0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ ۚ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ ۚ لِمَنِ اتَّقَىٰ ۗ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ﴿203﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

الله تعالی را با تکبیر تشریق گفتن بعد نمازهای فرض و تکبیر در وقت رمی جمار در روزهای ایام تشریق، یاد کنید. اگر کسی از رمی جمار بعد انجام رمی در دو روز بعد عید قربان برگشت گناهی نیست و همچنین بر کسیکه بماند و رمی روز سوم بعد عیدقربان را انجام دهد نیز گناهی نیست و هرکس حج مبرور یعنی با تمام واجبات و سنتهایش انجام دهد بر وی گناهان گذشته نیست و بخشیده میشود و این بخشش برای کسانی است که تقوی دارند یعنی فرایض حج را انجام داده و از ممنوعات حج دوری کرده باشند و بعد برگشت نیز بر این امر ثابت قدم باشند و از الله بترسید و بر وی تعالی با انجام گناه جریئ نباشد و بدانید که همه به سوی وی جمع کرده خواهید شد تا بر طبق اعمال خود، مجازات گردید.

مستندات
وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَّعْدُودَاتٍ:
رسول الله ص: ایام منی سه روز ایام تشریق است حالا اگر کسی دو روز آن را باشد نیز بر وی گناهی نیست و اگر ماند نیز گناهی بر وی نیست. (جصاص)
یعنی تکبیر و ذکر خدا گویید در بعد نمازها و در وقت ذبح قربانی و رمی جمار و غیر اینها. (ابوسعود)
علماء اجماع دارند براینکه ذکر در اینجا منظور تکبیر در وقت رمی جمار است یعنی هر یک را رمی میکند تکبیر گوید. (خازن)
اهل علم اتفاق دارند بر اینکه منظور از ایام معدودات، ایام تشریق است. (جصاص)
این قول روایت شده است از حضرات عمر و علی و ابن عباس و ابن عمر و غیر اینها و فقط در یک روایت از حضرت علی آمده است که منظور روز عید قربان و دو روز بعد آن است. (جصاص)
گفته شده است که این روایت آخری وهم است و صحیح قول اول است و ظاهر آیه نیز ایام عید قربان بودن را نفی میکند، چراکه بحث سر رمی جمار و آنچه در ایام منی انجام میشود است نه قربانی کردن. (جصاص)
از ابن عباس: ایام معلومات در آیه ی 38 حج، منظور ده روز ال ذی الحجه است و ایام معدودات، روز عید قربان و سه روز بعد آن است. (جصاص)
ضحاک: یعنی از صبح روز عرفه تا آخر ایام تشریق بعد از هر نماز فرض، تکبیر تشریق گویید. (بحر العلوم)
گفته میشود منظور تکبیر در وقت رمی جمار است. (بحر العلوم)
فَمَن تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَن تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ
دو روز یعنی دو روز بعد روز عید قربان. (ابوسعود)
منظور از فلا اثم علیه این است که در هردو صورت حج مبرور کفاره ی گناهان وی میشود. (جصاص)
منظور از فلا اثم علیه در برگشتن قبل روز سوم و ماندن برای روز سوم در هردو گناهی بر حاجی نیست. (جصاص)
حاجی مختار است که بعد عید قربان دو روز در منی مانده و رمی جمار انجام داده به مکه برگردد و یا اینکه برای روز سوم نیز بماند و رمی جمار انجام دهد. (جصاص)
اگر در روز دوم ایام تشریق در منی تا غروب آفتاب بماند پس بهتر برای وی این است که بماند و رمی جمار انجام دهد و اگر تا صبح روز سوم ایام تشریق بماند، پس باید رمی جمار انجام دهد. (جصاص)
هرچند ماندن و انجام دادن رمی روز سوم ایام تشریق افضل است ولی بین ماندن و برگشتن مختار گشته اند. (نسفی)
گفته میشود: در جاهلیت بعضی کسانی را که تعجیل میکنند را گناهکار میدانستند و عده ای برعکس کسانی را که بمانند را گناهکار میدانستند و قرآن بیان داشت که بر هیچ یک از فریقین گناهی در این عمل نیست. (نسفی)
لِمَنِ اتَّقَىٰ:
این کفاره ی گناهان شدن و برای کسی است که از نواهی الهی در حج دوری میکند. (جصاص)
برای کس است که از قتل شکار در حرم و در وقت احرام امتناع کند. (بحر العلوم)
وَاتَّقُوا اللَّهَ :
تقوی یعنی انجام فرایض و واجبات و اجتناب از امور منهی شرعی. (خازن)
گفته میشود: این مغفرت برای کسانی است که بعد از برگشت از حج از جمیع معاصی دوری کنند و الله تعالی آنها را از این امر برحذر داشت زیرا حاجیان بعد برگشت بر انجام گناه جریئ میشوند پس الله تعالی آنها را بر حذر داشت و گفت که از الله پروا داشته باشند. (بحر العلوم)
از ایجاد اخلال در احکامی که ذکر شد، از الله پروا کنید. (ابوسعود)
در تمامی امور از الله پروا کنید. (نسفی)
وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ:
پس بر طبق اعمال شما به شما جزا داده خواهد شد. (بحر العلوم)
وقتی از قبور خود زنده شدید به سوی وی محشور میگردید. (نسفی)
برای تاکید پروا کردن از الله متعال است چراکه اگر کسی بداند که به سوی وی باز خواهد گشت، پس تقوی را محکم تر ادا خواهد نمود. (ابوسعود)
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيُشْهِدُ اللَّهَ عَلَىٰ مَا فِي قَلْبِهِ وَهُوَ أَلَدُّ الْخِصَامِ ﴿204﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

از میان مردم کسانی هستند از قبیل اخنس بن شریق که گفتارش در دنیا تو را به شگفت میاورد و در آخرت رسوا خواهد بود و الله بر آنچه در دل دارد گواه است و وی از الله نمیتواند باطنش را پنهان کند و خود وی ادعا میکند و الله تعالی را گواه میگیرد که گفتارش با باطنش موافق است و این در حالی است که وی دشمن سرسخت مسلمانان است و اگر با کسی دعوا کند حد نگه نمیدارد.

مستندات
وَمِنَ النَّاسِ مَن يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا:
از مردم کسانی هستند که تو را شگفت زده میکنند. (ابوسعود)
یعنی کلامش تو را نرم میکند و در نزد تو با کلام جایگاهی دست و پا میکند. (ابوسعود)
آیه در سدد بیان اینکه مردم به دو گروه تقسیم میشوند و بیان عاقبت هر یک از دو گروه میباشد. (ابوسعود)
در دنیا قول وی تو را شگفت زده میکند. (ابوسعود)
ولی قول وی در آخرت چنین نخواهد بود چراکه در آنجا دروغ وی آشکار خواهد گشت. (ابوسعود)
یا قول وی برای کسب دنیا است که ادعای ایمان و محبت رسول الله ص را دارد. (ابوسعود)
سدی گوید: در مورد شخصی به نام اخنس پسر شریق نازل گشت که پیش رسول الله ص آمد و اظهار اسلام کرد و در باطن برخلاف آن بود. (ابن کثیر)
از ابن عباس در مورد منافقانی نازل گشت که خبیب و یارانش را که در مکانی به نام رجیع کشته شده بودند صحبت کردند و بر آنان عیب گرفتند و این آیه و آیات بعد آن نازل گشت. (ابن کثیر)
از ابن عباس و ضحاک: قریش به رسول الله ص پیام دادند که ما ایمان آورده ایم پس از علمای خود کسانی را بفرستید و رسول الله ص چنین کردند و وقتی در مکانی به نام رجیع برای استراحت نزول کردند، خبر به کفار رسید و افرادی را فرستاده و همه را کشتند و به صلیب کشیدند و این آیه نازل گشت. (مفاتیح الغیب)
از قتاده و ربیع بن انس و غیرهم:عام در حق تمامی منافقان و مومنان میباشد. (ابن کثیر)
شخصی به نام نوف (بکالی) که کتب دیگر را نیز مطالعه داشت، گفت: من در کتاب منزل از این امت (محمدی) مردمی را به صفتی یافتم که میگفت: قومی هستند که دنیا را با دین چاره کنند و زبان آنها شیرینتر از عسل است و قلبهای آنان تلختر از گیاه صبر، برای مردم پوست میش میپوشند و قلبهای گرگ دارند. الله تعالی فرماید: بر من جرئت میکنند؟ و با من فریب میدهند؟ قسم به نفس خودم که بر آنان چنان فتنه ای بفرستم که عاقل در آن حیران بماند.قرظی گوید: در این مورد در قرآن تامل کردم که اینان چه کسانی باشند؟ دیدم که آنان منافقان هستند و در این آیه صفت آنان آمده است. (ابن کثیر)
محمد بن کعب گوید: آیه در مورد یک شخص نازل میشود بعد عمومیت می یابد. (ابن کثیر)
وَيُشْهِدُ اللَّهَ عَلَىٰ مَا فِي قَلْبِهِ:
ابن محیصن به فتح یاء و ضم الله قرائت کرده است و معنی آیه چنین میشود: الله تعالی این شخص هرچند برای شما حیله کند، الله تعالی عالم است به آنچه در قلب وی است. (ابن کثیر)
جمهور به ضم یاء یشهد و فتح الله قرائت کرده اند و معنی آیه چنین میشود: برای مردم اظهار اسلام میکند و الله را از آنچه در قلبش دارد مخفی نمیکند. (ابن کثیر)
و گفته اند معنی آیه چنین است: برای مردم اظهار اسلام میکند و الله را گواه میگیرد که آنچه در قلب دارد موافق آنچه اظهار میکند است. (ابن کثیر)
وَهُوَ أَلَدُّ الْخِصَامِ:
در حالیکه وی ألد یعنی کج است و این صفت منافق است که وقتی نزاعی درگیرد دروغ میگوید و به تزویر و دورویی از حق روی برمیگرداند و درست نمیشود بلکه از حد میگذرد و افترا میبندند. (ابن کثیر)
رسول الله ص: نشانه ی منافق سه چیز است: 1 وقتی سخن گوید دروغ میگوید و 2 وقتی پیمانی میبندد، خیانت میکند و 3 وقتی مخاصمه صورت گیرد، حد نگه نمیدارد. (ابن کثیر)
رسول الله ص: دشمن ترین شخص به الله تعالی الد الخصم است. (مسند حمیدی)
یعنی کسیکه در دعوا از حد میگذرد.
دشمن شدید مسلمانان است. (ابوسعود)
سرسخت در گناه کردن است و سخت در خصومت است که سخن حکیمانه میگوید و کارش گناه کردن است. (مظهری)
وَإِذَا تَوَلَّىٰ سَعَىٰ فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيهَا وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ ۗ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الْفَسَادَ ﴿205﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

وقتی از پیش تو برود و یا ولایتی یابد .فرصتی یابد، به فساد به انواع مختلف آن از قبیل شبهه افکنی و اختلاف افکنی و هلاک میپردازد و الله تعالی فساد ر ادوست ندارد یعنی عذاب خواهد داد.

مستندات
وَإِذَا تَوَلَّىٰ سَعَىٰ فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيهَا وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ
وقتی این منافق از پیش تو میرود. (بیضاوی)
وقتی تصرف کرد و غضب کرد. (عز بن عبدالسلام)
وقتی که غلبه پیدا کند و والی گردد. (بیضاوی)
همچنانکه اخنس وقتی شب شد زراعت طایفه ی ثقیف را آتش زد و حیوانات آنها را هلاک کرد. (بیضاوی)
قصد وی این است. (ابن کثیر)
وقتی از پیش حضرت میرفت، به القای شبهه بین مسلمانان میپرداخت و برای تقویت کفر حیله ها میکرد.
فساد بودن این امر برای این است که بین مردم اختلاف میفاکند و باعث قطع صله ی رحم میشود.(مفاتیح الغیب)
یا همچنانکه والیان بدکردار اینچنین میکنند که مردم را کشته و اموال مردم را تلف میکنند. (بیضاوی)
یا این والیان بدکردار با ظلم خود باعث قحطی میشوند و باعث هلاک زراعت و تلف شدن حیوانات میشوند. (بیضاوی)
این منافق هم و غمی ندارد جز اینکه بر روی زمین فساد کند و محل زارعت و حیوانات را هلاک کند. (ابن کثیر)
مجاهد: وقتی بر روی زمین فساد میکند، پس الله تعالی باران را میگیرد و نمیفرستد در نتیجه زراعت و حیوانات هلاک میشوند. (ابن کثیر)
با گمراه کردن که عاقبتش به قتل و هلاک میکشد. (عز بن عبدالسلام)
مقاتل: گویند: وقتی به طائف برای گرفتن طلب خود از کسی رفت در برگشت خرمن وی را آتش زد و خرهای وی را هلاک کرد. (مظهری)
نسل یعنی بچه ی هر چیزی که بر روی زمین پا میگذارد،من جمله انسان. (مظهری)
وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الْفَسَادَ:
الله تعالی کسی را که صفتش این باشد، دوست ندارد. (ابن کثیر)
الله تعالی به فساد راضی نیست پس از غضب الله بر حذر باشید. (بیضاوی)
بر کسی که فساد کند، غضب میکند. (ابوسعود)
وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ ۚ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ ۚ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ ﴿206﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

وقتی به این منافق و افراد دارای این صفت گفته میشود که از الله بر حذر باشد از نفاق و گناه دوری کن و فساد نکن، وی را غرور میگیرد و خود را بزرگتر از آن میبیند که نصیحت شود و گناه را ترک نمیکند و ادامه میدهد پس وی را جهنم بسنده است و این جهنم چه بد مکانی است برای کسانی که واردش میشوند.

مستندات
وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ
وقتی برای این منافق که صفاتش را برای حضرت رسول الله ص بیان شد، گفته میشود که در فسادی که در روی زمین انجام میدهی از الله پروا کن. (طبری)
وقتی ز روی موعظه و نصیحت به وی گفته میشود. (ابوسعود)
ترک کن آنچه که از افعال بد انجام میدهی. (ابوسعود)
أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ
وی را تعصب و بزرگ دانستن خودش وی را در برمیگرد و از معاصی دوری نمیکند و به گمراهی و ضلال خود ادامه میدهد. (طبری)
از روی لجاجت به گناهش ادامه میدهد. (ابوسعود)
این بزرگداشتن وی را به گناه میخواند. (العز بن عبدالسلام)
از ابن مسعود: از گناهان بزرگ این است که وقتی به کسی گفته شود: از الله بترس در جواب وی بگوید: تو مواظب خودت باش. (آلوسی)
فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ:
پس همین وی را سزای گمراهی وی کافی باشد که به آتش جهنم انداخته میشود. (طبری)
پس جهم وی را بسنده باشد. (ابوسعود)
وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ
چه بد است آنچه برای خود مهیا کرده اند. (ابن ابی حاتم)
چه بد بساطی است آن جهنم برای کسی که وارد آن میشود. (طبری)
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ ﴿207﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

از مردم کسانی هستند که خود را برای کسب رضای الله میفروشند و الله تعالی برای بندگانش مهربان است و این تکلیف و پاداش بخاطر مهربانی الله تعالی است.

مستندات
وَمِنَ النَّاسِ مَن يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ
شان نزول: صهیب رض از مکه به طرف مدینه برای مهاجرت حرکت کرد و در راه قریش خواستند که سد راه وی شوند و صهیب تیرهای خود را از تیردان بیرون آورد و گفت ای قریش میدانید که با هر تیر یکی از شما را خواهم کشت و قسم که تا تیرهایم تمام نشود شما به من نخواهید رسید پس یک پیشنهاد دارم؛ اینکه مرا اموالی در مکه هست آن را بگیرید و مرا بگذارید بروم؛ قریش گرفتن اموال را انتخاب کردند و برگشتند و حضرت صهیب نیز به راه خود به ادامه داد و این آیه نازل گشته و وقتی صهیب پیش رسول الله ص رسیدند به وی فرمودند: معامله ات سود داد ای ابا نحیی معامله ات سود داد ای ابا نحیی و این آیه را قرائت کردند. (ابن ابی حاتم)
در مورد ابی ذر غفاری و صهیب و جندب بن سکن از خانواده ی ابی ذر، نازل شده است که هر یک به طریقی از دست قریش فرار کرده و مهاجرت کرده بودند. (الدر المنثور)
ابن عباس: در مورد کسانی است که خود را به الله تعالی فروخته اند با انتخاب جهاد فی سبیل الله و بر این امر ادامه دادند تا اینکه کشته شدند. منظور سریه است. (ابن ابی حاتم)
منظور مهاجران و انصار میباشد. (ابن ابی حاتم)
یعنی خود را به الله میفروشد با بذل جان در جهاد و تحمل سختی های عبادت و با در معرض هلاک قرار دادن خود در جنگها و یا با امر به معروف و نهی از منکر هرچند که به کشته شدن کشد. (ابوسعود)
و اینکار را برای کسب رضای الله انجام میدهد و این کمال تقوی است. (ابوسعود)
این مقابل شخص مذکور در آیه ی قبل است چراکه این یکی تقوی را رعایت میکند هرچند که منجر به کشته شدنش گردد. (ابوسعود)
وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ
یعنی به شما مهربانی و نرم خویی میکند. (ابن ابی حاتم)
از آنجا که مهربان است بندگانش را به تقوی تکلیف میکند و برای آنها ثواب در نظر میگیرد. (ابوسعود)
منظور از عباد مومن کافر باشد چراکه اگر کافر ایمان بیاورد، گذشته ی وی را میبخشد و مورد رحمت قرار میدهد و یا خاص مومن باشد که رحمت برای آنان است. (ماتریدی)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ۚ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ ﴿208﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

ای کسانیکه ایمان آورده اید از هر دینی که قبلا بوده اید، بالکل خارج شده و در تمامی امور احکام اسلام را تبعیت کنید و از تله هاییکه شیطان در راه شما کار میگذارد، تبعیت نکنید چراکه شیطان دشمن آشکار است. این آیه واقعا واقعیت را بیان میکند چراکه وقتی از دینی به دین اسلام وارد شد دیگر از دین قبلی هیچ رسمی وارد اسلام نکند که این باقی گذاشتن رسمی از دین یا اعتقاد قبلی باعث میشود شیطان از این طریق انسان را از دین حق که اسلام است خارج کند و نمونه ی ان همین رسوم آتش پرستی است که در نزد بسیاری از ایرانیان باقی مانده است از قبیل چهار شنبه سوری و عید دانستن نوروز که در این زمان باعث شده است که در بین این اقوام گرایش به آتش پرستی ؛ هرچند انکار کنند آتش پرست نیستند وزرتشت هستند؛ زیاد شده است و علت آن چیزی جز این نیست که آیین ان زمانی را زنده نگهداشتند و الان به این مشکل خورده اند. الله تعالی ما را از خلط دین محفوظ بدارد و مسلمان حقیقی بودن را برای ما روزی گرداند.

مستندات
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً:
عبد الله بن سلام وثعلبة وابن يامين واسد وأسيدا بنى كعب- وسعيد بن عمرو وقيس بن زيد که مومنان از یهود بودند به رسول الله ص گفتند: روز شنبه را ما در یهودیت تعظیم میکردیم پس به ما اجازه بده همچنان آن را داشته باشیم و تورات کتاب الله است پس اجازه بده شبها را با ان برپا داریم و بغوی گوید: و گوشت وشیر شتر را مکروه میدانستند، این آیه نازل گشت. (مظهری)
روزی حضرت عمر پیش حضرت رسول الله ص گفت: ما از یهود سخنانی میشنویم که ما را شگفت زده میکنند، آیا اجازه هست که بعضی از آن را بنویسیم؟ رسول الله ص فرمودند: آیا شما نیز همانند یهود و مسیحیان، حیران مانده اید؟! همانان من دین را سفید و سره برای شما آورده ام، اگر موسی زنده بود، وی راهی جز تبعیت از من را ندارد. (مظهری)
ای کسانیکه به زبان ایمان آورده اید، ایمان قلبی بیاورید. (ماتریدی)
به گردن نهادن داخل گردید. (ابوسعود)
در اطاعت داخل گردید. (ابوسعود)
ای کسانیکه به بعضی از رسولان از قبیل موسی و عیسی ایمان آورده اید، به محمد ص نیز ایمان بیاورید. (ماتریدی)
امر به داخل شدن به ایمان اهل ایمان یعنی بر ایمان ثابت قدم باشید. (ماتریدی)
ای کسانیکه ایمان آوردید، کاملا یعنی با ظاهر و باطن به اسلام داخل شوید. (مظهری)
کلا وارد اسلام شوید و به اسلام چیز دیگر خلط نکنید. (مظهری)
به تمام شعب اسلام وارد شوید به در احکام وی خللی ایجاد نکنید. (مظهری)
حذیفه بن یمان در مورد این آیه گوید: اسلام را هشت سهم میباشد؛ نماز و روزه و زکات و حج و عمره و جهاد و امر به معروف و نهی از منکر؛ بعد گفت محروم گشت کسیکه از اسلام سهمی ندارد. (مظهری)
شمردن این عبادات به طریق تمثیل است. (مظهری)
وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ
با روشن کردن احکام منسوخ گذشته از قبیل تحریم روز شنبه و تحریم شتر و امثال آن. (مظهری)
با تفرقه و جدایی و با مخالفت با انچه به آن مامور شدید، از شیطان تبعیت نکنید. (ابوسعود)
إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ:
دشمنی وی آشکار است. (مظهری)
آشکار کننده ی دشمنی است. (ابوسعود)
بیان علت عدم تبعیت از شیطان است. (ابوسعود)
فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْكُمُ الْبَيِّنَاتُ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿209﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

اگر از اسلام سقوط کردید و بیرون شدید بعد اینکه دلائل آشکار واجب کننده ی اسلام آمد پس بدانید الله تعالی بر انتقام قادر است و چیزی نمیتواند مانع آن شود و بر همه چیز غالب است و از در حکمت امر میکند و از در حکمت مواخذه ی عاصیان میکند.

مستندات
فَإِن زَلَلْتُم مِّن بَعْدِ مَا جَاءَتْكُمُ الْبَيِّنَاتُ
اگر از شریعت اسلام روی گرداندید بعد اینکه محمد و شریعتش آمد. (بحر العلوم)
زلل یعنی ترک اسلام. (ابن ابی حاتم)
زلل یعنی سقوط. (آلوسی)
بینات: آنچه الله تعالی نازل کرده است از حلال و حرام. (ابن ابی حاتم)
بینات: حجت ظاهر و آشکار که واجب میگردانند که بر اسلام داخل شوند. (ابوسعود)
فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
عزیز: منیع قادر که منع میکند و منع نمیکند. (جصاص)
از انتقام گرفتن وی مانعی نیست. (ابوسعود)
عزیز است با نعمت عطا کردن و در امر خود با حکمت است. (بحر العلوم)
مقاتل: حکیم است و بر این افراد، حکم به عذاب شدید میکند. (بحر العلوم)
حکیم: دلالت بر این دارد که الله تعالی به ظلم و نادانی و زشتی ها حکم نمیکند و آنها را اراده نیز نمیکند. (جصاص)
آنچه مقتضای حکمت است را ترک نمیکند یعنی از مواخذه ی عصیان گران از اوامر وی روی گردانی نمیکند. (ابوسعود)
جز به حق انتقام نمیگیرد. (الفواتح الالهیه)
هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمَامِ وَالْمَلَائِكَةُ وَقُضِيَ الْأَمْرُ ۚ وَإِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ ﴿210﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

آیا آنان منتظر نیستند مگر اینکه الله تعالی بیاید آمدنی لایق وی تعالی که کیفیت آن بر ما مجهول است در بین سایه هایی از ابر سفید و فرشتگان بیایند که در حقیقت این فرشتگان هستند که امر الله را اجرا میکنند؟ پس اینان اوامر الله تعالی را انجام نمیدهند از گناهان دست نمیکشند و این در حالی است که الله تعالی از امر خلق و حساب آنان فراغت یافته است و بازگشت تمامی امور به الله است نه به کس یا چیز دیگر.

مستندات
هَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا :
استفهام انکاری است در معنای نفی این امر یعنی اینان با انجام عناد و مخالفت با اوامر الله منتظر چیزی نیستند جز اینکه . (ابوسعود)
يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ:
1 الله تعالی امر خود را بیاورد. (ماتریدی)
2 امر الله بیاید. (ماتریدی)
غضبش بیاید. (ابوسعود)
فِي ظُلَلٍ مِّنَ الْغَمَامِ:
فی به معنی باء است یعنی الله تعالی سایبانی از ابر را بیاورد. (ماتریدی)
اصل در این مورد و موارد مشابه دیگر که به الله (آمدن و مانند آن) نسبت داده شده است، ایجاب این مساله نمیکند که همانند آنچه از اجسام سر میزند از الله نیز چنین باشد. (ماتریدی)
پس آنچه نسبت داده شده است به الله از آمدن و استواء و مانند آن به معنی حقیقی آن که ه اجسام نسبت میدهیم نیست. (ماتریدی)
گفته شده است: از آنجا که در آیات مختلف نسبت فعلهایی به الله تعالی صورت گرفته است مانند استواء و نزول کردن و رؤیت و مانند آن، و از طرف دیگر آمده است: لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ؛ چیزی همانند وی تعالی نیست؛ پس واجب است که به حقیت آن اعتقاد داشته باشیم و بدون اینکه آن را تفسیر یا کیفیتی برای آن قائل شویم. پس به آن ایمان میآوریم و از کیفیت قائل شدن باز میایستیم. (ماتریدی)
غمام یعنی ابر سفید و آمدن عذاب الله در قالب ابر سفید برای این است که ابر سفید معمولا نوید دهنده ی رحمت است وقتی با آن عذاب فرود آید، فجیعتر خواهد بود زیرا آمدن عذاب از مکانی که بیم آمدن نمیرفت سخت است و اگر از مکانی بیاید که امید خیر میرود سختتر خواهد بود. (ابوسعود)
آمدن در عرض یعنی ظاهر گشتن و در جسم نقل از مکانی به مکان دیگر و الله تعالی از موصوف شدن به جسم و عرض منزه است. پس آمدنش نیز مانند آمدن عرض و جسم نیست و آمدنش به کیفیتی خواهد بود که برای ما شناخته شده نیست. (ماتریدی)
وَالْمَلَائِكَةُ:
فرشتگان که وسائط آمدن اوامر الله هستند. (ابوسعود)
در اینجا هرچند آمدن فرشتگان همراه با ابر ذکر شده است ولی این جزو عادات آمدن فرشتگان نمیباشد. (ابوسعود)
وَقُضِيَ الْأَمْرُ:
و امر آنها تمام شد یعنی از آنجا که هلاک آنان قطعی است به فعل ماضی آورده است. (ابوسعود)
امر بندگان و حساب آنان تمام شده است و به اطاعت کننده ثواب داده شده و عاصی جزا داده شده است و پرونده ی آنان بسته شده است. (آلوسی)
وَإِلَى اللَّهِ :
نه به غیر الله
تُرْجَعُ الْأُمُورُ:
از جمله ی امور، حساب بندگان و امر هلاک است. (آلوسی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود