0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
سَلْ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَمْ آتَيْنَاهُمْ مِنْ آيَةٍ بَيِّنَةٍ ۗ وَمَنْ يُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُ فَإِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ ﴿211﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

ای محمد و ای کسانیکه مورد خطاب هستید، از بنی اسرائیل یعنی فرزندان یعقوب که همان یهود هستند بپرسید و از هرکسی که نعمت به وی داده شد، که چه بسیار نعمتها و معجزاتی که به آنان عطا کردیم و چه نشانه هاییکه که بر حقانیت محمد و دینش به آنان داده ایم؟ و هرکس بعد اینکه دانست و نعمتهایی را بعد امدن ان انکار میکند و تبدیل میکند و تحریف میکند و با تاویلات نادرست تبدیل میکند، پس بداند که الله متعال سخت عذاب است و هرکس را که از کفر دست نکشد مورد عذاب قرار خواهد داد.

مستندات
سَلْ بَنِي إِسْرَائِيلَ:
خطاب به رسول الله ص میباشد. (ابوسعود)
گفته شده خطاب به هر یک از مخاطبین است. (ابوسعود)
منظور از سوال برای توبیخ بنی اسرائیل است و گوش زد کردن نعمت به آنها است و اثبات آمدن بینات بر بنی اسرائیل است. (ابوسعود)
كَمْ آتَيْنَاهُم مِّنْ آيَةٍ بَيِّنَةٍ
چه بسیار معجزه هایی که توسط انبیاء به آنها نشان داده شده است. (ابوسعود)
و نشانه هاییکه که گویای حقیت اسلام که مامور به داخل شدن در آن بودند، هستند. (ابوسعود)
یادآوری کن نعمتهای زیادی را که به آنان عطا کردیم. (فواتح الالهیه)
چه بسیار آیاتی که در شناخت و معرفی محمد برای آنان آمده است. (قرطبی)
آیاتی که بعضی از آن در قرآن آمده است و بعضی دیگر ذکر نشده است. (در المنثور)
آیاتی که برای آنان بیان شده است در کتبشان و آنان از روی ظلم و عناد آن را انکار کردند و به این سبب آنان را ریشه کن کردیم و این خاص بنی اسرائیل نیست. (فواتح الالهیه)
از ای العالیه: آیات بینات مانند عصای موسی و دست وی و شکافت دریا و غرق دشمن آنان و سایه کردن ابر و مَن و سلوی. (در المنثور)
وَمَن يُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللَّهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءَتْهُ
آیات آشکار سبب هدایت است و این بزرگترین نعمتهاست. (ابوسعود)
تبدیل آن یعنی آن را سبب گمراهی قرار دادن. (ابوسعود)
نعمت در اینجا یعنی اسلام. (قرطبی)
یعنی تحریف آن آیات. (ابوسعود)
بنی اسرائیل یعنی یهود. (در المنثور)
اولاد یعقوب. (ابن عباس)
برای هرکسی که نعمت خدا را که مستلزم شکر است با کفران نعمت عوض میکنند. (فواتح الالهیه)
کفار قریش نیز داخل در این مورد هستند چراکه محمد را که برای آنان نعمت بود مورد کفران قرار دادند. (قرطبی)
یا تاویل بد و کج آن آیه. (ابوسعود)
یعنی کفران نعمت. (در المنثور)
دین خدا را و کتاب خدا را. (ابن عباس)
مِن بَعْدِ مَا جَاءتْهُ
بعد اینکه به دست وی رسید و آن را دانست. (ابوسعود)
اینکه صراحتا میآورد که بعد آمدن آیات است درحالیکه تا نیاید نمیشود تحریف کرد، برای بیان این مطلب است که آنان این آیات را و معنی درست آن را دانستند و باز تحریف کردند. (ابوسعود)
یا منظور بعد آمدن آیات آن را تبدیل کردند. (ابوسعود)
خصوصا بعد اینکه از طرف ما آمده است، و این آمدن از طرف ما به فضل و احسان ما بوده است. (فواتح الالهیه)
پس برای وی عذاب درخور وی خواهد بود. (فواتح الالهیه)
فَإِنَّ الله شَدِيدُ العقاب
تعلیل برای جواب این تبدیل است یعنی هرکس نعمت الله را تبدیل کند پس عذابش شدید خواهد بود چراکه الله تعالی شخت عذاب است. (ابوسعود)
و اسم ظاهر آوردن الله متعال برای بیان القای ترس است. (ابوسعود)
خبری است که متضمن تهدید و وعید است. (قرطبی)
برای کسانیکه به محمد کفر میورزند. (ابن عباس)
اعلام به مورد عذاب شدید قرار گرفتن بنی اسرائیل و هرکسی که همانند انان رفتار میکند، است. (راغب)
زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَيَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا ۘ وَالَّذِينَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۗ وَاللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ ﴿212﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

برای کفار دنیا زینت داده شده است طوری که به آن مشغول شده و آخرت را انکار میکنند و مسلمانان را به سخره میگیرند که فقیر هستند و این درحالی است که مقتین در اخرت از کفار بالا هستند چرا که مقتین در بالاترین درجات بهشت هستند و این کفار در قعر جهنم و الله تعالی فقر و غنی را بدون حساب میدهد نه غنی بودن کسی به استحقاق وی است و نه فقر کسی بخاطر عدم لیاقت وی بلکه روزی خداوندی است که بیمی از تمام شدن خزائنش ندارد و هرآنچه در دنیا و آخرت عطا کند محض فضل است نه از حساب.

مستندات
زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا
زینت دهنده همان خدا است و تزیین وی تعالی این است که اشیاء زیبا را خلق کرده و مناظر عجیب و شگفت را به وجود آورد و خلایق به آن بیش از حد نگاه کردند و خوششان آمد و مفتون گشتند. (بغوی)
خدواند قوه ی میل به شهوات و لذات دنیوی را برای امتحان قرارا داده است ولی نه این قوه در اختیار انسان است و قهری نیست طوری که نتوان ترک کرد. (خازن)
گفته اند منظور از تزیین این است که به انسان در دنیا مهلت داد و از این طریق انسان به دنیا روی آورد. (خازن)
گفته شده است این آیه در حق ابوجهل و مشرکان عرب نازل شده است که از فراخی روزی که الله تعالی به آنان داده است استفاده میکنند ولذت میبرند و روز معاد را انکار میکنند. (بغوی)
وَيَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا
فقرای مومنان را مسخره میکنند. (بغوی)
ابن عباس: منظور از ایمان آورندگان؛ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ وَعَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ وَصُهَيْبًا وَبِلَالًا وَخَبَّابًا وَأَمْثَالَهُمْ میباشند. (بغوی)
در حق منافقانی از قبیل ابی و یارانش نازل شده است که در غنای از مال دنیا بودند و ضعیفان مسلمانان را و فقرای مهاجران را مسخره میکردند و میگفتند: نگاه کنید اینان کسانی هستند که گمان میکنند محمد با اینها غلبه خواهد یافت. (بغوی)
عطاء: در حق بزرگان یهود از طائفه های بنی قریظه و نضیر و بنی قینقاع نازل شده است که فقرای مهاجران را مسخره کردند و خدواند به آنان وعده داد که اموال بی قریظه و نضیر را بدون جنگ به آنان عطا کند. (بغوی)
بخاطر فقرشان مسخره میکردند. (بغوی)
وَالَّذِينَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
یعنی آن فقیران چرا که آن فقرا در بالای علیین خواهند بود و این در اسفل سافلین. (بغوی)
رسول الله ص: بر در بهشت ایستادم و دیدم که اکثر اهل بهشت مساکین هستند و بر در آتش ایستادم دیدم که اکثر اهل آن زنان هستند و دیدم که مادلداران هنوز محبوس هستند مگر اهل آتش از آنان که آنان به آتش روان شده بودند. (بغوی)
یعنی مساکین خیلی زود وارد بهشت شده بودند و مومنان مالدار هنوز مشغول حساب بودند و کفار آنها به جهنم روان شده بود.
سهل بن سعد ساعدی گوید: مردی بر رسول الله ص گذر کرد پس به کسیکه پیش ایشان نشسته بود فرمودند: نظرت در مورد این شخص چیست؟ آن مرد جواب داد:مردی از اشراف مردم و این والله که لایق است به اینکه اگر خواستگاری کرد به وی جواب مثبت داده شود و اگر شفاعت کند شفاعتش قبول کرده شود و رسول الله ص سکوت کردند و مردی دیگر بر رسول الله ص گذر کردند و باز رسول الله ص فرمودند: نظرت در مورد این مرد چیست؟ مرد جواب داد: این از فقرای مسلمانان است که شایسته است که اگر خواستگاری کند رد کرده شود و اگر شفاعت کرد قبول کرده نشود و اگر بگوید حرفش شنیده نشود پس رسول الله ص فرمودند: این از آن اندازه ی زمین پُر، بهتر است.(بغوی)
رسول الله ص: آیا شما را از اهل بهشت خبر دهم که چه کسانی هستند؟ آنان هر ضعیف و ناتوانی است که اگر بر چیزی به الله قسم خورد خداوند قسمش را روا دارد.
آیا شما را از اهل دوزخ خبر دهم که چه کسانی هستند؟هر شخص درشت خوی سنگدل که در خصومت شدید است و به خیر گردن نمینهد و فاجری که متکبرانه راه میرود و با آنچه در وی نیست خود را در معرض ستایش دیگران قرار میدهد. (خازن)
وَاللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ
ابن عباس: بغیر حساب یعنی زیاد و بی حد و اندازه چراکه هرچیزی که داهل در حساب شود کم است. (بغوی)
این روزی گرفتن از روی استحقاق نیست. (خازن)
یعنی به هرکس که خواهد زیاد عطا کند و هرکس بخواهد روزیش را تنگ میکند. (بغوی)
ضحاک: بدون تبعات میدهد یعنی در دنیا روزی میدهد بدون اینکه درآخرت محاسبه کند. (بغوی)
گفته شده: این بغیر حساب به الله مربوط است یعنی بر هرکسی خواهد روزی وی را تنگ میگیرد و بر هرکسی خواهد گشایش میدهد و به هرکس به اندازه نیاز وی عطا نمیکند بلکه زیاد را به کسی میدهد که نیازی به آن ندارد و به نیازمند از نیازش کمتر میدهد و بر این فعل الله متعال هیچ اعتراضی نیست و در روزی دادن وی محاسبه ای بر وی نیست و به وی تعالی گفته نمیشود: چرا به این عطا کردی وبه ای عطا نکردی.(بغوی)
بغیر حساب برای متقین در آخرت میباشد که نعمتهای آن بی پایان است . (خازن)
در آخرت الله متعال به مومنان اول به قدر عملشان پاداش میدهد و بعد آن به فضل خود بدون محاسبه عطا میکند. (خازن)
گفته شده: از تمام شدن خزینه اش ترسی ندارد تا که به حساب کردن نیاز پیدا کند زیرا حساب از عطا کنند وقتی است که از تمام شدن خزینه اش میترسد. (بغوی)
در دنیا خداوند روزی میدهد نه از روی حساب بلکه به کافر و مومن روزی میدهد و به مومن بخاطر ایمانش بیشتر نمیدهد. (عز بن عبدالسلام)
برای بعضی دنیا فراخ کرده میشود تا دچار استدراج شوند یعنی به دینا مشغول شوند و یک دفعه میبینند که هلاک شده اند و برای بعضی دیگر برای امتحان اینکه چگونه رفتار میکند. (ابوسعود)
كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ ۚ وَمَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ ۖ فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ ۗ وَاللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ ﴿213﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

مردم بر یک دین بودند و همه بر توحید بودند و اختلافی نداشتند تا اینکه در مورد دین اختلاف کردند و هر قومی ادعای بر حق بودن نمود و در این برهه از زمان خداوند انبیاء را برای حل اختلاف و بیان حق ارسال داشت و این انبیاء مومنان را به بهشت بشارت میدادند و کفار را از آتش جهنم بیم میدادند و همراه انبیاء کتاب نازل کرد حالا این کتاب برای بعضی بر خودشان نازل شده بود و بعضی دیگر از کتاب نی قبل خود پیروی میکرد و وقتی این کتاب آمد که حق را نشان میداد این خلاف کتاب عمل کنندگان کسانی نبودند جز آن افرادی که به آنان کتاب داده شده بود و آن را نیک فهمیده بودند ولی از روی حسادت به اینکه چرا کتاب به ما داده نشده است و یا برای اینکه اگر حق را قبول میکردند فکر میکردند که مجبور خواهند شد که مال و منال دنیا را ترک گویند و خداوند متعال به مومین بصیرت شناخت حق عطا میکند و آنان را به حق راهنمایی میکند و خداوند هرکه را که خواهد به راه درست که همان اسلام است هدایت میکند.

مستندات
كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً
زجاج: امة به چند معنا میآید: 1- به معنی مردم یک عصر امم گذشته به معنی قرون گذشته. 2-به معنی مردی که بی نظیر است مثل ابراهیم را امت خوانده است. 3- به معنی دین که در این آیه منظور همین آخری است. (بحر العلوم)
یعنی مردم بر یک دین بودند. (بحر العلوم)
منظور در روز ذر بود که همه به بندگی اقرار کردند. (عز بن عبدالسلام)
متفق بر اسلام بودند از زمان حضرت آدم تا نوح. (نسفی)
حضرت آدم امام فرزندان خود بود تا اینکه الله متعال انبیاء از فرزندان وی فرستاد. (عز بن عبدالسلام)
بعضی گفته اند: تمامی مردم بر دین اسلام بودند یعنی جمیع آنانکه در کشتی نوح بودند و بعد متفرق شدند. (بحر العلوم)
بعضی دیگر گفته اند: تمامی مردم بر کفر بودند در زمان نوح و در زمان ابراهیم. (بحر العلوم)
گفته شده است منظور از مردم عرب هستند که بر دین ابراهیم بودند تا وقتی که عمرو بن عامر بر عرب ولایت یافت و بت پرستی را رواج داد. (مظهری)
تمامی مردم مستعد پذیرش حق هستند و بر فطرت درست زاده میشوند و این شیاطین هستند که آنها را دچار انحراف میکنند. (مظهری)
فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ
و در این زمان، الله متعال برای مردم انبیاء از قبیل ابراهیم و اسماعیل و لوط و موسی و انبیای بعد آنها را فرستاد. (بحر العلوم)
که بشارت دهنده ی مطیعان به بهشت بودند و بیم دهنده ی عاصیان به الله متعال بودند از آتش. (بحر العلوم)
وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ
کتاب همراه با عدل نازل گردانید. (بحر العلوم)
همراه هر یک از این انبیاء نازل کرده است. (نسفی)
منظور همه ی انبیاء نیست چراکه عده ای بر کتاب نبی قبل خود عمل میکرد. (بیضاوی)
با بیان واضح حق. (نسفی)
تا در مورد حق مورد اختلاف قضاوت کنند. (بیضاوی)
یا آنچه بر آنان پوشیده بود. (بیضاوی)
تا قضاوت کنند در بین مردم در آنچه اختلاف دارند در مورد دین. (بحر العلوم)
تا الله یا انبیاء یا کتاب، حکم کند. (نسفی)
وَمَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلاَّ الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ بَغْياً بَيْنَهُمْ
در دین اختلاف نکردند مگر کسانی که به آنان کتاب داده شد و این اختلاف بعد این بود که بیان و توضیح آن از طرف الله آمده بود و سبب این اختلاف حسادت بین آنها بود. (بحر العلوم)
از ایتاء یعنی دادن کتاب بجای نازل کردن استفاده کرد تا بیان کند که آنان کتاب را به خوبی دریافتند و قادر بودند بر دریافت حق و اینان استفاده ی عکس کرده بر اختلاف خود افزودند. (ابی سعود)
منظور یهود و نصاری هستند که بعد آمدن تورات و انجیل که آمر به معروف بود و ناهی از منکر بود و صفات شناخت محمد ص در آن بیان شده بود.(مظهری)
و این اختلاف بعد رسوخ حق در عقول آنها بوده است. (ابی سعود)
سبب اختلاف بر حریص بودن آنان بر دنیا بود. (ابی سعود)
بعد اینکه کتاب برای ازاله ی اختلاف آمد اینها اختلافشان بیشتر گشت. (نسفی)
بعد اینکه معجزه بر راست بودن آن، آمد. (نسفی)
اختلاف اهل کتاب این بود که گفتند به بعضی کتاب ایمان میآوریم و برخی دیگر کفر میورزیم و بخاطر تحریف کتاب بود و انکار صفات محمد ص بود. (مظهری)
فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ
خداوند مومنان را هدایت داد و توفیق داد به اینکه با بصیرت حق را از باطل تشخیص دهند و این رحمت خدا به آنان بود و توفیق خدا بود. (بحر العلوم)
ایمان آورندگان یعنی امت محمد. (مظهری)
به علم خدا. (نسفی)
با عصمت خود هدایت کرده است. (بحر العلوم)
عصمت یعنی نگاه داشتن و منع کردن.
ابن زید گوید: در مورد قبله اختلاف کردند یکی رو به مشرق میخواند و دیگری به مغرب و برخی دیگر به بیت المقدس که ما را به کعبه هدایت کرد و در مورد روزه اختلاف کردند پس ما را به ماه رمضان هدایت کرد و در مورد ایام اختلاف کردند و یکی نصاری یکشنبه را انتخاب کردند و یهود شنبه را انتخاب کرد و ما را به جمعه هدایت کرد و در مورد حضرت ابراهیم یهود گفتند یهودی بود و مسیحیان گفتند مسیحی بود و ما را به حق هدایت کرد. (مظهری)
وَاللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
صراط مستقیم یعنی اسلام. (بحر العلوم)
توفیق هدایت میدهد. (بحر العلوم)
أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ ۖ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَزُلْزِلُوا حَتَّىٰ يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَىٰ نَصْرُ اللَّهِ ۗ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ ﴿214﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

ای مومنان آیا گمان میکنید که همینجوری بدون رنج کشیدن به بهشت وارد خواهید شد، در حالیکه هنوز همانند آنچه پیروان رسولان گذشته از سختی کشیده اند را هنوز نچشیده اید و سختی تا حدی بود که حتی رسول و پیروانش میگفتند این یاری خدا چه وقت خواهد بود؟ آگاه باشید که یاری خدا نزدیک است.

مستندات
أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُم مَّثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِن قَبْلِكُم
قتاده و سدی: در جنگ خندق (احزاب) نازل شده است. (بغوی)
در این جنگ بود که مسلمانان به انواع بلا از گرسنگی و ترس و سرما دچار شده بودند. (بغوی)
گفته شده: در جنگ نازل شده است. (بغوی)
عطاء: وقتی رسول الله ص و اصحابش وارد مدینه شدند و اموال خود را برای مشرکان گذاشته بودند و رضای الله را طلبیده بودند و یهود دشمنی خود را آشکار کردند و عده ای به نفاق روی آورده بودند، الله تعالی برای خوش کردن دلهای مومنان این آیه را نازل گردانده است. (بغوی)
برای تشویق مومنان بر ثاب قدم بودن بر دین آمده است. (بیضاوی)
آیا گمان کردید که به بهشت داخل خواهید شد در حالیکه آنچه بر تابعان رسولان گذشته بر شما نگذشته است؟ (بحر العلوم)
پیش آمدن آنچه بر سر گذشتگان آمده است مورد انتظار است. (نسفی)
یعنی در حالیکه مثل گذشتگان مورد امتحان قرار نگرفته اید.(بحر العلوم)
مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ وَالضَّرَّاءُ
بأساء: شدت و سختی جنگ. (بحر العلوم)
بأساء: فقر و بلا وسختی. (بغوی)
ضراء: بیماری ها و بلایا. (بحر العلوم)
ضراء: برجای ماندگی بیماری. (بغوی)
وَزُلْزِلُوا
یعنی تحریک شدند و رنج کشیدند. (بحر العلوم)
تحریک شدند به انواع بلایا و پیش آمدهای ناگوار و ترسانده شدند. (بغوی)
به ستوه آمدند از شدت آنچه از سختی به آنها رسیده بود. (بیضاوی)
حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَى نَصْرُ اللَّهِ
مقاتل: منظور شعیب نبی یعنی همان یسع است. (بحر العلوم)
کلبی: این برای هر رسولی است که به امتی فرستاده شده است و در آن راه سختی کشیده است تا اینکه گوید: پس این کمک و یاری خدا چه وقت است؟(بحر العلوم)
یعنی آمدن نصر را دیر دیدند. (بغوی)
یعنی این شدت و سختی به حدی میرسد که رسول که بیناترین مومنان به الله تعالی است چنین میگوید. (ابوسعود)
أَلا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ
خداوند فرمود: هان که کمک نزدیک است. (بحر العلوم)
یعنی این امتحان و بلاء همچنانکه به امتهای گذشته رسیده است، ادامه دارد تا وقتی که محمد ص بگوید: یاری خدا چه وقت است؟ (بحر العلوم)
نصر قریب یعنی فتح مکه. (بحر العلوم)
این امر یعنی کمک موعود، در زمان جنگ احزاب ظاهر شد وقتی که قلبها به گلو رسیده بودند. (بحر العلوم)
خداوند برای یاری آنها لشکرش را و بادی سخت فرستاد و کفار شکست خوردند. (بحر العلوم)
در این آیه اشاره است به اینکه رسیدن به فوز و کرامت نزد الله تعالی به ترک هوی و لذات بوده و به سختی کشیدن و تحمل ریاضت است. (بیضاوی)
رسول الله ص: بهشت با ناخوشایندی ها پوشیده شده است. (بیضاوی)
يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ ۖ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ ۗ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ ﴿215﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

از تو در مورد اینکه صدقه و نفقه را از چه چیزی بدهند؟ بگو هرچه از مال حلال دادید فرقی ندارد مهم این است که نفقه ی والدین داده شود و به خویشان نزدیکتر و نزدیک داده شود به یتیمان فقیر داده شود و به مساکین داده شود و به در راه ماندگان داده شود و هر کاری انجام دهید از خیر چه صدقه و چه عمل خیری دیگر ، الله میداند و از نیت شما خبر دارد و بر طبق آن ثواب اعمال شما را خواهد داد.

مستندات
يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَ
اصحاب رسول الله ص سوال کردند که نفقات خود را به چه کسانی بدهند. (آلوسی)
سوال از این است که چه مقدار انفاق کنند و جواب از اینکه کم باشد یا زیاد به چه کسانی داده شود است. (جصاص)
قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ
خیر شامل هر مالی از کم یا زیاد میشود. (جصاص)
خیر گفتن شامل اموال حلال میشود نه حرام چرا که به مال حرام خیر گفته نمیشود. (آلوسی)
اینکه به والدین و خویشان داده شود. (جصاص)
این آیه میگوید که از هر نوع مالی میتوان انفاق کرد. (ابی سعود)
اینکه مصرف انفاق را ذکر میکند برای این است که اعتبار داشتن نفقه به مصرف آن است. (مظهری)
نفقه و صدقه به حساب نمیآیند مگر اینکه به جای خودش داده شود. (ابن کثیر)
یعنی این افراد اولی به انفاق هستند از دیگر افرادی که در درجه ی اینها در خویش بودن و فقر نیستند. (جصاص)
رسول الله ص: دست بالا (دهنده) بهتر از دست پایین (گیرنده) و نفقه را با انفاق به عیال خود یعنی مادر و پدر و خواهر و برادر و خویش نزدیکتر خود و خویش نزدیکتر خود. (جصاص)
از حسن بصری : این آیه در مورد زکات فرض و نفل است و منسوخ نیست. (جصاص)
از سدی: این آیه با آیه ی زکات منسوخ است. (جصاص)
ابوبکر: این حکم ثابت است منتها در فرض والدین و فرزندان قرار ندارند. (جصاص)
در مورد صدقه ی نفل عام بر همه ی مذکوران است. (جصاص)
آیه بیان میدارد که صدقه چه کم و چه زیاد نزد الله تعالی ثواب دارد اگر برای رضای الله باش و دیگر اینکه خویش نزدیک اولی است. (جصاص)
وَالْيَتَامَىٰ
منظور یتیمان فقیر است. (ابی سعود)
وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ
اینکه بقیه اصناف زکات را در اینجا ذکر نکرده است برای اینکه در آیات دیگر ذکر شده است و یا اینکه در عموم قول وَمَا تَفْعَلُواْ مِنْ خَيْرٍ داخل میشوند. (ابی سعود)
وَمَا تَفْعَلُواْ مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ الله بِهِ عَلِيمٌ
شامل هر نوع عمل خیر برای هر شخصی که باشد. (ابی سعود)
هرکاری از صدقه و هر عمل خیری که انجام دهید، الله تعالی از عمق آن و از نیت شما خبر دارد و بر اساس آن پاداش میدهد. (مظهری)
پس ثواب آن را وفا خواهد نمود. (ابی سعود)
در این آیه مطلبی که با فرض زکات منافات داشته باشد ذکر نشده است تا بگوییم که با آیه ی زکات منسوخ شده باشد. (ابی سعود)
مناسبت آیه با آیه ی قبل خود این استکه صبر صدقه و بخشش اموال بزرگترین چیزی است که مومن به آن مزین میگردد و از قویترین کارهایی است که شخص را به بهشت میرساند و برای همین است که رسول الله ص فرموده اند: صدقه غضب پروردگار را فرو میناشند. (آلوسی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود