گفته اند منظور از نزول قرآن در رمضان، ابتدای نزول آن در رمضان بوده است و این قول ابی ابن اسحاق و ابی سلیمان دمشقی است. (خازن)
بعضی دیگر گفته اند منظور آیه ی فرض شدن روزه ی رمضان در این ماه اتفاق افتاده است. از ضحاک و مجاهد چنین روایت شده است.(خازن)
از مجاهد: در هر شب قدر در بیست سال نازل شده است. (بحر العلوم)
ابن جریر گوید: در هر رمضان قرآن همان سال نازل میشده است. (بحر العلوم)
هُدىً لِلنَّاسِ:
قرآن هدایت مردم از گمراهی است. (خازن)
وَبَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَالْفُرْقانِ:
و بیاناتی از حلال و حرام که هدایت است و بیاناتی برای خروج است شبهات. (بحر العلوم)
فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ:
یعنی کسی از شما مقیم باشد یعنی مسافر نباشد، پس باید که این ماه را روزه بگیرد و شهود یعنی حاضر بودن. (خازن)
بعضی گفته اند منظور از شهود، مشاهده ی هلال رمضان است برای همین است که رسول الله ص فرموده اند: روزه را با دیدن هلال شروع کنید و با دیدن هلال فطر کنید.(خازن)
در ثبوت رویت بین علما چند قول وجود دارد: در اینکه اگر کسی هلال رمضان را ببیند باید روزه بگیرد، اختلافی نیست. (خازن)
و در ثبوت رویت آمده است:
ابوثور گوید: یک نفر خبر دهد نیز رویت ثابت میشود. (خازن)
امام مالک گوید همانند حقوق دیگر است که با شهادت دو مرد یا یک مرد و دو زن ثابت میشود. (خازن)
امام شافعی: هلال رمضان با خبر واحد ثابت میشود و فطر به نصاب شهادت ثابت میشود و فطر کمتر از دو مرد قبول کرده نشود. (خازن)
وَمَنْ كانَ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ:
تکرار رخصت بودن برای بیمار و مسافر برای این است که رخصت اول برای همه بود و روزه اختیاری بود و وقتی با فلیصمه ، منسوخ شد، احتمال میرفت که برای بیمار و مسافر نیز رخصت برداشته شده باشد برای همین در اینجا تکرار نمود تا بگوید برای بیمار و مسافر روزه نگرفتن رخصت است. (خازن)
روزه نگرفتن در مسافرت مباح است و روزه گرفتن رواست و این قول عامه ی علمای اسلام است. (خازن)
ابن عباس وابو هریره و ظاهریه گویند: روزه در مسافرت جایز نیست و اگر بگیرد باز بر وی قضای رمضان واجب است. (خازن)
و به حدیث رسول الله ص استدلال کردند که فرموده اند: روزه ی در سفر، از نیکی نیست. (خازن)
و عامه ی علما این حدیث را در حق کسی میدانند که روزه وی را به مشقت انداخته باشد. (خازن)
و این تاویل علما با بیان قصه ی این حدیث مشخص میگردد، روزی مردم را دیدند که در سفر کسی را دوره کرده بودند و رسول الله ص فرمودند: چه شده است؟ جواب دادند که کسی روزه گرفته و از حال رفته است و مردم در حال رسیدگی به وضع وی هستند و رسول الله ص در این حال این جمله را گفتند. (خازن)
و نیز از انس روایت است که همراه رسول الله ص به مسافرت رفتیم و بعضی روزه بودند و بعضی دیگر روزه نبودند و کسی بر دیگری بر فطر یا روزه عیب گیری نمیکرد. (خازن)
در مورد مسافت سفر نیز اختلاف میباشد:
الف: داوود ظاهری گوید هر نوع سفری باشد ولو یک فرسخ، موجب اباحت افطار میشود. (خازن)
اوزاعی گوید: به مسافت سفر یک روزه باشد. (خازن)
امام شافعی و احمد بن حنبل و مالک گویند: کمتر از شانزده فرسخ که مسافت مدت دو شبانه روز است، موجب اباحت نمیشود. (خازن)
حنفیان گویند که مدت سفر مدت سه شبانه روز است. (خازن)
فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ:
پس کسانیکه بخاطر بیماری یا سفر در ماه رمضان افطار کرده اند، در وقتی دیگر قضای آن را بجای آورند. (خازن)
قضای رمضان فرقی ندارد که به تتابع باشد یا متفرق باشد، هر دو صحیح هستند. (خازن)
از حضرت عائشه روایت است که میگفتند قضای روزه رمضان بر من میماند و نمیتوانستم بجای بیاورم تا وقتی که شعبان میشد، آنوقت قضا میگرفتم. (خازن)
يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ:
الله تعالی در واجب گرداندن روزه، قصد آسان شدن آن را دارد و برای همین برای بیمار و مسافر، فطر را مباح گرداند. (خازن)
با اباحت فطر برای شما در حالت بیماری و مسافرت، قصد آسان گیری برای شما را دارد. (بحر العلوم)
وَلا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ:
قصد سختگیری بر شما را ندارد. (خازن)
با واجب کردن روزه بر بیماران شما و مسافران، قصد سختگیری ندارد. (بحر العلوم)
وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ:
و میخواهد که تعداد روزه ی روزهای قضا شده را کامل کنید. (خازن)
یعنی اگر بر شما رویت هلال، مبهم ماند پس عدد ماه را به سی کامل کنید. (بحر العلوم)
از رسول الله ص: روزه ی رمضان را یک و یا دو روز زودتر شروع نکنید. (بغوی)
وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ:
منظور تکبیر گفتن در روز عید است. و این قول امام مالک و احمد و شافعی و امام محمد و ابویوسف است. (خازن)
امام اعظم گوید که تکبیر در عید قربان است و در عید فطر تکبیر نمیباشد. (خازن)
قول دوم در این مورد این است که منظور از لتکبروا، الله تعالی را به بزرگی یاد کنید با شکر گزاری نعمتهایش و برای اینکه این عبادت بزرگ را بر شما واجب گردانده است. (خازن)
عَلى ما هَداكُمْ:
بخاطر راهنمایی شما به عبادت خود و به آنچه از عمل که باعث رضایت الله تعالی از شما میشود. (خازن)
وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ الله:
باشد که شکر گزار نعمتهای الله تعالی باشید. (خازن)
وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ ۖ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ ﴿186﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

وقتی بندگان من بپرسند که کیفیت دعای رب چگونه است پس به آنان بگو که به آنان از هر نظر نزدیکم و دعایشان را اجابت میکنم پس دعا کنند و از من اطاعت کنند و بر ایمان خود استوار باشند، که در اینصورت امید است که هدایت شوند و راه یابند.

مستندات
وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ
وقتی اعرابی (بادیه نشینی) از رسول الله ص پرسید که آیا پروردگار ما نزدیک است تا با وی مناجات کنیم و یا دور است تا به فریاد بخوانیمش؟ این آیه نازل شد. (نسفی)
الله تعالی از طریق علم و اجابت دعا، نزدیک است زیرا از قرب مکانی، فراتر است. (نسفی)
از ابن عباس: یهود به رسول الله ص گفتند: پروردگار تو چگونه دعای ما را میشنود در حالیکه تو گمان میکنی که بین آسمان و زمین مسیر پانصد سال راه است و غلظت هر آسمان نیز همانند آن است؟ در جواب آنان این آیه نازل گشت. (بغوی)
رسول الله ص در راه جنگ خیبر و یا در راه برگشت از آنان بودند که صحابه وقتی به دره ای رسیدند فریاد زدند و گفتند: اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، در این حال رسول الله ص فرمودند: از جهر باز ایستید و جهر نگویید چراکه شما کر و غائب را نمیخوانید بلکه قطعا شنوا و نزدیک را میخوانید و وی با شماست (بغوی)
أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ:
در هر زمان دعا کنید، اجابت کنم و این در جوا کسانی بود که پرسیده بودند: در چه اوقاتی دعا کنیم اجابت میشود؟.(بحر العلوم)
اجابت دعا وعده ای صادق از طرف الله تعالی است و آن بدین معنی است که وقتی مومن دعا میکند، پروردگار گوید که بگو گوش میکنم و ای با برآورده کردن حاجت تفاوت دارد و در مورد برآورده کردن حاجت چنین است که گاهی سریع به حاجتش روا میشود و گاهی با تاخیر و گاهی نیز به آخرت گذاشته میشود و گاهی نیز چنین است که خیر بنده در امری دیگر است. (نسفی)
گفته اند که معنی دعاء، اطاعت است و معنی اجابت، ثواب دادن. (بغوی)
از رسول الله ص: دعایتان را الله تعالی اجابت میکند مادامیکه دعای به گناه نباشد و یا برای قطع صله ی رحم نباشد و یا عجله نکند. گفتند: عجله کردن به چه معناست؟ فرمودند: بنده گوید یا رب دعا کردم و دعا کردم ولی قبول نکردی و بعد دعا کردن را ترک کند.(بغوی)
رسول الله ص: مومنی بر روی زمین دعا نکند مگر اینکه الله تعالی دعای وی را اجابت کند و یا شری را از وی دفع کند مادامیکه به گناه یا قطع صله ی رحم دعا نکند. (بغوی)
گفته شده است: دعا دارای آداب و شرایط است که اسباب اجابت دعا هستند هرکس آن شرایط را کامل کند اهل اجابت دعا میشود و هرکس خللی در آن ایجاد کند دیگر اهل اجابت نخواهد بود. (بغوی)
فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي:
پس من را اجابت کنند وقتی به ایمان و طاعت خود فرامیخوانم. (نسفی)
از من طلب اجابت کنید. (بغوی)
اجابت از الله تعالی، عطاء و بخشش است و از بنده اطاعت است. (بغوی)
وَلْيُؤْمِنُواْ بي:
و به من ایمان بیاورند. (نسفی)
امر به ثابت قدم بودن در ایمان است. (بیضاوی)
لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ:
تا امیدوار به هدایت یافتن باشند. (نسفی)
رشد ضد غی است. (نسفی)
غی یعنی بی راه شدن و گمراه گشتن و منهمک شدن در جهل و نادانی.
رشد یعنی به حق رسیدن. (بیضاوی)
وقتی الله تعالی مسلمانان را امر به روزه و رعایت عدد آن کرد و بر انجام وظایف شان تشویق نمود، در این آیه بیان داشت که وی تعالی به احوال آنان عالم است و اقوال آنان را میشنود و دعایشان را قبول میکند و بر اعمالشان پاداش خواهد داد. (بیضاوی)
باشد که هدایت شوید. (بغوی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود